IV SA/Wa 262/22

Warszawa, 13 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędzia WSA Kaja Angerman (spr.) Sędzia WSA Jarosław Łuczaj Protokolant: ref. Beata Karczewska po rozpoznaniu na rozprawie13 grudnia 2022 r. sprawy ze skarg E. S., D. S., W. H., A. K., I. K., A. S. i M. S. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 9 grudnia 2021 r. nr DOOŚ-WDŚZOO.420.9.2020.EW/MW/KN.42 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 18 lutego 2021 r. nr DOOŚ-WDŚZOO.420.9.2020.EW/MW.9, 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz E. S. i D. S. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 4. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz W. H. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 5. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz A. K. i I. K. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 6. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz A.S. i M. S. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej na skutek skarg E. S., D. S., W. H., A. K., I. K., A. S. i M. S. była decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 9 grudnia 2021 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2021 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] sierpnia 2017 r. Kontrolowane decyzje organ wydał w następującym stanie faktycznym i prawny. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] decyzją z [...] sierpnia 2017 r. - po rozpatrzeniu wniosku O. S.A. z siedzibą w W. - określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pn. "[...]". Generalny Dyrektor Ochrony decyzją z [...] sierpnia 2018 r. uchylił powyższą decyzję w części i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy albo umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji, a w pozostałym zakresie tę decyzję utrzymał w mocy. W. H., S. O., K. T., J. T., J. W., K. I., M. C., E. S., J. S. oraz J. S.1, J. M., J. P., A. S., M. W., S. D., M. C.1, a także G. R. i S. D.1 wnioskami - odpowiednio z 18 stycznia 2020 r., 11 marca 2020 r., 11 grudnia 2020 r. oraz 18 grudnia 2020 r. - wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] sierpnia 2017 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] lutego 2021 r. odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji, wskazując, że decyzja ta nie jest obarczona wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej również ".k.p.a.). Na skutek wniosków A. K., I. K., K. I., M. C., A. S., M. S., J. P., M. C.1, S. D., W. H., E. S., D. S., W. L. i J. S., K. T. i J. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] lutego 2021 r., Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska decyzją z 9 grudnia 2021 r. utrzymał powyższą decyzję w mocy. E. S., D. S., W. H., A. K., I. K., A. S. i M. S. wywiedli skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 9 grudnia 2021 r., która w ich ocenie narusza prawo "odnośnie interesu prywatnego i prawa własności" oraz popiera decyzję "naruszającą legitymację strony". Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 9 grudnia 2021 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] lutego 2021 r. należało wyeliminować z obrotu prawnego, ale z innych przyczyn niż w skardze podnieśli: E. S., D. S., W. H., A. K., I. K., A. S. i M. S. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.) i jest wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.). Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie nieważności nie powoduje jednak automatycznie wszczęcia tego postępowania, ale inicjuje postępowanie wyjaśniające w zakresie dopuszczalności wniosku i wykluczenia podstaw do odmowy wszczęcia postępowania, stosownie do treści art. 61a § 1 k.p.a. Powołany przepis przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania. Natomiast druga występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn - przy czym przyczyny te nie zostały skonkretyzowane. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy lub w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie, albo gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Mając na uwadze powyższe uregulowania sąd stwierdził, że organ rozpoznał wnioski W. H., S. O., K. T., J. T., J. W., K. I., M. C., E. S., J. S. oraz J. S.1, J. M., J. P., A. S., M. W., S. D., M. C.1, a także G. R. i S. D.1 - odpowiednio z 18 stycznia 2020 r., 11 marca 2020 r., 11 grudnia 2020 r. oraz 18 grudnia 2020 r. – o stwierdzenie nieważności decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] sierpnia 2017 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, mimo, że zachodziła przeszkoda uniemożliwiające ich rozpoznanie. Powyższymi wnioskami objęte zostało rozstrzygniecie organu pierwszej instancji, któremu nie przysługuje przymiot ostateczności, w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a. Z akt sprawy wynikało, że od decyzji z [...] sierpnia 2017 r. zostały złożone odwołania, a organ wyższej instancji wydał rozstrzygnięcie merytoryczne w tym zakresie (decyzja Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] sierpnia 2018 r.). Złożenie odwołania miało ten skutek, że rozpoznanie sprawy w jej całokształcie zostało przeniesione do organu drugiej instancji, a decyzja wydana przez ten organ załatwiała sprawę co do jej istoty. Z kolei decyzja Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] sierpnia 2017 r. pozbawiona została samodzielnego bytu prawnego i nie może być objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Próba zainicjowania nadzwyczajnego trybu kontroli wyłącznie w odniesieniu do tej decyzji - zdaniem sądu – stanowiła niebudzącą wątpliwości i wystarczającą przeszkodę do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Okoliczności tej organ nie dostrzegł, co należało uznać za rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. Uchybienie to stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi, sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2) w zw. z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.). Jednocześnie sąd uznał, że skoro ww. wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji są niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych, to brak podstaw do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego. Z tych względów sąd umorzył postępowanie administracyjne, o czym orzekł w punkcie drugim wyroku, na podstawie art. 145 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw orzeczono w punktach 3-6 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Koszty postępowania obejmowały wpisy od skarg w wysokości 200 (dwieście) złotych, ustalone w oparciu o art. 214 § 1 i § 2 w zw. z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535).