IV SA/Po 639/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 07 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Stowarzyszenia [...] od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 639/16 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2016r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

Stowarzyszenie S.[...] wniosło skargę na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2016 nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Wraz z powyższą skargą Stowarzyszenie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, który został rozstrzygnięty negatywnie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 września 2016r. (w/w orzeczenie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z dnia 4 października 2016r.). Po uiszczeniu wpisu sądowego w kwocie 100 zł., Stowarzyszenie pismem z dnia 10 listopada 2016r. złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na nie złożenie (pomimo stosownego wezwania) powyższego wniosku na urzędowym formularzu, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2016r. pozostawiono wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wraz ze sprzeciwem od w/w zarządzenia (rozpoznanym postanowieniem tut. Sądu z dnia 24 stycznia 2017r.), Stowarzyszenie S.[...] na urzędowym formularzu wniosku złożyło wniosek o ustanowienie radcy prawnego. Powyższy wniosek o ustanowienie pełnomocnika został rozstrzygnięty negatywnie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 lutego 2017r. (w/w orzeczenie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z dnia 4 kwietnia 2017r.) Prowadząc dalej postępowanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 4 lipca 2017r. odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia P.[...] do udziału w sprawie. Stowarzyszenie S.[...] kwestionując powyższe postanowienie Sądu z dnia 4 lipca 2017r. wniosło zażalenie, domagając się również zwolnienia od kosztów sądowych od niniejszego zażalenia i ustanowienia radcy prawnego. W formularzu, skarżący podobnie jak w poprzednich wnioskach podał, że nie posiada konta bankowego i nie ma żadnego majątku ani środków finansowych, a jako organizacja non profit swą działalność opiera na ofiarności swych członków. Przedstawicielka stowarzyszenia za pełnioną funkcję nie pobiera również żadnego wynagrodzenia. W formularzu wniosku o przyznanie Stowarzyszenie wskazało, że nie prowadzi działalności gospodarczej, jak również nie czerpie żadnych dotacji od Skarbu Państwa, instytucji samorządowych ani Unii Europejskiej. Postanowieniem z 12 września 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił Stowarzyszeniu S.[...] przyznania prawa pomocy. Wskazał, że skarżące Stowarzyszenie składało już wnioski o przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wnioski te zostały rozpoznane odmownie i korzystają z przymiotu prawomocności. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie (a za taki należy uznać obecnie składany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów wpisu od zażalenia i ustanowienia pełnomocnika z urzędu) winien być więc rozpoznany w oparciu o treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej P.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie uzależniona jest od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie przyjęto za przesłankę pierwotnego rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego sprawy dotyczącego sytuacji finansowej strony nie można zmienić lub uchylić postanowienia bez zmiany okoliczności sprawy, nawet gdyby poprzednia ocena tych okoliczności była błędna. Wynika z tego, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy nie należy dokonywać ponownej oceny tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Porównać należy sytuację zakreśloną w dwóch wnioskach, następnie dokonać oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie, zdecydować, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012 r. sygn. akt II FZ 768/12 [w:] CBOSA). Referendarz sądowy zaznaczył, że w aktualnie złożonym wniosku, tak samo jak w poprzednich, Stowarzyszenie powtórzyło, że prowadzi działalność o charakterze "non profit", nie posiada żadnego majątku, ruchomości, nieruchomości, ani żadnych akcji, udziałów, obligacji. Jedyne środki finansowe na pokrycie kosztów działalności pochodzą z dobrowolnych składek członkowskich. Stowarzyszenie nie korzysta z żadnej dotacji ze Skarbu Państwa i nie prowadzi działalności gospodarczej. Przekreślono rubryki wniosku dotyczące majątku i dochodów Stowarzyszenia oraz dotyczące stanu rachunków bankowych. Analiza wniosków o przyznanie prawa pomocy, który były poddane ocenie na wcześniejszym etapie postępowania sądowego oraz ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie wskazuje, że dane w nich zawarte nie uległy żadnej zmianie, w szczególności Stowarzyszenie nie wykazało, że aktualna sytuacja finansowa uległa pogorszeniu w stopniu uzasadniającym zmianę poprzednich postanowień i przyznanie prawa pomocy chociażby w części. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy ocenił, że wniosek Stowarzyszenia o prawo pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie i należało go oddalić. Postanowienie doręczono w dniu 28 września 2017 r. (k. 178). Pismem z 03 października 2017 r. (k. 199) Stowarzyszenie S.[...] wniosło sprzeciw, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, sprostowanie i uzupełnienie części orzekającej, zwolnienie z kosztów wpisu sądowego, w części, ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu. Uzasadniając podkreśliło, że zaskarżone postanowienie zawiera błąd formalno-prawny, polegający na braku określenia, że postępowanie dotyczy inwestycji polegającej na budowie turbin wiatrowych na terenie Gminy [...]. Zdaniem wnoszącego sprzeciw ww. sprostowanie i uzupełnienie jest niezbędne, bowiem ten sam inwestor prowadzi podobną inwestycję na terenie Gminy [...]. Ponadto Stowarzyszenie zarzuciło niezbadanie w żaden sposób stanu formalno-prawnego i materialnego Stowarzyszenia, którego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu, ze względu na zmniejszenie ilości członków opłacających składki członkowskie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sprzeciw został wniesiony w terminie. Dalej Sąd stwierdza, że referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że tak sformułowany wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógłby zostać uwzględniony. Jak jednoznacznie wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy zależy od tego, czy strona wykaże istnienie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. Konieczna jest więc ocena złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w świetle przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym zawartych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym można przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nie posiadającej osobowości prawnej, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ogólnikowa i nieudokumentowana argumentacja o braku m.in. zdolności do ponoszenia kosztów związanych z prowadzoną sprawą sądowoadministracyjną nie może znaleźć akceptacji. Konieczne jest wykazanie, że zostały podjęte wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych ze swym udziałem w danym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej. Wypada wskazać i to, że argumenty podniesione w sprzeciwie, dotyczące błędu formalnoprawnego zaskarżonego postanowienia, polegającego na braku określenia, że postępowanie dotyczy inwestycji budowy turbin wiatrowych, są bezzasadne i nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy.