IV SA/Wa 2790/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata M. S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi O. F. na postanowienie Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odmówić przyznania kosztów z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2790/15 starszy referendarz sądowy przyznał skarżącej O. F. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 22 stycznia 2016 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] poinformowała, że wyznaczyła adwokat M. S. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej. W dniu 8 lutego 2016 r. wyznaczony pełnomocnik z urzędu stawił się w sądzie w celu zapoznania się z aktami sprawy. Wyrokiem z dnia 2 marca 2016 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Rady do Spraw Uchodźców. Pismem z dnia 4 maja 2017 r. adwokat M. S. złoży wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy i oświadczył, że udzielona pomoc nie została ani w całości ani w części opłacona. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej ppsa, wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, który referendarz sądowy rozpoznający przedmiotowy wniosek w pełni podziela, przywołany powyżej przepis art. 250 ppsa nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 ppsa, należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 ppsa, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (tak: w postanowieniu NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09 – www.cbois.nsa.gov.pl). Nie budzi przy tym większych wątpliwości, że w ramach oceny czy pomoc prawna w sprawie została rzeczywiście udzielona mieści się nie tylko zbadanie dokonania przez pełnomocnika z urzędu jakichkolwiek czynności procesowych, ale również ocena czy działania te wykonywane były z zachowaniem należytej staranności. Pomoc prawna świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi bowiem podstawy do przyznania wynagrodzenia (por. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10). W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze wyżej wskazane stanowisko judykatury stwierdzono, że wniosek adwokata M. S. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne na zasadzie prawa pomocy, nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że pełnomocnik z urzędu skarżącej raz stawił się w sądzie w celu zapoznania się z aktami sprawy (w dniu 8 lutego 2017 r.). W ocenie referendarza sądowego jest to jedynie czynność przygotowawcza podjęta w celu udzielenia właściwej pomocy prawnej (polegającej np. na sporządzeniu pisma procesowego zawierającego stanowisko pełnomocnika z urzędu w sprawie). Analizując zakres podjętych przez pełnomocnika czynności (zapoznanie się z aktami sprawy) trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie rzeczywistej pomocy prawnej. Pomoc taka polega np. na sporządzaniu wniosków procesowych i opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. W rozpoznawanej sprawie tak rozumiana pomoc nie została udzielona. Mając powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.