IV SA/Wa 2462/19

Dnia 8 stycznia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Rząsa Sędzia del. SO Aleksandra Westra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 stycznia 2020 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] sierpnia 2019 roku, nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz skarżącego A. K. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. W dniu 28 marca 2019 r. A.K. zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydał decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. o odmowie potwierdzenia, że A.K. spełnienia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Ww. decyzję odebrał syn wnioskodawcy w dniu 5 sierpnia 2019 r. 21 sierpnia 2019 r. do Instytutu Pamięci Narodowej wpłynął wniosek A.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...]z dnia [...] sierpnia 2019 r. Postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu organ powołał, że termin czternastodniowy do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczął bieg w dniu 6 sierpnia 2019 r. i upłynął z dniem 19 sierpnia 2019 r. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 20 sierpnia 2019 r. (data stempla na kopercie), a więc z przekroczeniem czternastodniowego terminu, co zobowiązywało organ do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu i uniemożliwiało merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Organ powołał również, że pismem z dnia 22 sierpnia 2019 r. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przesłał do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej wniosek A.K. z dnia 16 sierpnia 2019 r., w którym ww. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr [...]z dnia [...] sierpnia 2019 r. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A.K. W uzasadnieniu skargi powołał, że omyłkowo wysłał list do Szefa Urzędu Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w dniu 16.08.2019 zamiast do Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Na potwierdzenie powyższego do skargi dołączył dowód nadania pisma w placówce pocztowej w dniu 16.08.2019 r. skierowanego do Szefa Urzędu Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019.2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325) uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest nadto związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skład orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia - w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy - doszedł do przekonania, że wniesiona skarga jest zasadna, a podniesione w niej argumenty zasługiwały na uwzględnienie. Podstawą prawną wydania kontrolowanego aktu stanowił przepis art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na mocy art. 127 § 3 k.p.a. do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. W rozpoznawanej sprawie organ uznał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony z uchybieniem 14 dniowego terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., albowiem decyzja organu z dnia [...] sierpnia 2019 r. została doręczona stronie w dniu 5 sierpnia 2019 r., a wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy został złożony w dniu 20 sierpnia 2019 r. (data stempla pocztowego), czyli w sytuacji gdy termin do jego wniesienia upłynął z dniem 19 sierpnia 2019 r. Natomiast skarżący zarzucił, że w dniu 16 sierpnia 2019 r. nadał w urzędzie pocztowym przesyłkę zawierającą wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, ale omyłkowo skierował ją do innego organu – Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Do skargi dołączył dowód nadania przedmiotowej przesyłki. Strona podała również, że odesłała pismo zawierające wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawę do właściwego organu - Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu w dniu 19 sierpnia 2019 r. Do skargi skarżący dołączył dowód nadania pisma kierowanego do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu. Stwierdzić jednak należy, że na drugim potwierdzeniu nadania brak jest stempla placówki pocztowej z datą (k.9 akt sądowych). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ powołał, że pismo z wnioskiem skierowanym do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu zostało nadane w dniu 20 sierpnia 2019 r. Na karcie 11 akt administracyjnych znajduje się koperta ze stemplem pocztowym z datą 20 sierpnia 2019 r., z numerem przesyłki poleconej tożsamym jak na złożonym przy skardze potwierdzeniu bez daty. Z akt sprawy wynika również, że wniosek skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy został przekazany przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do IPN - pismo zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 22 sierpnia 2019 r. (k.9 akt administracyjnych). Z pisma przewodniego Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wynika, że wniosek skarżącego wpłynął do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych 20 sierpnia 2019 r. (k. 7 akt administracyjnych), brak jest natomiast w aktach sprawy koperty z datą nadania tego pisma, pozwalającej na weryfikację, w jakiej dacie skarżący faktycznie nadał na poczcie przedmiotowy wniosek. Okoliczność powyższa ta ma decydujące znaczenie. Zgodnie bowiem z art. 65 § 1 k.p.a. jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. Natomiast stosownie do § 2 ww. art. podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. W przedmiotowej sprawie organ całkowicie pominął przepis art. 65 §2 k.p.a. uznając, że decydujące istotny jest fakt, że w pouczeniu decyzji prawidłowo poinformowano skarżącego o terminie oraz organie, do którego należy złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz że pismo skarżącego skierowane do niewłaściwego organu – Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - zostało przekazane do IPN po terminie przewidzianym w art. 129 § 2 k.p.a. Natomiast wskazać należy, że wniesienie żądania – w tym przypadku środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – do organu niewłaściwego, nie powoduje dla strony negatywnych konsekwencji związanych z uchybieniem terminowi, jeżeli możliwość skutecznego wniesienia żądania jest ograniczona terminem, a jego upływ nastąpił między wniesieniem żądania przez stronę a jego przekazaniem do organu właściwego. Organ niewłaściwy winien ten środek zaskarżenia przekazać organowi właściwemu (komentarz Kmiecik Zbigniew R. Strona jako podmiot oświadczeń procesowych w postępowaniu administracyjnych, Rozdział IV, dostępny Lex do art. 65 k.p.a., tak też w wyroku NSA z 15.11.2011 r. syg. akt. I OSK 547/11). W tej sytuacji nie ma znaczenia, w jakiej dacie wpłynęło do IPN pismo przekazane z Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, istotną okolicznością jest bowiem, w jakiej dacie skarżący nadał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na adres Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Okoliczność powyższa nie wynika z akt administracyjnych sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien podjąć działania zmierzające do ustalenia daty nadania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w placówce pocztowej skierowanego do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zwracając się w tym celu do ww. organu. W zależności od poczynionych ustaleń organ winien ocenić, czy skarżący nadał przedmiotowy wniosek przed dniem 20 sierpnia 2019 r., a w przypadku ustaleń pozytywnych, przystąpić do merytorycznego rozpoznania wniosku. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składał się wpis od skargi.