IV SA/Wa 1780/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Aneta Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta [...] o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1459/20, oddalającym skargi M. J., K. W., G. K. oraz A. P. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 15 maja 2020 r., nr DO7.7613.25.2020.RR w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa p o s t a n a w i a: odrzucić skargę o wznowienie postępowania.

Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...] wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1459/20 zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 listopada 2020 r. Powołał się na podstawą wznowienia określoną art. 273 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.) - dalej w skrócie: "p.p.s.a."]. Wskazał, że sprawa ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta [...] wniesiona na decyzję Ministra Rozwoju z 15 maja 2020 r., nr DO7.7613.25.2020.RR, w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 1460/20 i nie została połączona ze sprawą I SA/Wa 1459/20, w której zaskarżono tożsamą decyzję administracyjną. Skarżący miał więc podstawy by sądzić, że jego sprawa zostanie rozpoznana odrębnie i może być nawet odmiennie rozstrzygnięta. W dniu 16 maja 2022 r. skarżącemu zostało doręczone postanowienie Sądu o umorzeniu postępowania sądowego w sprawie I SA/Wa 2195/21 (kolejna sygn. sprawy I SA/Wa 1460/20) wraz z uzasadnieniem, w którym powołano się na bezprzedmiotowość postępowania, wskutek prawomocności wyroku z 19 listopada 2020 r. o prawidłowości decyzji Ministra Rozwoju z 15 maja 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Instytucja wznowienia postępowania została uregulowana w dziale VII p.p.s.a. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w dziale VII można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. W myśl art. 273 § 3 p.p.s.a - można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy. Podstawa ta związana jest z istnieniem bezwzględnej negatywnej przesłanki procesowej, jaką jest powaga rzeczy osądzonej, przysługująca prawomocnemu orzeczeniu sądowemu. Pozostaje to w ścisłym związku z ustaleniem granic zarówno podmiotowych, jak i przedmiotowych wcześniejszego orzeczenia. Podstawę skargi o wznowienie może stanowić "tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczące tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne, zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia się żąda", a ponadto "gdy przedmiotem rozstrzygnięcia w tym orzeczeniu są te same prawa i obowiązki dotyczące tych samych podmiotów, wynikające z określonych norm prawnych, które pomiędzy nimi były przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu, którego wznowienia dotyczy skarga". "Wykrycie" prawomocnego orzeczenia oznacza odnalezienie tego orzeczenia, które już istniało, lecz o którego istnieniu strona nie wiedziała. Zwrot "tego samego stosunku prawnego" należy rozumieć, podobnie jak w procesie cywilnym, jako tożsamość stosunku prawnego, którego orzeczenia dotyczą, wyrażający się w tożsamości przedmiotu procesu i tożsamości stron, a więc sytuacji, w których w drugim procesie skutecznie mógł i powinien być zgłoszony zarzut powagi rzeczy osądzonej. Zakładając sytuację, w której "współistnieją" dwa lub kilka prawomocnych orzeczeń, będziemy mieć do czynienia ze stanem, w którym formalnie wszystkie obowiązują. Aby bowiem wypowiedzieć tezę, że późniejsze jest bez znaczenia, konieczne jest orzeczenie sądu. Aczkolwiek ani Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani Kodeks postępowania cywilnego wyraźnie tego nie stanowi, to jednak w doktrynie przyjmuje się, że omawiana podstawa wznowienia zachodzi tylko wówczas, gdy "późniejsze orzeczenie w jakimś zakresie jest sprzeczne z poprzednim, lecz później wykrytym orzeczeniem prawomocnym w tej samej sprawie, przez co to późniejsze orzeczenie jest merytorycznie niesłuszne, gdyż poprzednie orzeczenie z racji swej prawomocności korzysta z prawnego domniemania jego trafności". Wszak późniejsze orzeczenie obowiązuje tak jak i wcześniejsze, ale późniejsze można obalić w drodze wznowienia na tej podstawie, że istnieje wcześniejsze prawomocne orzeczenie. Ale