IV SA/Wa 1947/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego P. M. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi H. R. na działanie Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji postanawia: odmówić przyznania kosztów z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

H. R. (skarżący) wniósł skargę na działanie Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Postanowieniem z dnia 15 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił przedmiotową skargę. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2016 r., referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnił go od kosztów sądowych oraz ustanowił radcę prawnego Pismem z dnia 3 sierpnia 2016 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie poinformowała, że wyznaczyła r. pr. P. M. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego. W dniu 24 sierpnia 2018 r. r. pr. T. S. przedłożył do akt sądowych pełnomocnictwo substytucyjne udzielone mu przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu do reprezentowania skarżącego w niniejszej sprawie. W dniu 19 sierpnia 2016 r. skarżący osobiście wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 listopada 2016 r. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowił radcę prawnego. W toku postępowania zażaleniowego wywołanego zażaleniem (sporządzonym osobiście przez skarżącego) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1947/15 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, pełnomocnik z urzędu skarżącego r. pr. P. M. pismem z dnia 22 lutego 2017 r. poinformowała Sąd o zmianie siedziby kancelarii. Postanowieniem z dnia 9 marca 2017 r. NSA oddalił zażalenie H. R. na postanowienie z dnia 6 maja 2016 r. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że postanowienie z dnia 5 października 2015 r. o odrzuceniu skargi w niniejszej sprawie jest prawomocne od dnia 9 marca 2017 r. Pismem z dnia 25 kwietnia 2018 r. r. pr. P. M. wniosła o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej ppsa, wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, który referendarz sądowy rozpoznający przedmiotowy wniosek w pełni podziela, przywołany powyżej przepis art. 250 ppsa nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 ppsa, należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 ppsa, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (tak: w postanowieniu NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09 – www.cbois.nsa.gov.pl). Nie budzi przy tym większych wątpliwości, że w ramach oceny czy pomoc prawna w sprawie została rzeczywiście udzielona mieści się nie tylko zbadanie dokonania przez pełnomocnika z urzędu jakichkolwiek czynności procesowych, ale również ocena czy działania te wykonywane były z zachowaniem należytej staranności. Pomoc prawna świadczona w sposób sprzeczny z zasadami profesjonalizmu nie stanowi bowiem podstawy do przyznania wynagrodzenia (por. postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10). W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze wyżej wskazane stanowisko judykatury stwierdzono, że wniosek r. pr. P. M. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne na zasadzie prawa pomocy, nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że pełnomocnik z urzędu skarżącego złożyła jedno pismo w toku postępowania zażaleniowego – informujące o zmianie adresu kancelarii ponadto pełnomocnik substytucyjny jeden raz stawił się w sądzie i przeglądał akta. Następnie po ok. roku od stwierdzenia prawomocności postanowienia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, pełnomocnik z urzędu wniosła o "przyznanie kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawnie przypisanych". Analizując zakres podjętych przez pełnomocnika czynności trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie rzeczywistej pomocy prawnej, czy to w postępowaniu w pierwszej instancji, czy w postępowaniu zażaleniowym. Pomoc taka polega np. na sporządzaniu wniosków procesowych i opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie. W rozpoznawanej sprawie tak rozumiana pomoc nie została udzielona. Na marginesie jedynie należy zaznaczyć, że wniosek o przyznanie wynagrodzenia za pomoc udzieloną z urzędu winien zawierać oświadczenie o nieopłaceniu jej ani w całości, ani w części. W rozpoznawanej sprawie wniosek z 25 kwietnia 2018 r. takiego świadczenia nie zawiera, co dodatkowo przemawia za jego nieuwzględnieniem (por. postanowienia NSA z 21 czerwca 2006 r., II FSK 862/05, z 3 października 2007 r., I OZ 704/07, z 20 sierpnia 2008 r., I OZ 603/08, z 28 sierpnia 2008 r., I OZ 615/08, czy z 8 grudnia 2009 r., II GZ 273/09). Mając powyższe na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.