IV SA/Wa 2554/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi W. P., H.P., A.P. i A. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

W.P. we wniosku z dnia [...] kwietnia 2017 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie oraz z wynajmu pokojów, z którego uzyskuje [...] zł miesięcznie. Dochód skarżącego pomniejszany jest o kwotę [...] zł miesięcznie, która stanowi alimenty płacone na rzecz uczącej się córki. Pozostała kwota wynosi zatem około [...] zł miesięcznie. Jak oświadczył skarżący, zobowiązania (w tym koszty ponoszone na mieszkanie, opłaty za media, koszty leczenia i ubezpieczenia majątku) wynoszą [...] zł miesięcznie, a [...] zł pozostaje dla niego. Jako posiadany majątek W. P. wykazał dom o powierzchni [...] m2 oraz współwłasność nieruchomości rolnej po rodzicach, która nie jest użytkowana i stanowi przedmiot postępowania spadkowego. Skarżący oświadczył, że posiada oszczędności w kwocie 25.000 zł. Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Należy nadmienić, że przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy, należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy. W. P. otrzymuje emeryturę w wysokości ponad [...] zł miesięcznie, a ponadto uzyskuje środki z wynajmu pokojów w wysokości [...] zł miesięcznie. Jego łączny dochód wynosi zatem przeszło [...] zł miesięcznie. Pomniejszany jest on wprawdzie, jak podał skarżący, o alimenty ([...] zł zł miesięcznie) płacone na rzecz uczącej się córki, jednakże do dyspozycji wnioskodawcy i tak pozostaje około [...] zł miesięcznie. Ze środków w takiej wysokości jest on w stanie pokryć zarówno zobowiązania (które określił na [...] zł miesięcznie), jak i inne niezbędne wydatki, a ponadto wygospodarować dodatkowe środki, z przeznaczeniem na inne cele niż konieczne utrzymanie. Potwierdzają to przedstawione przez W. P. informacje o posiadanych zasobach pieniężnych i oszczędnościach, których wysokość określił on na [...] zł. Co więcej, skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej odziedziczonej po rodzicach. Należy podkreślić, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt II OZ 1125/11. Niepublikowane. Dostępne: Lex nr 1070506, https://cbois.nsa.gov.pl/). Wnioskodawca powinien więc, w celu poniesienia kosztów postępowania przed sądem, w pierwszej kolejności wykorzystać posiadane środki, czy to z emerytury, czy to z wynajmu, czy ze zgromadzonych oszczędności. Ponoszenie kosztów sądowych zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania strony. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wykazano powyżej, ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych W. P. nie pozwala stwierdzić, że w jego przypadku zachodzi taka sytuacja. Osiągając stały dochód i dysponując oszczędnościami w podanej wyżej wysokości, może on – bez uszczerbku koniecznego utrzymania - ponieść pełne koszty postępowania przed Sądem. W tym stanie rzeczy nie znaleziono podstaw do uwzględniania przedmiotowego wniosku i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.