IV SA/Wa 2720/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2020 r. sprawy ze skargi A. B., W. B., A. G., K. Z., J. O., J. W. i W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1.uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z [...] marca 2017r nr [...]; 2.zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz każdego ze skarżących A. B., W. B., A. G., K. Z., J. O., J. W. i W. G. kwotę po 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO w [...]" lub "Kolegium") z [...] sierpnia 2019 r., [...] (dalej: "zaskarżona decyzja"). Decyzją tą SKO, po rozpatrzeniu odwołania C. B. i A. C. (dalej: "inwestorzy" lub "wnioskodawcy) od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej "Wójt") z [...] marca 2017 r. nr [...], orzekającej o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji, uchyliło wskazaną decyzję Wójta i ustaliło środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu - 4 budynków inwentarskich (kurników) w systemie chowu ściołowego o obsadzie maksymalnej 37 422 sztuk kurcząt brojlerów do 5 tygodnia życia (149,688 DJP) i 31185 sztuk po 5 tygodniu życia (124,74 DJP) każdy (łącznie obsada 4 kurników wynosi 149 688 szt., tj. 598,752 DJP do 5 tygodnia życia i 124 740 szt., tj. 498,96 DJP po 5 tygodniu życia) wraz z obiektami towarzyszącymi na działkach nr ew. [...] i [...] obręb [...], gmina [...], woj. [...]. II. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. II.1. W dniu [...] kwietnia 2016 r. inwestorzy wnieśli o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działkach nr ew. [...] oraz [...] obręb [...] (dalej odpowiednio "planowane przedsięwzięcie/inwestycja", "teren inwestycji"). Według wariantu inwestorskiego, planowana obsada w nowo wybudowanych obiektach inwentarskich miała łącznie wynieść w cyklu do 5 tygodnia - 190 512 sztuk (762,512 DJP) i w cyklu po piątym tygodniu życia 158 760 sztuk (635,04 DJP). II.2. Decyzją z [...] marca 2017 r. (nr [...]) Wójt odmówił ustalenia żądanych warunków. W uzasadnieniu decyzji Wójt stwierdził, że w ramach przedsięwzięcia planuje się budowę czterech wolnostojących kurników z infrastrukturą techniczną. Najbliższa istniejąca zabudowa chroniona znajduje się w kierunku południowym, w odległości ok. 100 m od granicy nieruchomości, na której projektowane są kurniki z infrastruktura i jest to zabudowa mieszkalna. Lokalizacja kurników na terenie wsi [...] budzi zdecydowany sprzeciw społeczności lokalnej, gdyż jest to duża inwestycja, która zdaniem społeczności lokalnej może mieć negatywne oddziaływanie na środowisko (glebę, powietrze). W toku postępowania była podnoszona kwestia generowania przez przemysłowy chów drobiu dużej ilości związków chemicznych, w postaci złożonych gazów, do powietrza. Związki te działają drażniąco na organizm ludzi, narażonych na te czynniki. Występujący przy eksploatacji kurników bardzo przykry zapach, może być wyczuwalny w odległości nawet do 1 km. Emisja zapachu ze strony ferm drobiu stanowi istotną uciążliwość dla mieszkańców sąsiednich nieruchomości. Okoliczni mieszkańcy podnoszą uzasadnione obawy o pogorszenie warunków ich życia, pogorszenie warunków środowiskowych oraz konieczność znoszenia przykrych emisji zapachowych emitowanych przez kurniki. Organ kierując się zasadą przezorności nakazującą traktować wszelkie prawdopodobieństwa wystąpienia negatywnych skutków tak, jak pewność ich wystąpienia, postanowił odmówić wydania zgody na realizację przedsięwzięcia. II.3. Decyzją z [...] czerwca 2017 r., [...], wydaną na skutek rozpatrzenia odwołania inwestorów od ww. decyzji Wójta z [...] marca 2017 r., SKO uchyliło tę decyzję i przekazało Wójtowi sprawę do ponownego rozpatrzenia, stwierdzając konieczność dokonania analizy ustaleń zawartych w raporcie odnośnie wariantu alternatywnego II jako wariantu inwestorskiego oraz analizy wyników uzgodnień i opinii organów współdziałających, ponieważ zachodzi konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy z uwagi na nowo sformułowany przez Inwestorów wniosek odnośnie wariantu przewidzianego do realizacji. II.4. Prawomocnym wyrokiem z 25 października 2017 r., wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 2242/17, wydanym w następstwie rozpatrzenia sprzeciwu sąsiadów terenu planowanej inwestycji, tut. Sąd uchylił kasatoryjną decyzję SKO z [...] czerwca 2017 r., stwierdzając brak jest podstaw do uznania, aby decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na merytoryczne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Prawomocne wyeliminowanie przez Sąd ww. decyzji odwoławczej SKO obligowało organ odwoławczy do ponownego rozpatrzenia odwołania Inwestorów od decyzji Wójta z [...] marca 2017 r. II.5. Decyzją z [...] grudnia 2017 r. SKO rozpatrzyło ponownie ww. odwołanie, reformując decyzję Wójta poprzez jej uchylenie i ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu - 4 budynków inwentarskich (kurników) w systemie chowu ściołowego o obsadzie maksymalnej 37.422 sztuk kurcząt brojlerów do 5 tygodnia życia (149,688 DJP) i 31.185 sztuk po 5 tygodniu życia (124,74 DJP) każdy (łącznie obsada 4 kurników wynosi 149.688 szt. tj. 598,752 DJP do 5 tygodnia życia i 124.740 szt. tj. 498,96 DJP po 5 tygodniu życia) wraz z obiektami towarzyszącymi na działkach nr ew. [...] i [...] obręb [...], gmina [...], woj. [...]. W decyzji odwoławczej szczegółowo określono: (-) rozdaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, (-) katalog działań, jakie należy podjąć na etapie realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, (-) wymagania co do dokumentacji budowalnej, (-) inne warunki, (-) przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust 1 ustawy z 3 października 2008 r. ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r., poz. 283; dalej: "ustawa ocenowa"),. IV. Pismem z 29 stycznia 2018 r. następujące osoby: 1) A. B., 2) W. B., 3) A. G., 4) K. Ż., 5) J. O., 6) J. W., 7) W. G. (dalej "skarżący") wnieśli do tut. Sądu skargę na decyzję SKO, zarzucając tej decyzji: - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. naruszenie przepisu ort. 7, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez pominięcie w ocenie materiału dowodowego licznych protestów społeczności lokalnej, 2. naruszenie przepisu art 7, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż postanowienie RDOŚ, opinia PPIS oraz raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko nie podlegają ocenie przez organ administracji wydający decyzję w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, podczas gdy - w szczególności opinia PPIS - nie odnosi się zupełnie do tzw. wariantu II (alternatywnego) przedsięwzięcia, który jest przedmiotem zaskarżonej decyzji, 3. naruszenie przepisu art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez obdarzenie walorem wiarygodności raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, podczas gdy ww. dokument został sporządzony z rażącym naruszeniem przepisów art 66, 74a i 81 par. 3 ustawy ocenowej o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, 4. naruszenie przepisu art 7, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez brak dokonania oceny dokumentu: opinii M. P. — specjalisty ds. ochrony i kształtowania środowiska - w zakresie "Obliczenia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń technologicznych w powietrzu emitowanym z przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działkach o nr ew. [...] i [...] obręb [...] [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]. " 5. naruszenie przepisu art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia istoty sprawy w zakresie, jaki jest (bezpośredni i pośredni) wpływ planowanego przedsięwzięcia na: a) środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi (art. 62 par. 1 pkt l ustawy), b) dobra materialne - w szczególności wartość sąsiadujących nieruchomości oraz drogi powiatowe (art. 62par. 1 pkt 1b ustawy), c) krajobraz - w tym krajobraz kulturowy (art. 62 par. 1 pkt 1c ustawy), d) wzajemne oddziaływanie pomiędzy ww. elementami (art. 62 § 1 pkt 1d ustawy), e) czystość wód i cele środowiskowe z nimi związane (art. 77 § 1 pkt 4 , 81 § 3 ustawy, art. 56, 57, 59 i 61 ustawy "Prawo wodne"), 6. naruszenie przepisu art. 8, 10 § 1, 28, 49 i 64 § 2 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo iż decyzją z [...] września 2017 r., [...] Organ wskazywał, iż w materiale dowodowym zachodzą poważne braki w zakresie wypisów z rejestru gruntów pozwalających na ustalenie stron postępowania (art. 74 § 1 pkt 6 ustawy), co winno było skutkować wezwaniem Inwestorów do uzupełnienia braków formalnych, a następnie właścicieli sąsiadujących nieruchomości do wzięcia udziału w sprawie, 7. naruszenie przepisu art. 10 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w terminie 4 dni licząc od wydania przez SKO w [...] decyzji z [...] grudnia 2017 r. nr [...], co uniemożliwiło stronom wzięcie czynnego udziału w sprawie i wypowiedzenie się co do zebranych materiałów, dowodów i z głoszonych żądań oraz brak zawiadomienia Stron - w trybie art. 10 k.p.a. - o zakończeniu postępowania administracyjnego, 8. naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez zawarcie w sentencji zaskarżonej decyzji ustaleń środowiskowych dot. "4 budynków inwentarskich (kurników) w systemie chowu ściółkowego o obsadzie maksymalnej 37.422 sztuk kurcząt brojlerów do 5 tygodnia życia (149,688 DJP) i 31.185 sztuk po 5 tygodniu życia (124,74 DJP) każdy (łącznie obsada 4 kurników wynosi 149.688 szt. tj. 4598,752 DJP do 5 tygodnia życia i 124.740 szt. tj. 498,96 DJP po 5 tygodniu życia) podczas gdy w załączniku nr 1 do decyzji jest mowa o cyt.: "W planowanych kurnikach prowadzony będzie chów brojlerów w ilości 37.422 szt (149,688 DJP) do 5 tygodnia życia i 31.185 szt. (124,74 DJP) po 5 tygodniu życia". Co czyni decyzję niezrozumiałą w zakresie ilości - maksymalnej obsady drobiu. Przedstawione w skardze zarzuty dotyczyły także naruszenia prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy: 1) art. 29-43, 62 § 1, 79, 80 § 1 pkt 3 ustawy ocenowej, art 5 Konstytucji oraz art. 3 pkt 50 Prawa ochrony środowiska poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż decyzja w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań ma charakter związany a organ administracji jest zobowiązany do jej wydania gdy w toku postępowania zostaną zgromadzone - pozytywne dla inwestora dokumenty (postanowienie RDOS, opinia PPIS oraz raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko) natomiast stanowisko (udział) społeczności lokalnej nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy z treści ww. przepisów w sposób oczywisty wynika, iż owe