IV SA/Wa 113/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant sekr. sąd. Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2020 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia z rejestru PESEL danych oddala skargę

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego decyzją z [...] listopada 2019r. nr [...] Wojewody [...] (dalej: Wojewoda, organ ) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] września 2019r. nr [...] o odmowie udostępnienia z rejestru PESEL danych dotyczących A. K.. Stan sprawy przedstawia się następująco. Wnioskiem z 9 lipca 2019r. [...] sp. z o.o. (dalej: spółka, skarżąca) uzupełnionym pismem z 5 sierpnia 2019r. wystąpiła o udostępnienie z rejestru PESEL adresu zameldowania na pobyt stały i pobyt czasowy A. K.. Uzasadniając interes prawny w uzyskaniu wskazanych wyżej danych spółka wskazała, że interes prawny w uzyskaniu danych A. K. wynika z faktu dochodzenia przez spółkę naprawienia szkody wyrządzonej przez ww. w wysokości 12. 802 zł. Prezydent [...] decyzją z [...] września 2019r. (nr wskazany na wstępie) odmówił udostępnienia z rejestru PESEL danych ww. osoby. Zdaniem organu I instancji nie została spełniona przesłanka z art. 46 ust.2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, ponieważ spółka nie wykazał interesu prawnego uzasadniającego pozyskanie żądanych danych. Kwestionując wskazane rozstrzygnięcie spółka złożyła odwołanie do Wojewody [...] (dalej: Wojewoda, organ odwoławczy) zarzucając naruszanie art. 46 ust.2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 7 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i podkreślając że spółce przysługuje roszczenie o naprawienie szkody przez A. K., a odmowa udostępnienia jej danych uniemożliwia wypełnienie obowiązku wynikającego z art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c., tj. wskazania w pozwie do sądu powszechnego, czy strony podjęły próbę mediacji oraz uniemożliwia sporządzenie pozwu z powodu braku , o którym mowa w art. 126 § 2 pkt 1 k.p.c., tj. braku adresu ww. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] listopada 2019r. (nr wskazany na wstępie) utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na obowiązujące w sprawie przepisy prawa i zgromadzony materiał dowodowy oraz uznał, że organ I instancji słusznie odmówił udostępnienia żądanych danych A. K. ze zbioru PESEL, bowiem spółka nie wykazała w sposób dostateczny istnienia interesu uprawniającego ją do otrzymania danych ww. Organ wskazał przy tym że z akt sprawy wynika, iż spółka jako uzasadnienie interesu prawnego w uzyskaniu danych z rejestru PESEL wskazała domaganie się naprawienia przez wymienioną na rzecz spółki szkody, na podstawie art. 415 k.c. Jednak, choć istnienie szkody po stronie spółki nie stanowi sporu, to jednak samo przytoczenie przepisu, na podstawie którego spółka zamierza dochodzić roszczeń od A. K., bez podejmowania obiektywnych działań prawnych, tj. bez wystąpienia do sądu z powództwem cywilnym, nie może przesądzić o istnieniu interesu prawnego. W tej sytuacji należy stwierdzić, że interes prawny wnioskodawcy w otrzymaniu żądanych danych jest hipotetyczny, przyszłościowy, a nie realny i aktualny. Organ zauważył przy tym że wskazana kwestia była niejednokrotnie przedmiotem wywodów sądów administracyjnych, na podstawie których wypracowany został jednolity pogląd, zgodnie z którym podmiot ubiegający się o udostepnienie danych ze zbiorów meldunkowych ma interes prawny w uzyskaniu danych z tego zbioru (adresu zameldowania) osoby, przeciwko której wytoczył powództwo przed sądem powszechnym w sytuacji, gdy sąd ten zobowiązał powoda do podania aktualnego adresu zamieszkania pozwanego (por. wyrok NSA z 25 maja 2012r. sygn. akt II OSK 417/11). Organ wskazał również, że brak wskazania adresu w pozwie do sądu (art. 126 § 2 pkt 1 k.p.c.), nie uniemożliwia zatem wystąpienia do sądu z powództwem. Niewskazanie adresu jest bowiem brakiem formalnym pozwu, który zgodnie z art. 130 § 1 k.p.a. powód będzie musiał uzupełnić na wezwanie sądu, które będzie uprawniało go do pozyskania danych A. K. Zdaniem organu na chwile obecną jednak spółka nie wykazał, takiego wezwania, co uniemożliwia jej uzyskanie żądanych danych. Organ nie