IV SA/Po 1068/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy

D. P. wniósł skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2017r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości. Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzu wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką, posiada samochód osobowy R. L. o wartości ok. [...] zł., oszczędności w kwocie [...]oraz nieruchomości o pow. [...] ha stanowiącą grunt rolny (przedmiot wywłaszczenia) oraz grunt orny o pow. [...] ha o wartości ok. [...] zł. Żona wnioskodawcy posiada zaś działkę o pow. [...] m2. Zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku jedynym źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę wynoszące [...] zł. netto. W uzasadnieniu wniosku skarżący przedstawił zestawienie wydatków na wyżywienie rodziny ([...] zł.), polisę OC ([...] zł./rok), media ([...] zł.), odzież ([...] zł.), przedszkole ([...] zł.), artykuły higieniczne ([...] zł.), paliwo ([...] zł.), podatek od nieruchomości ([...] zł.), zajęcia dodatkowe córki ([...] zł.) i leki ([...] zł.). W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia informacji skarżący pismem z dnia 8 listopada 2017r. przesłał wyciąg z rachunku bankowego i lokaty bankowej, kopie rachunków i potwierdzenia zapłaty, zeznanie podatkowe za 2016r. oraz zaświadczenie o wynagrodzeniu wraz z kartoteką wynagrodzeń. W piśmie wnioskodawca wyjaśnił, że nieruchomość w której zamieszkuje stanowi własność rodziców i korzysta z niej na podstawie umowy użyczenia. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 - dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, w świetle okoliczności wskazanych we wniosku, stwierdzić należy, że nie można skarżącego uznać za osobę, której winno zostać przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się szczegółowo do uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy i okoliczności wynikających z dokumentów przesłanych jako uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że skarżący uszykuje stały dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie ok. [...] zł. Jak wynika z przedstawionego zestawienia, powyższa kwota stanowiąca jedyny dochód trzyosobowej rodziny w całości zaspokaja wydatki miesięczne wynoszące w rozliczeniu miesięcznym ok. [...] zł. Uwzględniając powyższe, mając również na uwadze posiadanie przez skarżącego oszczędności w kwocie [...]zł. stwierdzić należy, że skarżący dysponuje środkami finansowymi w wysokości pozwalającej na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do kosztów wpisu sądowego wynoszącego [...] zł. – vide § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Okolicznością nie bez znaczenie w kontekście wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest również deklarowanie posiadania wraz z żoną trzech nieruchomości. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że posiadanie majątku, wyklucza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, albowiem stan majątkowy to nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (por. postanowienia NSA m.in. z dnia 20 października 2004 r. sygn. akt FZ 454/04, niepublikowane, z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt II FZ 390/12, z dnia 10 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 144/11, publ. CBOiS). Podmiot inicjujący postępowanie sądowe powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.