stanowisko ma mieć kluczowy i realny wpływ na treść decyzji, 2) art. 66 § 1 oraz 74a ustawy ocenowej poprzez ich niezastosowanie co skutkowało bezkrytycznym przyjęciem raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko sporządzonego z rażącym naruszeniem ww. przepisów, 3) art 74 § 1 pkt 8 ocenowej w zw. z art 10a ust 1 ustawy Prawo energetyczne poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo niedołączenia przez inwestorów do wniosku tzw. analizy kosztów i korzyści, 4) art 74 § 1 pkt 6 ustawy ocenowej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo niedołączenia przez Inwestorów do wniosku wypisów z rejestru gruntów pozwalających na ustalenie stron postępowania, 5) art 77 § 1 pkt 4 ustawy ocenowej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez wymaganego ww. przepisem uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia z organem właściwym w sprawie ocen wodnoprawnych, o których mowa w przepisach ustawy "Prawo wodne", 6) art. 81 § 3 ustawy ocenowej poprzez jego niezastosowanie sprowadzające się do braku dokonania analizy, czy przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza rzeki [...] (lewobrzeżny dopływ [...]), pomimo iż działki nr [...] oraz [...] leżą w bezpośrednim sąsiedztwie tej rzeki, 7) art. 85, 86, 144 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz przepisów Rozporządzenia Ministra Środowiska z 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu" poprzez ich niezastosowanie sprowadzające się do braku dokonania analiz, czy planowane przedsięwzięcie spowoduje przekroczenie standardów jakości środowiska (w szczególności poprzez przekroczenie norm emisji amoniaku) a nadto doprowadzi do wprowadzenia gazów lub pyłów do powietrza, emisję hałasu powodujące przekroczenie standardów jakości środowiska poza terenem, do którego Inwestorom przysługuje tytuł prawny, 8) art. 66 § 1 pkt 5 ocenowej poprzez przyjęcie, iż wariant alternatywny planowanego przedsięwzięcia może mieć charakter pozorny, 9) art. 77 § 1 pkt 4 ustawy ocenowej poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez wymaganej ww. przepisem opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w zakresie dot. tzw. wariantu II (alternatywnego) przedsięwzięcia. II.6. W odpowiedzi na skargę, udzielonej pismem z [...] lutego 2018 r., SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. II.7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 12 lipca 2018 r., IV SA/Wa 758/18 uchylił decyzję SKO z [...] grudnia 2017 r., [...]. Zdaniem Sądu, skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja odwoławcza została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, 15, 77 § 1, 136 k.p.a., polegającym na niedostatecznym wyjaśnieniu kwestii odorowego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego. Istotę prawną oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zawarto w art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy ocenowej, wskazując iż przez ocenę tę należy rozumieć postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Uznać należy, iż postępowanie w sprawie oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko służy zidentyfikowaniu wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska, mogących wiązać się z realizacją przedsięwzięcia, a następie wskazaniu rozwiązań eliminujących lub minimalizujących te zagrożenia. Stosownie do powyższego, zgodnie z art. 62 ust. 1 ustawy, w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia: 1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: a) środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, b) dobra materialne, c) zabytki, d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-c, e) dostępność do złóż kopalin; 2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 3) wymagany zakres monitoringu. W myśl art. 80 ust. 1 ustawy jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Obowiązkiem organów orzekających w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko jest poczynienie wszechstronnych ustaleń na temat spodziewanego oddziaływania przedsięwzięcia na szeroko rozumiane środowisko, w tym na ludzi (art. 62 ust.1 pkt 1 ustawy ocenowej). Oczywistym jest, iż przy inwestycjach z zakresu ferm hodowlanych (kurników, chlewni, itd.) istotne znaczenie ma kwestia ewentualnej uciążliwości odorowej tych obiektów. Zasięg takiej uciążliwości musi być zatem zbadany w każdej takiej sprawie. Okolicznością bezspornie utrudniającą badanie ww. uciążliwości jest brak w obowiązującym systemie prawa norm określających dopuszczalne wartości odorów, w tym w szczególności odorów emitowanych przez fermy hodowlane (brak norm odorowych). Sąd przychyla się jednakże do tej linii orzecznictwa sądowego, która stoi na stanowisku, iż ww. stan normatywny bynajmniej nie zwalania organów orzekających w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań z obowiązku dokładnego wyjaśnienia, czy ryzyko wystąpienia ww. uciążliwości odorowej wystąpi w danej sprawie i w jaki sposób uciążliwości tej można zapobiec (por. np. wyrok NSA z 14 listopada 2012 r., II OSK 1238/11 oraz wyrok tut. Sądu z 7 września 2017 r., IV SA/Wa 1196/17). Brak regulacji odorowych wprawdzie utrudnia dokonywanie koniecznych ustaleń faktycznych, ale w żadnym razie ich nie uniemożliwia, w szczególności przy wykorzystaniu wiadomości specjalnych. W sytuacji, w której inwestycje z zakresu ferm hodowlanych nie należą do przedsięwzięć co do istoty nowatorskich, eksperymentalnych a przeciwnie do przedsięwzięć realizowanych i funkcjonujących co najmniej od kilkudziesięciu lat, to w oczywisty sposób różne aspekty tego funkcjonowania, w tym powodowanie uciążliwości odorowych (w tym w szczególności typowy zasięg terytorialny takich uciążliwości, jak też co najmniej szacunkowa skala natężenia takiej uciążliwości) są bez wątpienia znane osobom posiadającym odpowiednią wiedzę w tym zakresie. Zdaniem WSA w Warszawie, zdecydowanie również należy odrzucić, jako okoliczność mogącą uzasadniać odstępowanie od dokonywania ww. ustaleń, rzekomą całkowitą relatywność, czy też subiektywizm ocen co do uciążliwości odorowej danego przedsięwzięcia (pogląd ten miałaby się zatem zasadzać na nieakceptowalnym w ocenie Sądu przekonaniu, iż całkowicie niemożliwym jest, w braku norm odorowych, wskazanie jakiegokolwiek kryterium uciążliwości odorowej). Ww. stanowisko kłóci się bowiem w oczywisty sposób ze wskazaniami doświadczenia życiowego, w świetle których wprawdzie próg odczuwania uciążliwości odorowej może różnić się w przypadku poszczególnych osób, niemniej okoliczność ta nie jest równoznaczna z nieistnieniem utrwalonej i łatwo dostępnej wiedzy na temat stopni uciążliwości odorowej, odbieranej przez zdecydowaną większość ludzi jako np. niska, średnia, wysoka, czy też bardzo wysoka. Sąd orzekający w niniejszej sprawie wyraża tym samym pogląd, iż wykazanie w toku postępowania administracyjnego, iż w świetle specjalistycznej wiedzy odorowa uciążliwość danego przedsięwzięcia oddziaływałaby w sposób zbyt daleko idący na najbliższe sąsiedztwo (w szczególności zajęte pod zabudowę mieszkalną) upoważnia organ orzekający w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań do odmowy wydania takiej decyzji. Należy w tym kontekście wyraźnie zaznaczyć, iż podstawą odmowy nie jest w tej sytuacji sprzeciw lokalnej społeczności (bezspornie bowiem okoliczność tego rodzaju nie może, przy spełnianiu przez przedsięwzięcie wymogów środowiskowych, stanowić samoistnej przeszkody do wydania żądanej przez wnioskodawcę decyzji), a jest nią brak możliwości zapobieżenia istotnemu negatywnemu oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (tj. oddziaływaniu na warunki życia ludzi, o których to warunkach mowa w art. 62 ust.1 pkt 1 ustawy ocenowej). Zagadnienie uciążliwości odorowej należy przy tym ściśle odróżniać od zagadnienia emisji gazów do powietrza (amoniaku, czy też siarkowodoru). Aczkolwiek ww. gazy mają właściwości odorotwórcze, to dotrzymywania przez inwestora wymogów co do dopuszczalnego pułapu takiej emisji (wymogi te ściśle określają stosowne przepisy wykonawcze) nie można automatycznie utożsamiać z brakiem uciążliwości odorowych. Istota niniejszej sprawy sprowadzała się zatem do ustalenia, czy planowane przedsięwzięcie będzie źródłem emisji odorów oddziałujących w sposób nieakceptowalny na otoczenie terenu inwestycji, tj. w szczególności na pobliską zabudowę mieszkaniową, znajdującą się w odległości 100 metrów od granicy terenu inwestycji. Chodziło zatem o jednoznaczne ustalenie, czy odległość ta jest wystarczająca do uznania, że uciążliwość ta jest z punktu widzenia stałego pobytu ludzi akceptowalna, czy też nie. Istotne znaczenie ma tu fakt, iż organ I instancji odmówił ustalenia żądanych uwarunkowań, uznając iż ww. uciążliwość odorowa będzie nadmierna. W ocenie Sądu kwestia ta nie została wyczerpująco zanalizowana na etapie postępowania odwoławczego, pomimo tego, iż SKO wskazało na konkretne rozwiązania techniczno – organizacyjne, mające służyć ograniczeniu emisji odorów. Zdaniem Sądu nie jest jednakże jasne, czy zaproponowane rozwiązania można traktować jako adekwatne do skali spodziewanej emisji odorów w sytuacji, w której skala tej emisji nie została w żaden sposób oszacowana. Szacunków tego rodzaju nie zawiera w szczególności przedłożony przez Inwestorów raport, który koncentruje się zasadniczo na kwestii dotrzymania norm emisji gazu, konkludując iż uciążliwości przedsięwzięcia zamkną się całkowicie w granicach terenu inwestycji. Tym samym ani w raporcie ani w pozostałym materiale dowodowym sprawy nie znajduje się analiza, pozwalająca na oszacowanie: 1) zasięgu terytorialnego, 2) skali (natężenia, czasu trwania) - przewidywanych oddziaływań odorowych. W tej sytuacji brak jest podstaw do zweryfikowania tezy organu odwoławczego, że stumetrowa odległość planowanego przedsięwzięcia od siedzib ludzkich w połączeniu ze wspomnianymi wcześniej środkami techniczno – organizacyjnymi istotnie zapobiegną nadmiernie uciążliwej ekspozycji w/w sąsiedztwa na oddziaływania odorowe. WSA w Warszawie podkreślił w tym kontekście: (-) znaczne rozmiary przedsięwzięcia (4 kurniki), (-) stwierdzenie w opinii sanitarnej z 14 lipca 2016 r., iż "Nie można zatem wykluczyć, że zlokalizowanie fermy w tym miejscu nie spowoduje pogorszenie warunków życia ludzi zamieszkujących w jej sąsiedztwie" (nie ma istotnego znaczenia okoliczność, iż organ wypowiadał się tu o pierwotnym wariancie inwestorskim, który ostatecznie został zastąpiony racjonalnym wariantem alternatywnym II, albowiem SKO nie wykazało, iż zmiana ta, której istota sprowadzała się wprawdzie do zmniejszenia planowanej produkcji a tym samym do zmniejszenia