podzielił również stanowiska spółki że wykazaniem interesu prawnego w uzyskaniu danych A. K. jest art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c. tj. wskazanie w pozwie do sądu powszechnego informacji, czy strony podjęły próbę mediacji. Zdaniem organu interes prawny może wynikać jedynie z przepisów prawa materialnego tymczasem wskazany przez skarżącą przepis należy do przepisów prawa cywilnego procesowego, które ustanawiają odpowiednie uprawnienia procesowe, ale nie wskazują, że w sytuacji przedstawionej we wniosku, czyli domagania się naprawienia szkody, doszło do konkretyzacji, aktualizacji i urealnienia się interesu prawnego w pozyskaniu danych z rejestru PESEL (por. wyrok NSA z 29 listopada 2018r. sygn. akt II OSK 10/17). Zdanie organu odwoławczego, organ I instancji nie naruszył również przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. bowiem prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i na jego podstawie zasadnie uznał, że spółka nie legitymowała się interesem prawnym o który mowa w art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności do uzyskania danych z rejestru PESEL. Niezgadzając się ze wskazanym wyżej orzeczeniem skarżąca spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody z [...] listopada 2019r. i zarzuciła jej naruszenie art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, poprzez niezasadne przyjęcie, że skarżąca nie wykazała, że posiada interes prawny uzasadniający udostępnienie jej danych z rejestru PESEL dotyczących A. K.. Podnosząc wskazany zarzut spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postepowania. W uzasadnieniu spółka opisała przebieg dotychczasowego postępowania oraz wyjaśniła przesłanki którymi się kierowała składając wniosek o udostępnienie danych z rejestru PESEL. Podniosła, że w jej ocenie zaskarżone rozstrzygniecie jest błędne i wynika z nieuzasadnionego przeniesienia na grunt niniejszej sprawy tez z orzeczeń wydanych w sprawach w których stany faktyczne były odmienne od rozpoznawanej sprawy. Skarżąca wskazała przy tym iż zgadza się z poglądem, że ogólne powołanie się na zamiar wszczęcia postępowania sądowego, bez wykazania konkretnej, popartej dowodami podstawy materialnej ewentualnego powództwa, nie może być uznane za realny interes prawny uzasadniający udostępnienie danych ze zbioru PESEL. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie. Skarżąca przedstawiła bowiem dowody potwierdzające stan faktyczny, w którym sytuacja prawna skarżącej jest zależna od uzyskania danych z rejestru PESEL. Dalej skarżąca podniosła, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym jest zobowiązaniem o nieoznaczonym terminie płatności, które zgodnie z art. 455 k.c. staje się wymagalne na skutek wezwania dłużnika do zapłaty i dlatego wniesienie powództwa przeciwko sprawcy szkody powinno zostać poprzedzone wezwaniem do zapłaty. Dane z rejestru PESEL są więc skarżącej niezbędne do realizacji uprawnień bez konieczności narażania na dalsze straty finansowe związane z brakiem możliwości uzyskania odsetek za opóźnienie, zwrotu kosztów sądowych przyszłego powództwa lub nawet oddalenia powództwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy, w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W szczególności zaś w postępowaniu administracyjnym w dostateczny sposób wyjaśniono okoliczności faktyczne sprawy, niezbędne do jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (jt. Dz.U z 2019r. poz. 1397 – dalej: ustawa). Stosowanie do art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, dane z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców, w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań, mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Zgodnie zaś z art. 47 ust. 3 cyt. ustawy, organ rozpatrujący wniosek o udostępnienie danych odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46. Istota sporu w sprawie sprawdzała się zatem do oceny, czy organy administracji zasadnie odmówiły skarżącej udostępnienia z rejestru PESEL danych adresowych, celem wystąpienia przeciwko A. K. z roszczeniem, uznając, że skarżąca nie wykazała (nie udokumentowała) interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych. Posiadanie interesu prawnego w postępowaniu jest równoznaczne z ustaleniem przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Co więcej, musi to być taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z konkretnym rozstrzygnięciem. Innymi słowy, o tym, czy w konkretnej sprawie wnioskodawca ma interes prawny decydują przepisy prawa materialnego. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Gdy chodzi zaś o postępowanie w sprawie o udostępnienie danych z ewidencji ludności, to o interesie prawnym strony mogą świadczyć tylko takie okoliczności, w których sytuacja prawna strony byłaby zależna od danych uzyskanych z ewidencji, a więc gdyby te dane były potrzebne wnioskodawcy do zrealizowania jego uprawnień lub poddania się obowiązkom. Wykazać zatem należy bezpośredni związek między sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa, na której oparty jest interes prawny. Przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że wykazanie interesu prawnego w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy jest tożsame z udowodnieniem (por. wyrok NSA z 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16). Najistotniejszą kwestią jest zatem posiadanie owego interes, aby w dalszej kolejności czy to go wykazać czy udowadniać. Legitymację do uzyskania danych ze rejestru PESEL, na podstawie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, można wywodzić z norm prawa materialnego należących do różnych gałęzi prawa, w tym również prawa cywilnego. Sąd w składzie orzekającym podziela jednak pogląd, że organ, badając interes prawny w sytuacji, gdy strona powołuje się na zamiar sądowego dochodzenia roszczeń, powinien ograniczyć swoje działania do ustalenia istnienia sporu sądowego pomiędzy wnioskodawcą a osobą poszukiwaną. Podmiot zainteresowany uzyskaniem danych adresowych z rejestru PESEL ma bowiem interes prawny w uzyskaniu danych osoby przeciwko której wytoczył powództwo przed sądem powszechnym, gdy sąd ten zobowiąże go, jako powoda, do podania adresu zamieszkania pozwanego (por. wyrok NSA z 29 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 417/11; podobnie: wyrok NSA z 9 września 2016 sygn. akt II OSK 2644/14). Skarżąca, pomimo wezwania Ministra, nie przedstawiła kopii pozwu z potwierdzeniem jego złożenia w sądzie lub kopii aktualnego wezwania sądowego, obligującego do wskazania adresu osoby poszukiwanej. Z wniosku inicjującego postępowanie oraz wyjaśnień składanych w sprawie w tym również w skardze wynika dopiero ewentualny zamiar wytoczenia powództwa po uprzednim wezwaniu A. K. do zapłaty. W ocenie Sądu, w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego, jak również w toku rozpatrywania oraz w dacie wydania decyzji przez wojewodę, nie istniał obowiązek wskazania przez skarżącą danych adresowych osoby poszukiwanej w postępowaniu sądowym. Dążenie do uzyskania zapłaty przez jego dobrowolne spełnienie lub wytoczenie powództwa przeciwko innej osobie nie dowodzi samodzielnie istnienia interesu prawnego po stronie skarżącej. Interes prawny musi bowiem mieć charakter realny, a więc musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Co więcej, nie może mieć on charakteru hipotetycznego. Sąd w składzie orzekającym podziela przy tym stanowisko, że podmiotowi, któremu przysługuje prawo dochodzenia określonych roszczeń, przepisy prawa powinny przyznawać uprawnienia związane z koniecznością nadania temu prawu skuteczności. Interes prawny nie może być uzasadniony zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których wnioskodawca dąży lub zamierza podjąć w przyszłości. W ocenie Sądu, nie można uznać legitymacji prawnej podmiotu, który odwołuje się do zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego, czyli okoliczności niepewnej. W kontrolowanym postępowaniu skarżąca nie wykazał zaś w sposób obiektywnie sprawdzalny, tj. nie przedstawił dokumentu, z którego jednoznacznie wynikałoby to, że kwestia roszczenia o naprawienie szkody oparta na art. 415 k.c., jest badana przez sąd powszechny. Innymi słowy, nie udowodnił, że organy administracji były uprawnione do przekazania żądanych danych na potrzeby toczącego się postępowania sądowego w tym przedmiocie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji