IV SA/Wa 3060/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat A. L. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem w pierwszej instancji w sprawie ze skargi R. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odmówić przyznania kosztów z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przed sądem w pierwszej instancji.

Postanowieniem z dnia 2 marca 2017 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu R. J. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 7 kwietnia 2017 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] poinformowała, że wyznaczyła adwokat A. L. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego. W dniu 18 kwietnia 2017 r. aplikant adwokacki, działający z upoważnienia wyznaczonego pełnomocnika z urzędu, stawił się w sądzie w celu zapoznania się z aktami sprawy. Wyrokiem z dnia 5 lipca 2017 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. J. Pismem z dnia 18 lipca 2017 r. pełnomocnik z urzędu skarżącego złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jednocześnie domagając się przyznania kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu i oświadczyła, że udzielona pomoc nie została ani w całości, ani w części opłacona. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej ppsa, wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, który referendarz sądowy rozpoznający przedmiotowy wniosek w pełni podziela, przywołany powyżej przepis art. 250 ppsa nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 ppsa, należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 ppsa, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (tak: w postanowieniu NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09 – www.cbois.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze wyżej wskazane stanowisko judykatury stwierdzono, że wniosek adwokat A. L. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne na zasadzie prawa pomocy, nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że pełnomocnik z urzędu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji raz stawiła się w sądzie w celu zapoznania się z aktami sprawy (w dniu 18 kwietnia 2017 r.). Po wydaniu wyroku natomiast złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia. W ocenie referendarza sądowego są to jedynie czynności przygotowawcze podjęte w celu udzielenia właściwej pomocy prawnej (polegającej np. na sporządzeniu pisma procesowego zawierającego stanowisko pełnomocnika z urzędu w sprawie). Analizując zakres podjętych przez pełnomocnika czynności (zapoznanie się z aktami sprawy) trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie – na etapie postępowania w pierwszej instancji - rzeczywistej pomocy prawnej. Natomiast samo złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku na obecnym etapie postępowania również nie daje podstaw do przyznania wynagrodzenia, bowiem stanowi czynność przygotowawczą do ewentualnego udzielenia stronie rzeczywistej pomocy prawnej (np. w postaci sporządzenia skargi kasacyjnej lub sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej) w drugiej instancji. Mając powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.