oddziaływania na środowisko, istotnie pociągnie za sobą także skutek w postaci znaczącego czy wręcz całkowitego usunięcia uciążliwości odorowej), (-) powoływanie się przez organ I instancji na wiedzę własną, w świetle której uciążliwości odorowe mogą rozprzestrzeniać się nawet na odległość jednego kilometra. W ocenie Sądu powstanie w sprawie ww. wątpliwości wymaga przeprowadzenia przez organ odwoławczy, w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, przewidzianego w art. 136 k.p.a., dowodu z opinii biegłego z zakresu uciążliwości odorowej. Sąd przychyla się zatem do stanowiska sformułowanego w wyroku WSA w Szczecinie w wyroku z 11 października 2013 r., II SA/Sz 192/13, publ. LEX, w myśl którego: "Skoro organ ma trudności z interpretacją raportu, czy innych specjalistycznych dokumentów złożonych w toku postępowania, winien rozważyć przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który na użytek toczącego się postępowania dokona obiektywnej oceny zarzutów, które odnoszą się do raportu.". Jak już wskazano, konieczność przeprowadzenia w sprawie ww. dowodu bezwzględnie wystąpiła. Dalej Sąd wywiódł, że zasadnie poza tym wywodzi skarga, że w toku postępowania odwoławczego nie przeprowadzono dowodu z przedłożonej przez skarżących opinii M. P. — specjalisty ds. ochrony i kształtowania środowiska - w zakresie "Obliczenia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń technologicznych w powietrzu emitowanym z przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działkach o nr ew. [...] i [...] obręb [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]. "Równocześnie Sąd nie podzielił stanowiska skargi, wywodzącego pozorność racjonalnego wariantu alternatywnego II, który ostatecznie został przyjęty do realizacji. Stanowisko SKO, wykazujące iż wariant ten w dostateczny sposób różni się od wariantu preferowanego pierwotnie przez inwestora (mniejsza obsada w planowanych kurnikach, równoznaczna z mniejszym oddziaływaniem na środowisko), Sąd uznaje za prawidłowe i przekonujące. Sąd nie podziela również pozostałych zarzutów skargi (z wyłączeniem zarzutów wyżej uwzględnionych), uznając stanowisko SKO, zawarte w odpowiedzi tego organu na skargę a odnoszące się do ww. zarzutów, za prawidłowe i tożsame ze stanowiskiem Sądu. II.8. Decyzją z [...] stycznia 2019 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło decyzję Wójta Gminy [...] z [...] marca 2017 r., [...] o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację inwestycji, polegającej na budowie fermy drobiu, wraz z infrastrukturą towarzyszącą, na działkach nr ew. [...] oraz [...] obręb [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...], i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. II.9. Wyrokiem z 12 kwietnia 2019 r., IV SA/Wa 432/19, WSA w Warszawie, po rozpoznaniu sprzeciwu inwestorów, uchylił wskazaną wyżej decyzję SKO w [...] z [...] stycznia 2019 r. II.10. W zaskarżonej decyzji z [...] sierpnia 2019 r., [...], Kolegium ustaliło środowiskowe uwarunkowania uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu - 4 budynków inwentarskich (kurników) w systemie chowu ściołowego o obsadzie maksymalnej 37 422 sztuk kurcząt brojlerów do 5 tygodnia życia (149,688 DJP) i 31185 sztuk po 5 tygodniu życia (124,74 DJP) każdy (łącznie obsada 4 kurników wynosi 149 688 szt. tj. 598,752 DJP do 5 tygodnia życia i 124 740 szt. tj. 498,96 DJP po 5 tygodniu życia) wraz z obiektami towarzyszącymi na działkach nr ew. [...] i [...] obręb [...], gmina [...], woj. [...]. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano w szczególności, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wydawana jest po przeprowadzeniu uzgodnienia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska oraz po zasięgnięciu opinii właściwych organów inspekcji sanitarnej. Uzgodnienie następuje w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie (art. 77 ust. 3 i 7 ustawy). Uzgodnieniu temu podlegają środowiskowe uwarunkowania realizacji danego przedsięwzięcia. Opinia wydawana jest natomiast albo w formie pisma, albo w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie (art. 77 ust. 7 ustawy). Podstawę do dokonania uzgodnienia i wydania opinii stanowią dokumenty wymienione w art. 77 ust. 2 ustawy, przedłożone przez organ prowadzący postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, tj. wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wraz raportem o oddziaływaniu na środowisko oraz wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (albo informacji o braku takiego dokumentu). Kolejnym elementem oceny oddziaływania na środowisko planowanych przedsięwzięć jest postępowanie z udziałem społeczeństwa (art. 79 ust. 1 ustawy). Postępowanie to polega na udostępnieniu wszystkim zainteresowanym wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz raportu o oddziaływania na środowisko, wraz z dostępnymi w tym czasie postanowieniami organu prowadzącego postępowania oraz stanowiskami innych organów i umożliwieniu im składania uwag i wniosków do ww. dokumentów (art. 33 i 34 ustawy). Końcowym etapem postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko jest wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzja ta określa miejsce realizacji danego przedsięwzięcia, planowany sposób zagospodarowania terenu, wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym, a także w miarę potrzeby, wymogi w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych oraz w zakresie ograniczania transgranicznego oddziaływania na środowisko. W ust. 1 art. 80 ustawodawca wskazał, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach może być wydana, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, co wskazuje na ścisły związek między oceną oddziaływania na środowisko a decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzja powinna uwzględniać wyniki dokonanych poprzednio uzgodnień i opinii, raportu oceny oddziaływania na środowisko, udział społeczeństwa i ewentualne kwestie transgraniczne. Należy podkreślić, że decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych ma charakter związany, a więc organ właściwy do wydania decyzji nie ma swobody działania, a katalog podstaw wydania decyzji negatywnych ma charakter zamknięty. Z przepisów ustawy wynika, że odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach może nastąpić w przypadkach określonych w tej ustawie. Przesłanki odmowy zgody mogą polegać wyłącznie na: - niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 ustawy), - odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 tej ustawy), - braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, w sytuacji, gdy organ skorzysta z możliwości określonej w art. 81 ust. 1 ustawy, - wykazaniu znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 34 u.o.p. (art. 81 ust. 2 ustawy), - wykazaniu, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 38j p.w. (art. 81 ust. 3 ustawy). W rozpatrywanej sprawie organ wydający zaskarżoną decyzję nie wykazał, aby zaistniały ww. przesłanki uzasadniające wydanie decyzji o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wójt Gminy [...], zgodnie z dyspozycją art. 79 ust. 1 ustawy, zapewnił społeczeństwu udział w prowadzonym postępowaniu, poprzez wydanie obwieszczenia z [...] listopada 2016 r., wydanego w trybie art. 33 ust. 1 ustawy. Obwieszczenie zostało zamieszczone na stronie BIP UG [...], wywieszone na tablicy ogłoszeń w siedzibie organu oraz w miejscu planowanego przedsięwzięcia, co wypełnia treść art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy. Odnosząc się do złożonych protestów przeciwko planowanemu przedsięwzięciu Kolegium stwierdza, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań ma charakter decyzji związanej, zaś odmowa wydania takiej decyzji może nastąpić wyłącznie w sytuacjach przewidzianych w przepisach ustawy. Dokonana przez Kolegium ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego, prowadzi do wniosku, że nie zachodzi żadna okoliczność, która stanowiłaby podstawę do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z tego względu sprzeciwy wobec realizacji planowanego przedsięwzięcia, zgłoszone w toku postępowania, nie mogą skutkować odmową wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przede wszystkim trzeba stwierdzić, że w przypadku przedsięwzięć takich jak planowane, to głównie uciążliwość odorowa prowadzi do powstania konfliktów społecznych. Wobec braku ustawy normującej sposób oraz zakres badania i oddziaływania odorów na środowisko podstawę orzekania w tego typu sprawach stanowić przede wszystkim skala zjawiska oraz możliwy zakres środków służących ograniczeniu tej uciążliwości. W postanowieniu z [...] września 2016 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wyraził opinię, iż na etapie eksploatacji planowanego przedsięwzięcia, poziomy substancji odoroczynnych takich jak amoniak czy siarkowodór, pochodzących z procesu technologicznego nie spowodują przekroczenia aktualnie obowiązujących norm w tym zakresie, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. nr 16 poz. 87). W celu ograniczenia uciążliwości planowanego przedsięwzięcia zostały w niniejszej decyzji określone warunki dotyczące zarówno etapu realizacji jak i eksploatacji, zapewniające właściwą gospodarkę odpadami, dotrzymanie dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu oraz dopuszczalnych poziomów hałasu na terenach chronionych akustycznie, a także ochronę środowiska gruntowo-wodnego przed zanieczyszczeniem. Natomiast problematyka dotycząca odorów pochodzących z hodowli zwierząt gospodarskich nie jest dotychczas uregulowana w prawie polskim. W świetle obowiązujących przepisów, z uciążliwości zapachowej i powodowanego nią sprzeciwu społeczności lokalnej, nie można wywodzić naruszenia zasady zrównoważonego rozwoju. W celu zminimalizowania oddziaływania zapachowego chlewni na otaczające tereny Inwestor został zobowiązany do wykonania pasa zieleni wokół granic swoich działek oraz do stosowania dostępnych środków w celu ograniczania emisji, w tym transport obornika do miejsc przeznaczenia prowadzony będzie w sposób zabezpieczony przez niezorganizowaną emisją odorów, za pomocą specjalistycznych pojazdów. Należy podkreślić, iż raport oddziaływaniu na środowisko stanowi kluczowy dowód w sprawach dotyczących ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla danego przedsięwzięcia. Stanowi on podstawowy dokument, na którym opiera się organ wydając decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Akta sprawy zawierają raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przedłożony przez Inwestora wraz z wnioskiem o wydanie decyzji środowiskowej, z [...] kwietnia 2016 r. wraz z uzupełnieniami z [...] czerwca 2016 r. i z [...] września 2016 r. W ocenie składu orzekającego Kolegium raport spełnia wymogi jakie zostały określone w art. 66 ustawy, nie występują braki formalne, które mogłyby stanowić przesłankę zanegowania czy też podważenia wniosków płynących ze złożonego dowodu w sprawie. W raporcie przedłożonym przez Inwestorów zostały przedstawione warianty: proponowany przez wnioskodawcę oraz racjonalny wariant alternatywny i wariant najkorzystniejszy dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru, a także określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów. Wariant proponowany przez wnioskodawcę dotyczy budowy czterech kurników o wym. 18 m x 126 m i wysokości w kalenicy ok. 6,8 m. Każdy kurnik wyposażony zostanie w 8 szt. wentylatorów dachowych o śr. 80 cm i wydajności ok. 21.400 m3/h i wysokości wylotu od powierzchni terenu ok. 7,5 m, 8 szt. wielkośrednicowych wentylatorów szczytowych o śr. 140 cm i wydajności ok. 51.200 m3/h i wysokości ok. 1,6 m (licząc od powierzchni terenu do środka wentylatora), 4 nagrzewnic z odprowadzaniem spalin o mocy 75 kW każda. Planowana obsada w obiektach inwentarskich wyniesie w każdym kurniku 47.628 szt. (190,512 DJP) do 5 tygodnia życia i 39.690 szt. (158,76 DJP) po 5 tygodniu życia. Łącznie w 4 kurnikach obsada wynosi 190.512 szt. (762,048 DJP) do 5 tygodnia oraz 158.760 szt. (635,04 DJP) po 5 tygodniu. Wariant alternatywny przewiduje budowę kurników o parametrach i obsadach identycznych z przedstawionymi w wariancie inwestorskim i zakłada zastosowanie systemu wentylacji podciśnieniowej opartej na wentylacji tunelowej, natomiast system ogrzewania będzie oparty na użyciu nagrzewnic bez osobnego odprowadzania spalin. Raport został uzupełniony o wariant alternatywny II, który dotyczy budowy czterech kurników o wym. 18 m x 126 m i wysokości w kalenicy ok. 6,8 m. Planowana obsada w obiektach inwentarskich wyniesie w każdym kurniku 37.422 szt. (149.688 DJP) do 5 tygodnia życia i 31.185 szt. (124,74 DJP) po 5 tygodniu życia. Łącznie w 4 kurnikach obsada wynosi 149.688 szt. (598,752 DJP) do 5 tygodnia oraz 124.740 szt. (498,96 DJP) po 5 tygodniu. Z porównania wariantu inwestorskiego i wariantu alternatywnego II przedstawionego na stronach 5-13 II uzupełnienia raportu wynika, iż wariant alternatywny II przewiduje zmniejszenie obsady. Zmniejszenie obsady w poszczególnych kurnikach z poziomu 42 kg/m2 w wariancie inwestorskim do 32 kg/m2 w wariancie alternatywnym II spowoduje, że inwestycja będzie się charakteryzowała mniejszym oddziaływaniem na środowisko w zakresie emisji substancji do powietrza, zużycia wody, a także produkcji obornika - o ok. 20% niższym niż w wariancie inwestorskim. Wariant alternatywny II jest wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. W sprawie tej istotny jest fakt, iż planowane przedsięwzięcie w wariancie alternatywnym II zostało uzgodnione przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] - postanowienie z [...] września 2016 r., [...]. W związku z powyższym Kolegium działając w trybie art. 81 ust. 1 ustawy wystąpiło w dniu [...] maja 2017 r. do Inwestorów – C. B. i A. C. z pytaniem, czy wyrażają zgodę na realizację przedsięwzięcia w wariancie alternatywnym II, a więc czy ów wariant ma być potraktowany jako wariant inwestorski, a co się z tym wiąże, aby to ten właśnie wariant stał się przedmiotem postępowania o ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia. W odpowiedzi na wezwanie Kolegium pełnomocnik Inwestorów w piśmie z [...] maja 2017 r. wyjaśnił, iż Inwestorzy wyrażają zgodę na realizację planowanego przedsięwzięcia w wariancie wskazanym w treści raportu jako wariant alternatywny II. W tej sytuacji ustalenie warunków środowiskowych następuje dla przedsięwzięcia określonego jako wariant alternatywny II. Planowane przedsięwzięcie będzie polegało na budowie fermy drobiu wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działkach o nr ew. [...] oraz [...], obręb [...], gmina [...]. W ramach planowanej inwestycji planuje się budowę 4 obiektów inwentarskich o wymiarach 18 m x 126 m każdy. Wysokość kurników w kalenicy będzie wynosić ok. 6,8 m. Projektowane kurniki będą budynkami o stałej konstrukcji z dachem dwuspadowym. Przy kurnikach, od strony zachodniej, dobudowane zostaną sterownie, wewnątrz których będą się znajdowały panele sterownicze z urządzeniami sterującymi pracą kurników. Na terenie inwestycji oprócz kurników będą się znajdować następujące instalacje i obiekty: 8 silosów paszowych o pojemności do 24 Mg każdy, 8 zbiorników na gaz LPG o pojemności 6,4 m3 każdy, budynek socjalno-techniczny, wewnętrzne instalacje wodne i ściekowe, wewnętrzna instalacja elektryczna wraz z oświetleniem, zbiornik na ścieki bytowe o pojemności 6 m wewnętrzna instalacja paszowa, agregat prądotwórczy o mocy ok. 150 kW, utwardzone drogi i place dojazdowe oraz konfiskator na sztuki padłe. Ponadto w ramach planowanego przedsięwzięcia zrealizowana zostanie studnia głębinowa. Promień leja depresji planowanej studni przy eksploatacji maksymalnej 18,1 m/h i depresji 1,2 m wyniesie szacunkowo ok. 42,7 m. Każdy z planowanych kurników wyposażony zostanie w 8 sztuk wentylatorów dachowych wydajności maksymalnej 21.400 m3/h, z odprowadzaniem zanieczyszczeń 8 emitorami pionowymi, otwartymi o minimalnej wysokości 7,5 m i maksymalnej średnicy 0,80 m każdy oraz 8 wentylatorów ściennych szczytowych o wydajności maksymalnej 51.200 m3/h każdy, z odprowadzaniem zanieczyszczeń 8 emitorami poziomymi o minimalnej wysokości 1,6 m każdy. System ogrzewania w projektowanych kurnikach będzie oparty na 16 nagrzewnicach gazowych o mocy maksymalnej 75 kW każda. Nagrzewnice zasilane będą ze zbiorników na gaz. Przewiduje się po 2 zbiorniki po 6,4 m3 każdy na jeden kurnik. Na terenie fermy będzie się znajdować agregat prądotwórczy o mocy do ok. 150 kW. Pasza w projektowanych budynkach podawana będzie ptakom za pomocą karmideł z pokarmem. Podawana pasza to pełnowartościowy gotowy pokarm. Jej przeładunek do silosów będzie przebiegał w sposób hermetyczny - bezpyłowy. Silosy paszowe połączone zostaną z automatycznym systemem zadawania paszy (paszociągiem). Woda w budynkach podawana będzie za pomocą poideł smoczkowych. Dzięki temu będzie dostępna dla ptaków bez ograniczeń. Poidła wykonane będą z metalu i tworzywa sztucznego, umieszczone będą poniżej rurek dostarczających wodę. Podłoga w obiektach wykonana zostanie z wysokiej klasy betonu. Będzie gładka tak, aby ułatwić sprzątanie posadzki. Ściółkę stanowić będzie sucha i czysta słoma o grubości 5-10 cm, rozłożona równą warstwą po całym obiekcie. Nowoczesny system wentylacji i ogrzewania zapewni osuszanie pomiotu i zminimalizuje konieczność dościelania w trakcie cyklu produkcyjnego. W planowanych obiektach chów brojlerów odbywać się będzie w systemie ściółkowym. Jeden cykl hodowlany będzie trwał ok. 6 tygodni. W trakcie realizacji przedsięwzięcia wystąpi emisja substancji do powietrza oraz hałasu spowodowane eksploatacją sprzętu budowlanego i środków transportu. Uciążliwości związane z realizacją inwestycji będą okresowe i ustąpią po zakończeniu prac budowlanych. W celu zminimalizowania emisji substancji do powietrza, podczas prowadzenia prac budowlanych, stosowany będzie sprzęt sprawny technicznie, eksploatowany i konserwowany w sposób prawidłowy. W trakcie realizacji inwestycji materiały pyliste zostaną zabezpieczone przed rozwiewaniem (np. poprzez przykrywanie plandekami). Natomiast w celu zminimalizowania emisji hałasu prace budowlane prowadzone będą w godzinach od 6.00 do 22.00. Na etapie realizacji inwestycji pracownicy budowy będą mieli zapewnione zaplecze sanitarne i socjalne. Ścieki bytowe odprowadzane będą do szczelnych, bezodpływowych zbiorników przewoźnych toalet. Zbiorniki będą systematycznie opróżniane tak, aby nie dopuścić do ich przepełnienia, a zawarte w nich ścieki będą wywożone przez uprawnione do tego celu podmioty do oczyszczalni ścieków. Teren inwestycji wyposażony zostanie w środki do neutralizacji rozlanych substancji ropopochodnych. W przypadku rozlania ww. substancji zanieczyszczenie będzie niezwłocznie usunięte, a zużyte środki do neutralizacji substancji ropopochodnych przekazywane będą uprawnionym odbiorcom do unieszkodliwienia. Powstające na etapie realizacji planowanego przedsięwzięcia odpady inne niż niebezpieczne magazynowane będą selektywnie w wyznaczonym miejscu o utwardzonej powierzchni, w sposób zabezpieczający odpady przed pyleniem, rozwiewaniem oraz opadami atmosferycznymi, a także w sposób zabezpieczający środowisko gruntowo-wodne przed zanieczyszczeniem, a następnie będą poddawane procesom odzysku lub unieszkodliwiania przez uprawnione podmioty. Powstające na etapie realizacji i odpady niebezpieczne, magazynowane będą w zamkniętych, szczelnych i oznakowanych pojemnikach/kontenerach, odpornych na działanie składników umieszczanych w nich odpadów, zlokalizowanych w miejscu wyznaczonym, ogrodzonym, zadaszonym o utwardzonym podłożu, zabezpieczonym przed wpływem warunków atmosferycznych, a następnie przekazywane uprawnionym odbiorcom do odzysku lub unieszkodliwienia. Miejsca magazynowania odpadów niebezpiecznych będą oznaczone i zabezpieczone przed wstępem osób nieupoważnionych i zwierząt. Odpady komunalne powstałe na etapie realizacji i eksploatacji inwestycji magazynowane będą w zamykanych pojemnikach/kontenerach, zlokalizowanych w wyznaczonym miejscu, w sposób zabezpieczający środowisko gruntowo-wodne przed zanieczyszczeniem, a następnie przekazywane uprawnionym podmiotom do zagospodarowania. Powstałe na etapie eksploatacji przedsięwzięcia odpady inne niż niebezpieczne magazynowane będą selektywnie w pojemnikach/kontenerach, zlokalizowanych w wyznaczonym miejscu pomieszczenia magazynowego o utwardzonym podłożu, a następnie przekazywane uprawnionym podmiotom do zagospodarowania. Obornik bezpośrednio po zakończeniu każdego cyklu chowu przekazywany będzie uprawnionym podmiotom do zagospodarowania (np. do biogazowni). Głównymi źródłami emisji substancji do powietrza na etapie eksploatacji przedsięwzięcia będą systemy wentylacyjne budynków inwentarskich, proces spalania gazu płynnego w nagrzewnicach oraz środki transportu (wykorzystywane do dostawy pasz, odbioru obornika, dostawy słomy, odbioru drobiu), poruszające się po terenie inwestycji. W sentencji decyzji określono rodzaj, maksymalną do zastosowania liczbę i parametry planowanych w budynkach inwentarskich wentylatorów, liczbę i parametry planowanych na cele ogrzewania budynków inwentarskich nagrzewnic gazowych, liczbę i pojemność zbiorników na gaz płynny, liczbę i parametry silosów paszowych, a także parametry planowanego do zastosowania agregatu prądotwórczego. W celu zminimalizowania emisji substancji odorotwórczych, po każdym cyklu produkcyjnym, budynki inwentarskie będą dokładnie czyszczone, natomiast wywóz obornika z kurników do miejsca przeznaczenia prowadzony będzie przystosowanymi do tego celu środkami transportu, w sposób w jak największym stopniu ograniczającym uciążliwość odorową oraz wtórne pylenie (np. skrzynie ładunkowe pojazdów będą przykrywane plandekami). Sztuki padłe i ubite z konieczności, do czasu ich wywozu z terenu przedsięwzięcia, przechowywane będą w warunkach minimalizujących uciążliwość odorową i zagrożenia chorobotwórcze. Będą one wywożone systematycznie z terenu przedsięwzięcia. W celu minimalizacji emisji pyłu do powietrza zapewniona będzie systematyczna konserwacja silosów paszowych, a odpowietrzniki silosów zostaną zaopatrzone w worki odpylające. Przeprowadzona w raporcie ooś analiza rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu na etapie eksploatacji przedsięwzięcia wykazała, że przy zachowaniu warunków określonych w sentencji decyzji, dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu zostaną dotrzymane. Przeprowadzona ocena oddziaływania planowanej inwestycji na powietrze wykazała, iż na etapie eksploatacji przedmiotowego przedsięwzięcia, poziomy substancji odoroczynnych, takich jak amoniak czy siarkowodór, pochodzących z procesu technologicznego, nie spowodują przekroczenia aktualnie obowiązujących norm w tym zakresie, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 16, poz. 87). Z przedłożonej dokumentacji wynika, iż planowana inwestycja nie będzie powodowała istotnego oddziaływania na klimat. W chwili obecnej w Polsce brak jest możliwości oceny uciążliwości odorowej planowanej inwestycji, gdyż brak jest odpowiednich aktów prawnych regulujących te kwestie. Pomimo braku norm odorowych, powinnością organu jest wypowiedzenie się na temat skali tego zjawiska, możliwości jego zminimalizowania oraz wpływu tych uciążliwości na zdrowie i życie ludzi. SKO podkreśliło, że inwestor przedłożył opinię biegłego mgr inż. A. K. Autor opinii w oparciu o projekt ustawy o przeciwdziałaniu uciążliwości zapachowej oraz referencyjną metodykę Ministra Środowiska i dostosowanym do niej programem obliczeniowym, przy wykorzystaniu jednostek zapachowych ([...]), przedstawił w opracowaniu obliczenia, wydruki obliczeń oraz czytelną interpretację graficzną wyników tych obliczeń, pozwalającą na jednoznaczne określenie poziomów substancji zapachowych w powietrzu. Projekt ustawy ustala tzw. próg rozpoznawalności zapachu, odpowiadający wartości stężenia zapachowego równej loue/m³ (jednostce zapachowej w metrze sześciennym powietrza) oraz dopuszczalną częstość przekraczania tego porównawczego poziomu substancji zapachowych w powietrzu. Przekroczenie progu rozpoznawalności zapachu jest dopuszczalne przez 8% godzin w roku, tj. ok. 701 godzin obliczeniowych w roku, a dla terenów zabudowy mieszkaniowej na obszarach użytkowanych rolniczo przewidziane są wyższe dopuszczalne częstości przekraczania wartości porównawczych poziomów zapachowych w powietrzu, wynoszące 15%, tj. 1314 godzin w roku. Wyniki otrzymanych obliczeń w zakresie rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu wykazują, że poza terenem działek przeznaczonych pod inwestycję, spodziewane są w powietrzu poziomy odorów wyższe od wartości 1 oun/m3 (progu rozpoznawalności), natomiast izolinia częstości przekroczeń tej wartości, proponowanej za dopuszczalną - 8%, nie obejmie zabudowy mieszkaniowej na terenach rolniczych. Na terenie najbliższych budynków mieszkalnych w zabudowie zagrodowej częstość przekraczania progu rozpoznawalności zapachu, odpowiadającego wartości stężenia zapachowego równej lous/m3, występuje w zakresie 2-3% czasu w roku. Przedstawiona opinia zawiera wniosek, że planowane przedsięwzięcie nie będzie nadmiernie uciążliwe dla środowiska, w tym dla ludzi, co oznacza że najbliższa zabudowa zagrodowa, zlokalizowana w odległości ok. 100 m w kierunku zachodnim od granicy działek inwestycyjnych, w okresie rocznym, nie będzie narażona na nadmierną uciążliwość odorową przedsięwzięcia. Wskazane w opinii działania w zakresie ograniczania oddziaływania zapachowego planowanej inwestycji zostały uwzględnione w rozstrzygnięciu decyzji. W czasie eksploatacji przedmiotowego przedsięwzięcia źródłami emisji hałasu będą wentylatory budynków inwentarskich oraz ruch pojazdów samochodowych po terenie inwestycji. W sentencji decyzji określono rodzaj, liczbę i poziom mocy akustycznej planowanych do zainstalowania w budynkach kurników wentylatorów. W celu zminimalizowania emisji hałasu użytkowanie wentylatorów szczytowych, pracujących na potrzeby funkcjonowania planowanych budynków inwentarskich, odbywać się będzie wyłącznie w godz. od 6.00 do 22.00. Przeprowadzone w raporcie ooś obliczenia rozprzestrzeniania się hałasu wykazały, że podczas fazy eksploatacji planowanego przedsięwzięcia, przy zachowaniu warunków określonych w sentencji decyzji, dopuszczalne poziomy hałasu na terenach chronionych akustycznie będą dotrzymane. Woda na potrzeby przedmiotowej inwestycji pobierana będzie z planowanego ujęcia własnego (studni głębinowej). Woda zużywana będzie do pojenia drobiu oraz na cele socjalno- bytowe. Wielkość poboru wody będzie kontrolowana i ewidencjonowana. Do pojenia drobiu stosowany będzie automatyczny system, minimalizujący zużycie wody (poidła smoczkowe). W celu ochrony środowiska gruntowo-wodnego w planowanych budynkach kurników zaprojektowane zostaną szczelne posadzki. Po zakończeniu cyklu chowu czyszczenie i dezynfekcja pomieszczeń inwentarskich wykonywane będą w technologii wykluczającej powstawanie ścieków przemysłowych. Powstające w czasie eksploatacji przedsięwzięcia ścieki bytowe odprowadzane będą do szczelnego, projektowanego zbiornika bezodpływowego. Ww. zbiornik będzie systematycznie opróżniany tak, aby nie dopuścić do jego przepełnienia, a jego zawartość będzie wywożona do oczyszczalni ścieków. Wody opadowe i roztopowe z powierzchni utwardzonych oraz z powierzchni dachów odprowadzane będą powierzchniowo na własny teren nieutwardzony, w sposób nie powodujący zalewania terenów sąsiednich oraz niezmieniający stanu wody na gruncie, w szczególności kierunku odpływu wód opadowych, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. System wodno-ściekowy będzie regularnie i terminowo poddawany próbom szczelności i konserwacjom. Teren planowanego przedsięwzięcia stanowią grunty orne. Od strony północnej, wschodniej i południowej ww. terenu znajdują się grunty orne, a od strony zachodniej droga, z której realizowana będzie komunikacja na teren fermy. Dalej za drogą znajduje się działka, na której znajduje się zabudowa zagrodowa oraz grunty orne. Najbliżej położone budynki mieszkalne (zabudowa zagrodowa) zlokalizowane są w kierunku zachodnim o odległości ok. 100 m od granicy działek inwestycyjnych. Planowana inwestycja zlokalizowana będzie poza obszarami objętymi ochroną na podstawie ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651 ze zm.). Najbliżej położony obszar [...] to obszar specjalnej ochrony ptaków [...] znajdujący się w odległości ok. 25,5 km w kierunku południowo- wschodnim od planowanej inwestycji. Na terenie planowanej inwestycji oraz w bezpośrednim otoczeniu działek przewidzianych pod budowę kurników, w rezultacie przeprowadzonej wizji terenowej, nie stwierdzono występowania chronionych gatunków roślin, czy grzybów oraz miejsc bytowania rzadkich gatunków zwierząt. Krajobraz tego rejonu przedstawia cechy charakterystyczne dla obszarów użytkowanych rolniczo. Planowane przedsięwzięcie budowy fermy drobiu w tym miejscu stanowić będzie nowy, kubaturowy składnik krajobrazu. W celu poprawy walorów krajobrazowych, tj. wartości przyrodniczych, kulturowych oraz estetyczno-widokowych przedmiotowego terenu, a także zminimalizowania dla obszarów sąsiednich, uciążliwości powstających w wyniku eksploatacji planowanej inwestycji, w sentencji decyzji wprowadzono warunek dotyczący utworzenia pasów zieleni izolacyjnej z zimozielonych gatunków drzew i krzewów miejscowego pochodzenia. Wykonanie trzyletnich zabiegów pielęgnacyjnych posadzonej zieleni wynika z konieczności stworzenia optymalnych warunków do jej przyjęcia się i funkcjonowania w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej fermy drobiu. Ze względu na charakter przedsięwzięcia, a także jego lokalizację nie występuje możliwość transgranicznego oddziaływania. Na terenie przedsięwzięcia i w jego otoczeniu nie występują zabytki chronione na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Dla terenu planowanej inwestycji brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że planowane przedsięwzięcie nie będzie w sposób znaczący negatywnie oddziaływać na środowisko. W toku postępowania pełnomocnik stron adw. P. D. złożył wniosek o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu uchwalenia przez Gminę [...] miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z uwagi na treść art. 80 ust. 2 ustawy. Kolegium nie uznało wniosku za zasadny, ponieważ treść art. 80 ust. 2 ustawy - Właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony - zobowiązuje organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach do stwierdzenia zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami planu ale tylko wówczas, gdy plan został uchwalony. W ustawie nie zostały zawarte przepisy odnoszące się do obligatoryjnego zawieszenia postępowania, jak ma to miejsce w ustawie z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 58 i 62). Natomiast jeżeli dla terenu inwestycji nie ma uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ nie ma obowiązku zawieszenia postępowania do czasu uchwalenia planu, a ponadto w sprawie dotyczącej środowiskowych uwarunkowań, uchwalenie planu miejscowego nie jest zagadnieniem wstępnym, ponieważ możliwe jest ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla terenu, dla którego brak jest planu miejscowego; brak planu miejscowego nie przesądza o braku możliwości ustalenia środowiskowych uwarunkowań, o ile są spełnione warunki określone przepisami ustawy. Pełnomocnik stron adw. P. D. złożył także wniosek o oddalenie wniosku dowodowego Inwestorów o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego mgr. inż. A. K. i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego powołanego przez SKO. Wskazuje także na okoliczność pozbawienia Mocodawców gwarancji proceduralnych określonych w art. 79 § 1 k.p.a. Kolegium odnosząc się do złożonych wniosków wyjaśnia, że obowiązek, o którym stanowi art. 79 § 1 k.p.a., służy zapewnieniu osobistego udziału strony w przeprowadzeniu dowodów. Brak zawiadomienia stron o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego wynika z faktu, że art. 79 § 1 nie miał zastosowania w prowadzonym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 marca 2018 r., II OSK 3154/17 stwierdził: "Jeżeli przedmiotem zainteresowania w postępowaniu wyjaśniającym jest materialna strona dokumentu np. nośnika elektronicznego (płyty CD), na którym dokumenty zostały utrwalone - a zatem gdy chodzi np. o stwierdzenie jego autentyczności, czasu, w którym został sporządzony, materiału, na którym został zapisany itp., organ dokonuje w istocie oględzin dokumentu, a zatem do dowodu tego znajduje zastosowanie art. 79 k.p.a. Natomiast jeżeli przedmiotem zainteresowania jest idealna strona dokumentu, tj. jego treść, organ administracji publicznej dokonuje oceny dokumentu i wówczas art. 79 k.p.a. nie znajduje zastosowania. Zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu gwarantują wówczas przepisy art. 10 k.p.a. i art. 81 k.p.a." Ponieważ Kolegium miało dokonać oceny dokumentu (treści) strony zostały powiadomione o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań - zawiadomienie z [...] lipca 2019 r. nr [...], które pełnomocnik stron otrzymał w dniu [...].08.2019 r. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że w sytuacji gdyby Inwestor nie zdecydował o przedłożeniu opinii biegłego, wówczas byłoby zobowiązane do uzupełnienia materiału dowodowego o opinię biegłego. Powołany powyżej wyrok NSA uzasadnia brak przeprowadzenia dowodu ze złożonego w trakcie postępowania, przez pełnomocnika stron adw. P. D. opracowania wykonanego na zlecenie K. Ż. i W. B., zawierającego obliczenia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń technologicznych w powietrzu emitowanych z przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działkach nr [...] i [...] obręb [...]. Opracowanie to zostało wykonane przy uwzględnieniu wykonania 4 obiektów inwentarskich o wym. 18 m x 126 m i wysokości w kalenicy ok. 6,8 m. Projektowane kurniki będą budynkami o stałej konstrukcji z dachem dwuspadowym. Przy kurnikach, od strony zachodniej, dobudowane będą sterownie, wewnątrz których znajdowały się będą panele sterownicze z urządzeniami sterującymi pracą kurników (systemami zadawania paszy, wody oraz mikroklimatem wewnątrz). Obsady każdego z obiektów wynosić będą 47.628 szt. (190,512 DJP) do 5 tygodnia życia, 39.690 szt. (158.76 DJP) po 5 tygodniu życia. Każdy z projektowanych kurników wyposażony zostanie w: 8 szt. wentylatorów dachowych o śr. 80 cm i wydajności ok. 21.400 m3/h (0 Pa) i wysokości wylotu od powierzchni terenu ok. 7,5 m; 8 szt. wielkośrednicowych wentylatorów szczytowych o śr. 140 cm i wydajności ok. 51.200 m3/h (0 Pa) i wysokości ok. 1,6 m (licząc od powierzchni terenu do środka wentylatora); 4 szt. nagrzewnic z odprowadzaniem spalin o mocy 75 kW każda. Zakres obliczeń objął emisje technologiczne tj. głównie emisje amoniaku i siarkowodoru, które są głównym czynnikiem powodującym potencjalne negatywne oddziaływania planowanego obiektu. Kolegium oceniając treść tego dokumentu stwierdziło, iż uwzględnia on obsadę kurników w wariancie inwestorskim, jednakże ustalenie warunków środowiskowych nastąpiło dla przedsięwzięcia określonego jako wariant alternatywny II, który zakłada zmniejszenie obsady każdego z kurników do wielkości 37.422 szt (1 DJP) do 5 tygodnia życia i 31.185 szt. (124,74 DJP) po 5 tygodniu życia, a zatem także zmniejszenie emisji amoniaku i siarkowodoru. Ponieważ opracowanie odnosi się do danych przedstawionych w wariancie inwestorskim, który nie podlega ocenie oddziaływania na środowisko, w ocenie Kolegium nie jest celowym odniesienie się do tego opracowania oraz wniosków w nim zawartych, w toku postępowania dotyczącego wariantu inwestorskiego II. Ponieważ strony zostały powiadomione o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, została zagwarantowana stronom zasada czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a.). III.1. W skardze na decyzję SKO z [...] sierpnia 2019 r. skarżący A. B., W. B., A. G., K. Ż., J. O., J. W. i W. G. zarzucili naruszenie: (A) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 7, 15, 75 § 1, 77 § 1, 79 § 1 i 2 oraz 136 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie kwestii odorowego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia oraz związanej z nim emisji hałasu, w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenia - wbrew wytycznym zawartym na s. 17 uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 lipca 2018 r., IV SA/Wa 758/18 - dowodu z opinii biegłego na ww. okoliczności, 2. art. 10 § 1 i art. 79 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia stron postępowania o terminie i miejscu przeprowadzania dowodu z "prywatnej" opinii biegłego mgr. inż. A. K. z [...] lipca 2019 r. przedłożonej do akt sprawy przez inwestorów co doprowadziło do tego, iż strony w tym skarżący nie mieli możliwości - wbrew treści art. 79 § 2 k.p.a - brania udziału w przeprowadzaniu tego dowodu oraz zadawania biegłemu pytań i składania wyjaśnień, 3. art. 7, 75 § 1, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez obdarzenie walorem wiarygodności opinii prywatnej biegłego mgr. inż. A. K. z [...] lipca 2019 r. przedłożonej do akt sprawy przez Inwestorów podczas gdy ustalenia dot. uciążliwości odorowej i hałasu winny być dokonane przez niezależnego biegłego powołanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze a nie jedną ze stron postępowania, 4. art. 10 par. 1, 28 i art. 49 k.p.a. w związku z art. 74 § 3 ustawy ocenowej poprzez brak precyzyjnego ustalenia, kto powinien być stroną niniejszego postępowania i zawiadamianie uczestników w trybie art. 49 k.p.a. bez uprzedniej weryfikacji, czy liczba stron niniejszego postępowania istotnie przekracza 20, zgodnie z art. 74 § 3 ustawy ocenowej, co doprowadziło do pozbawienia stron czynnego udziału w niniejszym postępowaniu, 5. 7, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez pominięcie w ocenie materiału dowodowego licznych protestów społeczności lokalnej, 6. art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez pominięcie wytycznych Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego zawartych w opinii sanitarnej z [...] lipca 2016 r. w zakresie postępowania z padłym i ubitym drobiem poprzez wskazanie, iż cyt.: "sztuki padłe i zabite z konieczności, do czasu ich wywozu z terenu przedsięwzięcia, przechowywać w warunkach minimalizujących uciążliwość odorową i zagrożenie chorobotwórcze" poprzez gdy w ww. opinii PPIS wskazano (w pkt 4), iż padłe brojlery należy przechowywać na terenie fermy w zamkniętych pojemnikach (konfiskatorach) - jak najkrócej, nie dłużej jednak niż 48 godzin w warunkach chłodniczych a następnie przekazywać uprawnionym odbiorcom do unieszkodliwienia, 7. art. 7, 77, 80, 107 i 136 k.p.a. poprzez brak uzupełnienia materiału dowodowego - w szczególności ww. opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w zakresie tzw. wariantu alternatywnego przedsięwzięcia, 8. naruszenie przepisu art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez obdarzenie walorem wiarygodności raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, podczas gdy ww. dokument został sporządzony z rażącym naruszeniem przepisów art. 66, 74a i 81 par. 3 ustawy ocenowej, 9. art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez brak dokonania oceny dokumentu: opinii M. P. - specjalisty ds. ochrony i kształtowania środowiska - w zakresie "Obliczenia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń technologicznych w powietrzu emitowanym z przedsięwzięcia polegającego na budowie fermy drobiu wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działkach o nr ew. [...] i [...] obręb [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]." 10. art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia istoty sprawy w zakresie, jaki jest (bezpośredni i pośredni) wpływ planowanego przedsięwzięcia na: a) środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi (art. 62 par. 1 pkt la OOŚ), b) dobra materialne - w szczególności wartość sąsiadujących nieruchomości oraz drogi powiatowe (art. 62 par. 1 pkt lb OOŚ), c) krajobraz - w tym krajobraz kulturowy art. 62 par. 1 pkt 1 ca OOŚ), d) wzajemne oddziaływanie pomiędzy ww. elementami (art. 62 par. 1 pkt 1 d OOŚ), e) czystość wód i cele środowiskowe z nimi związane- (art. 77 § 1 pkt 4 ustawy ocenowej, art. 81 § 3 ustawy ocenowej, art. 56, 57, 59 i 61 ustawy "Prawo wodne), (B) naruszenia prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy: 1. art. 66 § 1 pkt 5 w zw. z art. 81 ustawy ocenowej - poprzez ich wadliwą wykładnię polegająca na przyjęciu, iż tzw. wariant alternatywny planowanego przedsięwzięcia może różnić się od wariantu proponowanego przez inwestora (podstawowego) jedyni obsadą liczby zwierząt a tym samym mieć charakter pozorny względem wariantu podstawowego. 2. art. 66 § 1 w zw. z art. 74a ustawy ocenowej - poprzez oparcie ustaleń na raporcie oddziaływania na środowisko, który nie spełniał wymagań formalnych ujętych w ww. przepisie. III.2. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. III.3. W piśmie z 21 lutego 2010 r. inwestorzy wnieśli o oddalenie skargi. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje: IV.1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. IV.2. Przede wszystkim należy wskazać, że sprawa niniejsza jest rozpoznawana na skutek wydania opisanego wyżej wyroku WSA w Warszawie z 12 lipca 2018 r., IV SA/Wa 758/18; dalej również: "wyrok WSA z 2018 r."). W orzeczeniu tym, którym uchylono poprzednią decyzję Kolegium orzekającą co do istoty, sformułowano szereg ocen prawnych oraz wskazań co do dalszego postępowania. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., cena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Kolegium wydając zaskarżoną decyzję istotnie naruszyło art. 153 p.p.s.a. w trzech aspektach. Po pierwsze, z uzasadnienia wyroku WSA z 2018 r. jednoznacznie wynika, że Sąd uznał, że w sprawie konieczne jest przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłego z zakresu badania uciążliwości odorowych, którego zadaniem miało być dokonanie obiektywnej oceny zarzutów dotyczących tych kwestii. Przy czym Sąd zwrócił uwagą na skalę przedsięwzięcia oraz bliskość od zabudowy mieszkaniowej (około 100 m). Dowodem z opinii biegłego w rozumieniu k.p.a. jest wyłącznie opinia wykonana na zlecenie organu w trybie art. 84 k.p.a. (por. np. wyrok NSA z 2 października 2008 r., II OSK 1113/07, CBOSA) Zgodnie z § 1 tego przepisu, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Strona, w ramach otwartego katalogu środków dowodowych (art. 75 § 1 k.p.a.), może oczywiście zlecać wykonanie specjalistycznych ekspertyz, a następnie składać je jako dowód do akt sprawy. Ekspertyzy takie nie mają jednak waloru dowodu z opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Ekspertyzy takie, w praktyce określane jako "prywatne opinie biegłych", uznaje się za uzupełnienie wyjaśnień strony poparte stanowiskiem uwzględniającym wiadomości specjalne. Oparcie ustaleń na takiej "opinii" jakby stanowiła dowód z opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., stanowi istotne uchybienie procesowe (por. np. wyrok NSA z 11 grudnia 2007 r., II OSK 1682/06, CBOSA). Uzasadnieniem takiego stanowiska jest nie tylko jednoznaczna treść art. 84 § 1 k.p.a., ale i względy natury funkcjonalnej oraz systemowej. Otóż to organ, a nie strona, winna decydować o podmiocie sporządzającym opinię, a także o zakresie tej opinii. Jest to ściśle związane z fundamentalnym wymaganiem wobec biegłego, który obok kwalifikacji zawodowych, winien również charakteryzować się bezstronnością wobec stron (zob. też art. 84 § 2 k.p.a.). Chodzi tu nie tylko o tzw. wewnętrzną niezależność biegłego, ale przede wszystkim o realizację zasady zaufania (art. 8 § 1 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.). Strony mają prawo oczekiwać, że wiadomości specjalne, które posłużą organowi do poczynienia istotnych ustaleń faktycznych, zostaną przekazaną przez podmiot, który nie działał na zlecenie strony mającej w danej sprawie odmienne interesy. Mając na uwadze powyższe ustalenia należy stwierdzić, że wykonana na zlecenie inwestorów opinia mgr. inż. A. K. (złożona przy piśmie z 19 lipca 2019 r., tom 5/5 akt administracyjnych) nie spełnia opisanych wyżej wymogów co do opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Tym samym SKO istotnie naruszyło art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 84 § 1 w zw. z art. 8 § 1 oraz art. 11 k.p.a. Wspominany dokument, zatytułowany zresztą "Ocena oddziaływania w zakresie emisji odorów planowanego przedsięwzięcia", stanowi w istocie uzupełnienie raportu odziaływania na środowisko (co do konsekwencji takiej kwalifikacji wspominanego dokumentu będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia). Po drugie, Kolegium naruszyło art. 153 p.p.s.a. poprzez pominięcie wykładni prawa materialnego dokonanej w wyroku WSA z 2018 r., a sprowadzającej się do tezy, że zaniechanie polskiego prawodawcy w zakresie wprowadzenia tzw. norm odorowych nie oznacza, że kwestia uciążliwości odorowej nie powinna być badana w postępowaniu ocenowm. Co ważniejsze w aspekcie podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, w wyroku WSA z 2018 r. wyraźnie wskazano brak możliwości zapobieżenia istotnemu negatywnemu oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (tj. oddziaływaniu na warunki życia ludzi, o których to warunkach mowa w art.62 ust.1 pkt 1 ustawy ocenowej), może być podstawą do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia. Tymczasem Kolegium na s. 8-9 zaskarżonej decyzji przedstawiło wywód o zamkniętym katalogu przesłanek odmowy wydania zgody środowiskowej. Tylko tytułem uzupełnienia należy podkreślić, że w aktualnym orzecznictwie NSA nie budzi już wątpliwości, że badanie wpływu planowego przedsięwzięcia na zdrowie ludzi (art. 3 ust. 2 ustawy ocenowej) winno obejmować również wpływ na zdrowie psychiczne ludzi, który to aspekt jest szczególnie istotny w odniesieniu do uciążliwości odporowych (niezależnie od wpływu na zdrowie somatyczne, którego to aspektu zdrowia dotyczą m.in. dopuszczalne normy siarkowodoru i amoniaku określone w powołanym w zaskarżonej decyzji rozporządzeniu Ministra Środowiska z 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu). Warto w tym miejscu odwołać się do przygotowanego w 2016 r. na zlecenie Ministra Środowiska przez zespół pod kierunkiem prof. J. Zwoździaka specjalistycznego opracowaniu pt. Lista substancji i związków chemicznych, które są przyczyną uciążliwości zapachowej (https://www.gov.pl/web/srodowisko/uciazliwosc-zapachowa), gdzie stwierdza, że istnieją niebudzące wątpliwości dowody pośrednie na to, że odory m.in. obniżają komfort życia; wywołują nasilenie takich niekorzystnych objawów psychosomatycznych, jak: rozdrażnienie, bóle głowy, nudności, trudności z koncentracją, utrata łaknienia, trudności z zasypianiem i szereg innych niekorzystnych objawów; ich niekorzystne działanie jest zbliżone do działania hałasu. Stwierdzenie nadmierności tego wpływu, ocenianego przez pryzmat fundamentalnych dla prawa ochrony środowiska zasad prewencji oraz przezorności (art. 6 ust. 1 i 2 p.o.ś. oraz art. 191 ust. 1 i 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), uzasadniać może odmowę ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia (por. np. wyroki NSA z 25 maja 2020 r., II OSK 2874/19; z 14 marca 2018 r., II OSK 1281/16 oraz z 12 lutego 2018 r., II OSK 1157/17 – CBOSA). W szczególności warto to odwołać się do powołanego wyroku NSA z 25 maja 2020 r., gdzie inwestor domagał się wydania zgody środowiskowej dla inwestycji w postaci czterech kurników o łącznej obsadzie 995,62 DJP, przy czym inwestycja ta miała być zlokalizowana w odległości 120 m od zabudowy rozproszonej i 250 m od zwartej zabudowy wsi. NSA stwierdził: "Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował zastosowanie przez organy zasad prawa ochrony środowiska – zasady prewencji, zasady przezorności i zasady zrównoważonego rozwoju, uznając, że realizacja planowanej inwestycji nie jest możliwa. W sytuacji braku norm określających parametry stężeń substancji zapachowych w powietrzu, zasady te nakazują powstrzymanie realizacji inwestycji hodowli drobiu na taką skalę w tak niewielkiej odległości od zabudowań mieszkalnych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że oddziaływanie substancji zapachowych pochodzących z hodowli drobiu o takim rozmiarze będzie odczuwalne i uciążliwe, a do tego niemalże permanentne biorąc pod uwagę planowanych kilka cykli chowu w ciągu roku (jak wynika z raportu, s. 9, łącznie 336 dni). Brak stosownych norm chroniących życie i zdrowie ludzi przed oddziaływaniami odorów, nakłada na organy obowiązek zapobiegania potencjalnym zagrożeniom związanym z tego typu oddziaływaniami". Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela cytowane rozważania NSA z dotyczące wykładni i zastosowania zasad zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji RP w zw. z art. 3 pkt 50 p.o.ś.) oraz zasady prewencji i zasady przezorności (art. 6 p.o.ś.) w sprawach dotyczących oceny oddziaływania wysoce odorotwórczych przedsięwzięć na środowisko oraz uznaje je za własne i wiążące organy przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy. Kończąc ten watek trzeba wskazać, że przy ocenie nadmierności oddziaływań odporowych nie można pomijać, że emisja odorów może w pewnych sytuacjach prowadzić do naruszenia prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego oraz mieszkania, czyli wartości chronionych m.in. na gruncie art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W szczególności w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przyjmuje się, że wspominany przepis Konwencji obejmuje poszanowanie jakości życia prywatnego oraz możliwość korzystania w spokoju z walorów własnego domu. Prawa te mogą być naruszone również w sposób niematerialny, np. na skutek hałasu, emisji szkodliwych substancji, nieprzyjemnych zapachów oraz innych ingerencji (zob. np. wyroki: z 8 lipca 2003 r. w sprawie H. i inni przeciwko [...], skarga nr [...], § 96 oraz z 3 maja 2011 r. w sprawie A. przeciwko Polsce, skarga nr [...], § 93; zob. np. H. Machińska, Europejska Konwencja Praw Człowieka jako instrument ochrony praw jednostki w związku z zanieczyszczeniem środowiska, "Europejski Przegląd Sądowy" 2014, nr 1, s. 63). Na gruncie orzecznictwa ETPCz przyjąć należy, w świetle Konwencji władze publiczne w zakresie ochrony środowiska nie tylko muszą powstrzymywać się od arbitralnej ingerencji w prawa jednostek, lecz także powinny podjąć aktywne kroki w celu zapewnienia tych praw. Obowiązek ten spoczywa na władzach publicznych, a więc nie tylko na organach administracji publicznej (władza wykonawcza), lecz także na organach władzy sądowniczej, w tym na sądach administracyjnych (zob. R. Hauser, Konflikt środowiskowy przed organami i sądami administracyjnymi w kontekście art. 8 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, "Europejski Przegląd Sądowy" 2014, nr 1, s. 28). Po trzecie, Kolegium wadliwie wykonało zalecenia odnośnie do pominięcia prywatnej opinii M. P. Otóż Sąd w wyroku z 12 lipca 20018 r. stwierdził, że zasadnie zarzucono w skardze, iż nie przeprowadzono dowodu z przedłożonej przez skarżących opinii M. P. — specjalisty ds. ochrony i kształtowania środowiska - w zakresie "Obliczenia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń technologicznych w powietrzu". Tymczasem Kolegium ograniczyło swoje rozważania co do tej prywatnej ekspertyzy do stwierdzenia, że odnosi się ona do wariantu inwestorskiego, a nie wariantu alternatywnego. Trzeba zaznaczyć, że okoliczność ta była znana Sądowi z akt sprawy, a zatem wytyczne Sądu winny być odczytane jako konieczność zwrócenia się do strony o zajęcie stanowiska co do aktualności wspominanej ekspertyzy oraz umożliwienie skarżącym przedłożenia zaktualizowanego opracowania. Zaniechanie tych czynności przez Kolegium przesądza o naruszeniu art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a. IV.3. Sąd za bezzasadne uznał natomiast pozostałe zarzuty skargi. Przede wszystkim należy stwierdzić, że kwestia pozorności wariantu alternatywnego była przedmiotem wypowiedzi w wyroku WSA z 2018 r. Sąd stwierdził wówczas, że: "Sąd nie podziela natomiast stanowiska skargi, wywodzącego pozorność racjonalnego wariantu alternatywnego II, który ostatecznie został przyjęty do realizacji. Stanowisko SKO, wykazujące iż wariant ten w dostateczny sposób różni się od wariantu preferowanego pierwotnie przez inwestora (mniejsza obsada w planowanych kurnikach, równoznaczna z mniejszym oddziaływaniem na środowisko), Sąd uznaje za prawidłowe i przekonujące". Uzupełniająco tylko należy tu poczynić dwie uwagi. Po pierwsze, Sąd dostrzega, akcentowane podczas rozprawy 9 września 2020 r., ryzyko, jakie wiąże się ze zmniejszeniem obsady kurników bez odpowiedniego zmniejszenia wymiarów tych kurników (tj. 18 m x 126 m każdy kurnik). Trzeba tu jednak zaznaczyć, na dalszym etapie inwestycyjnym organy wydające zezwolenia (w tym zezwolenia emisyjne lub zintegrowane) będą związane limitem maksymalnej obsady poszczególnych kurników (zob. art. 86 pkt 1 ustawy ocenowej). Po drugie, w razie ewentualnego naruszenia dopuszczalnej obsady kurników określonej w ewentualnej decyzji środowiskowej, wszczęte może być m. in. postępowanie w sprawie wykonania decyzji środowiskowej (art. 86c ustawy ocenowej), a także inne postępowanie związane z naruszeniem warunków korzystania ze środowiska. W odniesieniu do zarzutów dotyczących raportu oddziaływania na środowisko, należy zauważyć, że poza opisanymi wyżej kwestiami niezbadania problematyki uciążliwości odorowych, w wyroku WSA z 2018 r. zawarto ogólne stwierdzenie, że: "Sąd nie podziela również pozostałych zarzutów skargi (z wyłączeniem zarzutów wyżej uwzględnionych), uznając stanowisko SKO, zawarte w odpowiedzi tego organu na skargę a odnoszące się do ww. zarzutów, za prawidłowe i tożsame ze stanowiskiem Sądu". Tymczasem zarzuty dotyczące raportu podnoszone obecnie są co do zasady zbieżne z tymi zawartymi w skardze, na skutek której wydano wyrok WSA z 2018 r. