IV SA/Po 1811/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz - Grochowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 marca 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego M. S. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wójt Gminy G. decyzją nr [...] z [...] grudnia 2019 r. na wniosek P. S. z dnia [...] grudnia 2013r., skorygowanego dnia [...] października 2019r. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o nr ewid. [...], obręb D., gmina G.. Decyzja została doręczona uczestnikowi postępowania M. S. w dniu [...] stycznia 2020r. Odwołanie od powyższej decyzji pismem z [...] stycznia 2020 r. (potwierdzenie wpływu do Urzędu Gminy G. w dniu [...].01.2020 r.) wniósł M. S. reprezentowany przez A. G. zarzucając naruszenie przepisów: 1. art. 61 ust. 1 pkt 1 - 5, ust. 5, 6 i 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, 2. § 4 ust. 1, § 5 ust. 2 w związku z § 3 ust. 1, § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 roku w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zwanego dalej rozporządzeniem, 3. art. 7, 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez A. G. reprezentującego Pana M. S.. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy motywował, że zaskarżona decyzja organu I instancji wraz z pouczeniem o możliwości złożenia odwołania w terminie 14 dni od dnia otrzymania przedmiotowej decyzji została doręczona na adres: M. S., [...], [...]. Przesyłkę odebrano dnia [...] stycznia 2020 r. W terminie 14 dni od dnia doręczenia przedmiotowej decyzji przysługiwało stronie prawo złożenia odwołania. Odwołanie wniesiono bezpośrednio do Urzędu Gminy (pismo Urzędu Gminy, otrzymane przez Kolegium dnia [...] sierpnia 2020 r.) dopiero dnia [...] stycznia 2020r., a zatem po upływie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania. Organ wskazał, że przywrócenie terminu mogłoby nastąpić, gdyby uchybienie nastąpiło wskutek przyczyn niezależnych od strony i gdyby został złożony wniosek o przywrócenie terminu w trybie art. 58 § 1 k.p.a., co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Dlatego też organ odwoławczy ograniczył się do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. S. reprezentowany przez A. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w sprawie według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisu art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że odwołanie w sprawie od decyzji organu I instancji nastąpiło po upływie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skargi zarzucono, że w przedmiotowej sprawie odwołanie zostało nadane w dniu [...] stycznia 2020 roku w placówce pocztowej. Pismo zostało odebrane w organie I instancji w dniu [...] stycznia 2020 roku. Zgodnie z cytowanym poniżej przepisem termin do złożenia odwołania został zachowany, ponieważ pismo zostało złożone w terminie w placówce pocztowej, co w całości uzasadnia niniejszą skargę. Jako dowód załączono potwierdzenie nadania pisma w placówce pocztowej w dniu [...] stycznia 2020 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazano, iż decyzja organu I instancji wraz z pouczeniem o możliwości złożenia odwołania w terminie 14 dni od dnia otrzymania przedmiotowej decyzji została doręczona na adres: Pan M. S., [...], [...]. Przesyłkę odebrano dnia [...] stycznia 2020 r. W terminie 14 dni od dnia doręczenia przedmiotowej decyzji przysługiwało stronie prawo złożenia odwołania. Odwołanie wbrew twierdzeniom skarżącego wniesiono bezpośrednio do Urzędu Gminy, co wynikało wprost z pisma Urzędu Gminy, otrzymanego przez Kolegium dnia [...] sierpnia 2020 r. dopiero dnia [...] stycznia 2020r., a zatem po upływie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania. Kierownik R. G. i R. U. G. G. - R. B. wprost wskazał w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r., że odwołanie od decyzji "zostało złożone osobiście przez skarżących w siedzibie urzędu". Stąd Kolegium przyjęło, iż odwołanie wpłynęło po upływie terminu do jego wniesienia. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...] stycznia 2021r. podniósł, że oprócz skargi złożonej osobiście przez skarżącego do Urzędu Gminu pełnomocnik skarżącego nadał w dniu [...] stycznia 2020 r. odwołanie podpisane przez pełnomocnika, zatem z zachowaniem terminu. Zarzucił, że organ nie odniósł się do kwestii złożenia odwołania za pośrednictwem placówki pocztowej i wniósł o zobowiązanie organu do wyraźnego oświadczenia co do tego, czy odwołanie zostało złożone terminie. Organ odwoławczy w piśmie z [...] lutego 2021r. ponownie powtórzył, że odwołanie zostało wniesione bezpośrednio do Urzędu Gminy, co wynikało wprost z pisma Urzędu Gminy, otrzymanego przez Kolegium [...] sierpnia 2020r. Stąd Kolegium przyjęło, że odwołanie wpłynęło po terminie. Kolegium wyjaśniło, że dwukrotnie zwracało się do organu I instancji do udzielenia informacji, czy odwołanie zostało złożone osobiście w Urzędzie, a w przypadku gdyby zostało wysłane za pośrednictwem poczty, to Kolegium wezwało o nadesłanie koperty w której odwołanie zostało wysłane. Wobec jednoznacznego stanowiska organu I instancji, że odwołanie zostało złożone osobiście, trudno było uznać potwierdzenie nadania przesyłki dołączone do skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: k.p.a.) organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zgodnie z art. 57 § 5 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: 1) wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru; 2) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, [...] albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym; 3) złożone w polskim urzędzie konsularnym; 4) złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej; 5) złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku; 6) złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. W myśl art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu, należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a., co wynika wprost z treści przepisu. W związku z tym, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Przekroczenie terminu ustawowego nawet o jeden dzień obliguje do uznania, że dokonana przez skarżących czynność jest bezskuteczna, a organ ma obowiązek - stosownie do art. 134 k.p.a., wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96, LEX nr 29004). Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Sądowi znane jest z urzędu stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 24 lutego 2021r. (sygn. akt IV SA/Po 1820/20) w sprawie między tymi samymi stronami, w której organ odwoławczy stwierdził wniesienie odwołania z uchybieniem terminu w tych samych okolicznościach sprawy. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stanowisko wyrażone przez WSA w uzasadnieniu powyższego wyroku podziela. Z akt niniejszej sprawy wynika, że decyzja organu I instancji wraz z pouczeniem o możliwości złożenia odwołania w terminie 14 dni od dnia otrzymania przedmiotowej decyzji została doręczona na adres: M. S., [...], [...]. Decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu [...] stycznia 2020 r. i wynika to ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] stycznia 2020 r. Odwołanie zostało wniesione bezpośrednio do urzędu w dniu [...] stycznia 2020 r., czyli z uchybieniem terminu do jego wniesienia określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Niemniej wraz ze skargą pełnomocnik skarżącego wskazał, że odwołanie zostało wniesione przez niego w dniu [...] stycznia 2020 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej. W załączniku do skargi przesłał potwierdzenie nadania z dnia [...] stycznia 2020 r. W tych okolicznościach Sąd wskazuje, że jeśli skarżący osobiście wniósł odwołanie po terminie, to nie ma to wpływu na uchybienie terminu jeżeli pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie w terminie za pośrednictwem poczty. Stan faktyczny w niniejszej sprawie wymaga szczegółowego wyjaśnienia, ponieważ organ I instancji wskazał w trakcie postępowania administracyjnego, że odwołanie zostało złożone osobiście. Do akt sprawy nie dołączono koperty, w której rzekomo pełnomocnik wysłał odwołanie. Kolegium zwracało się dwukrotnie do organu I instancji o przesłanie takiej koperty, na co organ I instancji wskazał, że odwołanie wniesiono osobiście w urzędzie. Biorąc pod uwagę zawartość akt sprawy należy wskazać, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony, czym organ naruszył art. 7 k.p.a. Pełnomocnik skarżącego przedstawił potwierdzenie nadania pisma, które zostało skierowane do Wójta Gminy G.. Wynika z niego, że w dniu [...] stycznia 2020 r. wysłał za pośrednictwem Poczty Polskiej do organu I instancji korespondencję. Twierdzi, że znajdowały się tam 3 odwołania (m.in. w sprawie [...]). Organ nie odniósł się do tej kwestii w odpowiedzi na skargę, a także na etapie postępowania sądowoadministracyjnego po przesłaniu pism procesowych skarżącego i to pomimo tego, że znał treść zarzutu skargi i otrzymał załączniki do niej. Sąd w niniejszej sprawie wezwał organ odwoławczy do ustosunkowania się do tego zarzutu skarżącego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że po dwukrotnym wezwaniu organu I instancji o przedłożenie koperty, w której nadane zostało odwołanie w przypadku, gdyby zostało wniesione za pośrednictwem Poczty, i wyraźnym stwierdzeniu organu I instancji, że odwołanie wniesiono osobiście w Urzędzie, Kolegium uznało, że odwołanie zostało wniesione po terminie. W ocenie Sądu doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 §1 i art.80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Dlatego Sąd postanowił uchylić zaskarżone postanowienie organu II instancji i zobowiązać go do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez ustalenie gdzie znajduje się korespondencja wysłana przez Kancelarię Adwokacką A. G. do Wójta Gminy G. w dniu [...] stycznia 2020 r., o numerze przesyłki [...], odebrana przez organ w dniu [...] tycznia 2020 r. i co ona zawiera. Bezsporne jest, że taka korespondencja powinna istnieć i jest to kluczowe dla oceny w niniejszej sprawie terminowości wniesienia odwołania przez skarżącego. Z uwagi na to, że organ odwoławczy podjął już nieskuteczną próbę wyjaśnienia kwestii przedmiotowej przesyłki, w ocenie Sądu organ II instancji powinien zlecić organowi I instancji przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie zgodnie z art. 136 § 1 k.p.a. Sąd podkreśla, że istnienie ww. przesyłki zostało udowodnione przez skarżącego, natomiast brak jest ze strony organu I instancji jakiegokolwiek racjonalnego wyjaśnienia tej kwestii i niezrozumiałe jest konsekwentne ignorowanie przez organ faktu jej istnienia. W sytuacji ustalenia, że korespondencja została zagubiona przez organ I instancji lub w sytuacji braku wyjaśnienia przedmiotowej kwestii, organ odwoławczy poinformuje pełnomocnika skarżącego o tym fakcie i zaleci mu złożenie w związku z tym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a następnie przywróci termin na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. Dniem ustania przyczyny uchybienia terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., będzie dzień doręczenia pełnomocnikowi skarżącego ww. pisma informującego go o stanie wyjaśnienia sprawy. W związku z powyższym Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a., jak orzekł w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 p.p.s.a. i zasądził od organu na rzecz skarżącego łącznie kwotę [...]zł, na którą składa się kwota [...]zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi w niniejszej sprawie (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.) oraz kwota [...]zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r. poz. 1800 ze zm.), jak w pkt 2 wyroku. Sąd sprawę rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 120 p.p.s.a, ze względu na zastosowanie trybu uproszczonego stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.