IV SA/Gl 8/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędzia WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta S. przyznał J.J. zasiłek okresowy w wysokości 642 zł miesięcznie na okres od 1 sierpnia do 30 września 2016 r. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 106 ust. 1, art. 38 i art. 8 ust. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 930). Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ orzekający wskazał, że wnioskodawca spełnia warunki do ubiegania się o zasiłek okresowy, który ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny, które w tej sprawie wynosi 2570 zł, a dochodem tej rodziny, który w lipcu i sierpniu 2016 r. wyniósł 1286 zł. Dochód ten składał się z kwoty 388 zł, jako 1/12 wypłaconych zaległych świadczeń rodzinnych za okres zasiłkowy 2014/2015, podlegających zaliczeniu do dochodu rodziny do października 2016 r., kwoty 444 zł, jako 1/6 zaległych świadczeń rodzinnych za okres zasiłkowy od 1 listopada 2015 r. do 30 kwietnia 2016 r., także podlagających zaliczeniu do dochodu rodziny do października 2016 r. oraz łącznej kwoty 444 zł bieżących świadczeń rodzinnych. Z uwagi na ograniczone środki finansowe organu pomocy społecznej zasiłek przyznano w wysokości 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a jej dochodem. W odwołaniu wnioskodawca zarzucił błędne ustalenie dochodu jego rodziny, niezgodne z art. 18 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem skarżącego uzyskany jednorazowo zaległy dochód można doliczać jedynie do dochodu w okresie, za który ten zaległy dochód był należny, a nie w okresie po jego wypłaceniu. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, całkowicie podzielając jej ustalenia i wnioski. W szczególności potwierdziło ustalenia odnośnie kwestii dochodowych rodziny skarżącego, w skład której wchodzą tez: jego konkubina i troje dzieci. Kolegium stwierdziło nadto konieczność rozliczenia nadpłaconych świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej i obliczyć je "do przodu" przez okres 12 miesięcy, a nie wstecz. Oparło się w tym względzie na orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.J. zarzuty z odwołania uznając, że zaskarżona decyzja narusza art. 6 i 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej. Zauważył, że ten ostatni przepis jasno wskazuje, iż otrzymany dochód uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano dochód. Dlatego zaprezentowaną przez organy administracyjne interpretację uznał za sprzeczną z ustawą. Powołał się również na orzecznictwo. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja pozostaje w zgodności z obowiązującym porządkiem prawnym. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w stosunku do skarżącego zapadły już wyroki oddalające jego skargi na decyzje w sprawach zasiłku okresowego, dotyczące wcześniejszych okresów. W sprawach tych wystąpiły te same problemy prawne na tle niemal identycznego stanu faktycznego (wyrok z 7 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 798/16 i wyrok z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 984/16), przy czym pierwszy z tych wyroków jest prawomocny, a więc jest wiążący zarówno dla skarżącego, jak i dla Sądu i organów administracyjnych (art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.). W podanych wyrokach przesądzono, że do zaległych świadczeń rodzinnych ma zastosowanie art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, i że doliczanie kwot wynikających z użycia występującej w tym przepisie reguły winno nastąpić w miesiącach poczynając od jednorazowej wypłaty tej zaległej należności. Pogląd ten Sąd w obecnym składzie podziela w całej rozciągłości. W tym zakresie omawiany ustęp 12 artykułu 8 cyt. ustawy nie wprowadził odstępstwa od zasady wyrażonej wprost w poprzedzającym go przepisie ust. 11, według którego kwotę jednorazowego dochodu rozlicza się, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Modyfikacja z ust. 12 polega na tym, że dochodu jednorazowego za dany okres nie rozlicza się na 12 kolejnych miesięcy, ale przez okres, za który uzyskano ten dochód. Zaznaczyć należy, że w sytuacji, gdy dochód uzyskano za 12 miesięcy, to rozliczenie też następuje na 12 miesięcy. W każdym przypadku początek tego rozliczenia będzie przypadał na miesiąc, w którym nastąpiła ta jednorazowa wypłata. Można się zgodzić ze skarżącym, że art. 8 ust. 12 jest dość jasny, ale nie w takim sensie, jak on to rozumie. Otóż jasno w tym przepisie podano, że jednorazowy dochód uwzględnia się przez okres, za który uzyskano ten dochód. Oznacza to, że jeżeli - przykładowo - jednorazowo uzyskano dochód za 3 miesiące, to uwzględnia się go przez te 3 miesiące od miesiąca uzyskania, czyli wypłacenia, a nie w 3 miesiącach, za które ten dochód się należał. Poza wykładnią gramatyczną i systemową, także logika i względy celowościowe wykluczają odmienną interpretację. W sytuacji bowiem, gdy z samej istoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wynika, a potwierdza to pośrednio art. 8 ust. 3 cyt. ustawy, że nie jest możliwe przyznanie zasiłku okresowego za okres poprzedzający złożenie wniosku, to odnoszenie nakazu uwzględnienia jednorazowego, zaległego dochodu należnego za dany okres do tego okresu powodowałoby, że w istocie ten dochód nie byłby uwzględniony, co tworzyłoby niczym nieusprawiedliwioną fikcję, że rodzina nie dysponuje w danej chwili takim dochodem (tak też w powołanym wyroku o sygn. akt IV SA/Gl 984/16). Chybione jest przy tym powoływanie się w skardze na wyrok tut. Sądu o sygn. akt IV SA/Gl 95/15, w którym jedynie zakwestionowano zastosowanie przez organ reguły z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej zamiast z art. 8 ust. 12, natomiast w żadnym razie nie optowano za brakiem podstaw do uwzględnienia jednorazowego, wykazanego przez stronę dochodu. Z urzędu Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji uchybień, które mogłyby skutkować wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego. Dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. mr