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 49 k.p.a. w zw. z pozostałymi przepisami k.p.a. dotyczącymi zasad ogólnych. Otóż z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została doręczona stronom listami poleconymi, a nie w drodze obwieszczenia. Natomiast przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien pozyskać kompletne i aktualne wypisy z rejestru gruntów i budynków i na tej podstawie ustalić aktualny krąg stron oraz zbadać, czy w sprawie znajdzie zostawanie art. 74 ust. 3 ustawy ocenowej. Z akt sprawy wynika również, że Kolegium przed wydanie decyzji skierowało do stron zawiadomienie w trybie art. 10 § 1 k.p.a. (zob. k. 108 tomu 5/5 akt administracyjnych). IV.4. Sąd, w oparciu o art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu również decyzji organu I instancji. Po pierwsze, wskazana wyżej prywatna ekspertyza mgr. inż. A. K. (złożona przy piśmie inwestorów z [...] lipca 2019 r.) stanowiła w rzeczywistości uzupełnienie raportu. Dokument ten posłużył zresztą Kolegium jako podstawa do wprowadzenia do decyzji środowiskowej określonych warunków realizacji inwestycji (zob. punkt IV.2-7 decyzji oraz s. 7 ekspertyzy). W tej części decyzja środowiskowa został zatem wydana z pominięciem uzgodnienia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska oraz bez zasięgnięcia opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego (art. 77 ust. 1 ustawy ocenowej). Co istotne, jednym z dokumentów, które winny być przesłane do organów uzgadniających i opiniujących, jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 77 ust. 2 pkt ustawy ocenowej). Podzielić należy pogląd NSA, każda merytoryczna zmiana raportu wymaga przeprowadzenia ponownej procedury uzgodnieniowej z GDOŚ (w zakresie, którym dokonano zmiany). To samo dotyczy opinii PPIS. Raport jest bowiem przedkładany tym organom wraz z wnioskiem o uzgodnienie/zaopiniowanie (por. np. wyrok NSA z 26 lipca 2017 r., II OSK 2126/16, CBOSA). W orzeczeniu tym wyjaśniono również, że postanowienie uzgodnieniowe nie jest zaskarżalne zażaleniem, a może być tylko kwestionowane w ramach odwołania (art. 142 k.p.a.). Ewentualnie dokonanie ponownych uzgodnień na etapie postępowania odwoławczego pozbawiłoby zatem stronę prawa do kwestionowania uzgodnień oraz opinii w ramach administracyjnego toku instancji, co narusza art. 15 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji RP. W tym kontekście należy zaznaczyć, że ewentualna odmowa uzgodnienia przez RDOŚ stanowi podstawę do wydania decyzji odmownej. Natomiast ewentualne pozytywne uzgodnienie przez ten organ nie wiąże organu głównego w tym sensie, że organ ten może, mając na uwadze całokształt zebranego materiału, uznać, że istnieją przeszkody do ustalenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia (por. np. wyrok NSA z 19 września 2019 r., II OSK 2156/18, CBOSA). Po drugie, dodatkową przesłanką uchylenia decyzji organu I instancji jest koniczność weryfikacji, czy z uwagi na znaczny upływ czasu od chwili opracowania raportu (ponad 4 lata), nie zaszły zmiany w sposobie zagospodarowania okolicznych nieruchomości mogące mieć znaczenie dla oceny negatywnych odziaływań inwestycji. Ocena oddziaływania na środowisko winna cechować się aktualnością. Wspomniana zasada aktualności ocen środowiskowych znalazła wprost potwierdzenie w art. 8a ust. 6 tej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko 2011/52/UE (dodanym nowelą z 2014 r. na mocy dyrektywy 2014/52/UE). Zgodnie z tym przepisem, "Właściwy organ, podejmując decyzję o udzieleniu lub nieudzieleniu zezwolenia na inwestycję, upewnia się, że uzasadniona konkluzja, o której mowa w art. 1 ust. 2 lit. g) ppkt (iv), lub wszelkie decyzje, o których mowa w ust. 3 niniejszego artykułu, są nadal aktualne. W tym celu państwa członkowskie mogą ustalić terminy ważności uzasadnionej konkluzji, o której mowa w art. 1 ust. 2 lit. g) ppkt (iv), oraz wszelkich decyzji, o których mowa w ust. 3 niniejszego artykułu". Dodać można, że również przed wprowadzeniem art. 8a ust. 6 dyrektywy zasada aktualności ocen środowiskowych stanowiła oczywistą konsekwencję podstawowych zasad ochrony środowiska, takich jak zasada prewencji i ostrożności. Przypomnieć należy również, że jest zasadą traktatową dążenie do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony środowiska, w tym poprzez zachowanie, ochronę i poprawę jakości środowiska (art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Stąd też, jak podkreślił to NSA w wyroku z 14 marca 2018 r., II OSK 1281/16 (CBOSA), w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE większe znaczenie przykłada się do ochrony interesów publicznych takich jak ochrona środowiska i zdrowia publicznego niż do ochrony podstawowych wolności oraz praw zasadniczych. W realiach niniejszej sprawy należy jeszcze wskazać, że również w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2017 r. (zob. nowe brzmienie art. 63 ust. 1 pkt 1 lit.c oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 lit.b ustawy ocenowej wprowadzone ustawą z 9 października 2015 r., Dz. U. z 2015 r., poz. 1963), istniał obowiązek badania oddziaływań skumulowanych z uwzględnieniem istniejących oraz planowanych inwestycji mogących generować zanieczyszczenia, w tym np. co do emisji amoniaku i siarkowodoru, hałasu, uciążliwości zapachowej czy też zagrożeń związanych z przenawożeniem gruntów w wyniku unieszkodliwiania gnojowicy lub obornika z okolicznych przedsięwzięć na tych samych gruntach. (zob. cyt. wyżej wyroki NSA w sprawach II OSK 2126/16 oraz II OSK 2156/18). IV.5. Rozpoznając sprawę ponownie Wójt będzie miał na uwadze zawarte wyżej oceny prawne. Z ocen tych wynika w szczególności, że organ winien przede wszystkim dopuścić dowód z opinii biegłego na okoliczność ustalenia poziomu uciążliwości odorowych generowanych przez planowane przedsięwzięcie. Wskazane jest tu zwrócenie się do wyspecjalizowanych w tej problematyce jednostek badawczych (mogących np. przeprowadzić procesy modelowania rozprzestrzeniania się odorów oraz poziomu intensywności odorów), a nie do osób, które tylko ogólnie zajmują się sporządzaniem raportów odziaływania na środowisko. Konieczność szczególnie wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia skali przedmiotowych uciążliwości odorowych determinuje w niniejszej sprawie przede wszystkim bardzo duża skala przedsięwzięcia. Przypomnieć należy, że prawodawca za inwestycje zawsze negatywnie oddziałujące na środowisko uznaje już kurniki o obsadzie 210 DJP. Z kolei za instalacje mogącą powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości, gdzie konieczne jest uzyskanie pozwolenia zintegrowanego, uznaje się już obsadę 40 000 sztuk drobiu – zob. załącznik do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 r. (Dz.U. z 2014, poz. 1169). Za szczególnie wnikliwym zadbaniem kwestii uciążliwości odorowych na gruncie niniejszej sprawy przemawia również bardzo bliska odległość od zabudowań mieszkalnych (100 m). W tym kontekście warto zauważyć, że w opracowanym przez Ministerstwo Środowiska w marcu 2019 r. projekcie ustawy o minimalnej odległości dla planowanego przedsięwzięcia sektora rolnictwa, którego funkcjonowanie może wiązać się z ryzykiem powstawania uciążliwości zapachowej przewidziano, że minimalna odległość instalacji do chowu lub hodowli zwierząt o obsadzie większej niż 500 DJP od budynku mieszkalnego wynosi 500 m [...]. Warto dodać, że odległości proponowane w powołanym projekcie ustawy znajdują się poniżej średnich odległości obowiązujących w innych krajach. W szczególności, z dokonanego w 2001 r. przez [...] Agencję Ochrony Środowiska przeglądu regulacji i zaleceń dotyczących minimalnych odległości między chlewniami a terenami mieszkalnymi wynika, że wartości te w przybliżeniu wahały się od kilkuset w Holandii do 3600 metrów w Stanach Zjednoczonych (zob. Odour Impacts and Odour Emission Control Measures for Intensive Agriculture. Final report, Environmental Protection Agency 2001, s. 41; raport dostępny jest m. in. na stronie [...]). Dokumenty te nie mają oczywiście charakteru wiążącego, ale obrazują w sposób zobiektywizowany skalę zagrożeń dla okolicznych mieszkańców narażonych na oddziaływanie odorowe przedmiotowej inwestycji w postaci czterech kurników o obsadzie prawie 600 DJP zlokalizowanych w odległości 100 m od zabudowań mieszkalnych. Organ winien również zobowiązać inwestorów do uzupełnienia raportu w związku z opisanym wyżej wymogiem jego aktualności oraz koniecznością zbadania ewentualnych oddziaływań skumulowanych. Następnie, uzupełniony raport wraz z opinią mgr. inż. A. K., która stanowi w istocie uzupełnienie pierwotnego raportu, winien być przesłany GDOŚ i PPIS celem uzgodnienia oraz zaopiniowania. Końcowo, Wójt, mając na uwadze całokształt zebranego materiału oraz sformułowane wyżej oceny prawne dotyczące kryteriów uwzględnianych przy podejmowaniu decyzji środowiskowej w sprawach dotyczących inwestycji o wysokim stopniu uciążliwości odorowej, winien wydać decyzję co do istoty. IV.6. O kosztach postępowania orzeczono na postawie art. 200 w zw. z art. 202 § 1 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się opłaty od skargi (po 200 zł), wynagrodzenie adwokata (po 480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (po 17 zł). Z uwagi na fakt, że współuczestnictwo między skarżącymi miało charakter formalny, a nie materialny, każdemu ze skarżących przysługiwał zwrot kosztów postępowania (por. np. wyrok NSA z 19 grudnia 2019 r., I OSK 247/19, CBOSA). IV.7. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, orzeczono jak w sentencji.