nigdy odwrotnie, nie można bowiem żądać wznowienia wcześniejszego postępowania na tej podstawie, że istnieje późniejsze orzeczenie (v. K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Lex/el. 2003). Zauważyć należy, że skarżący próbował już w drodze skargi o wznowienie postępowania wzruszyć postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2021 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 1199/21. Jednak postanowieniem z 17 kwietnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę o wznowienie postępowania, wskazując że art. 273 § 3 p.p.s.a. nie znajduje w sprawie zastosowania. Postanowienie z 19 listopada 2021 r., będące przedmiotem skargi o wznowienie, jest bowiem wcześniejszym orzeczeniem wobec wskazanego w skardze o wznowienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2195/21, o umorzeniu postępowania sądowego ze skargi Skarbu Państwa na decyzję Ministra Rozwoju z 15 maja 2020 r. Sąd orzekający w przedmiocie niniejszej skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego również wskazuje, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 listopada 2020 r. (sygn. akt I SA/Wa 1459/20) oddalający skargi M. J., K. W., G. K. oraz A. P. na decyzję Ministra Rozwoju z 15 maja 2020 r., stanowiący przedmiot tej skargi, jest także orzeczeniem wcześniejszym niż postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 maja 2022 r. (sygn. akt I SA/Wa 2195/21 pierwotnie sygn. akt I SA/Wa 1460/20), jednocześnie nie później wykrytym. Oznacza to, że i w sprawie IV SA/Wa 1780/22 nie mógł znaleźć zastosowania art. 273 § 3 p.p.s.a. Zaś, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, prezentowany jest pogląd, że brak ustawowych podstaw wznowienia nie wynika wyłącznie z braku przytoczenia przez stronę określonego przepisu, ale również z braku okoliczności pozwalających na ustalenie, że w konkretnej sprawie określona podstawa wznowienia postępowania istnieje. Jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa wznowienia postępowania nie zachodzi, taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2010, str. 633). Nadto Sąd nie może doszukiwać się samodzielnie przesłanek wznowienia, abstrahując od sformułowań zawartych w skardze o wznowienie wniesionej przez daną stronę. Zasada niezwiązania sądu granicami środka odwoławczego jakim jest skarga (rozdział 2 p.p.s.a.) w kształcie w jakim obowiązuje ona w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie znajduje w takim przypadku zastosowania. Jedynie można zauważyć, że właśnie w myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi [o której mowa w rozdziale 2 p.p.s.a.] oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Art. 57a p.p.s.a. dotyczy orzekania w sprawach skarg na interpretację przepisów prawa podatkowego, opinii zabezpieczającej oraz na odmowę wydania opinii zabezpieczającej i nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zatem dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w jej całokształcie, bez względu na stronę skarżącą oraz zarzuty jakie sformułowała w skardze. I tak decyzja Ministra Rozwoju z 15 maja 2020 r. została skontrolowana pod względem zgodności z prawem, czyli merytorycznie, w postępowaniu prowadzonym pod sygn. I SA/Wa 1459/20 ze skarg M. J., K. W., G. K. oraz A. P. (wyrok z 19 listopada 2020 r. prawomocny od 19 listopada 2021 r.). Brak włączenia do powyższego postępowania sprawy o sygn. I SA/Wa 1460/20 ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta [...] i brak oceny sformułowanych w tym postępowaniu przez skarżącego zarzutów pozostały zatem bez wpływu na ocenę zaskarżonej w tym postępowaniu decyzji i wynik tego postępowania. W zaistniałej sytuacji procesowej, Sąd postanowieniem z 2 maja 2022 r. (sygn. akt I SA/Wa 2195/21) postanowił umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Z kolei postanowieniem z 24 lutego 2023 r. (sygn. akt I OZ 25/23) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na ww. postanowienie. W tym stanie rzeczy, Sąd - po zbadaniu skargi o wznowienie na posiedzeniu niejawnym - stwierdził, że skarga, co do której nie znajduje zastosowania art. 273 § 3 p.p.s.a., jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na mocy art. 280 § 1 p.p.s.a.