II SA/Rz 964/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego - postanawia - I. umorzyć postępowanie w przedmiocie zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych, II. odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku okresowego. Po otrzymaniu odpisu powyższego wyroku wraz z jego uzasadnieniem M. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jedyną informacją, jaką podał we wniosku było to, że utrzymuje się on z pobieranego w ramach pomocy społecznej zasiłku okresowego w wysokości 317 zł miesięcznie. Ze względu na brak danych potrzebnych do rozpoznania wniosku strony, wezwano ją do ich przedstawienia. W odpowiedzi M. S. podał, że nie podejmuje żadnych prac dorywczych z uwagi na stan zdrowia. Średni miesięczny koszt jego wyżywienia to 500 zł, natomiast leczenia to 90 zł. Dom, w którym mieszka stanowi własność córki. Koszty związane z jego utrzymaniem to: 210 zł – gaz do ogrzania, 100 zł – gaz do kuchenki i podgrzania wody, prąd – 75 zł. Wnioskodawca wskazał, że sam nie posiada samochodu, jednak często go pożycza, z czym wiąże się wydatek ok. 80 zł miesięcznie (paliwo i olej). Skarżący dołączył także kserokopie trzech decyzji o przyznaniu zasiłku celowego na pokrycie kosztów ogrzania domu gazem (210 zł), zasiłku celowego na zakup żywności i środków czystości (280 zł) oraz zasiłku okresowego (317 zł na okres od 1 kwietnia do 30 czerwca 2017 r.). Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest zasadą, która wynika z treści art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). zwanej dalej "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi mianowicie, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Realizacja praw na drodze sądowej wymaga zatem posiadania stosownych zasobów pieniężnych, o które strona zamierzająca wstąpić na tę drogę powinna zadbać, czyniąc na ten cel stosowne oszczędności. Tylko wówczas, gdy takowych nie może poczynić z przyczyn od siebie niezależnych istnieje możliwość udzielenia jej wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy. To strona ubiegająca się o pomoc musi wykazać, że sytuacja, w której się znajduje wymaga udzielenia jej takiej pomocy. To, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie wynika pośrednio ze wspomnianej wyżej zasady, a wprost z brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Według tego ostatniego przepisu, do prawa pomocy w częściowym zakresie tj. np. dotyczącego ustanowienia zawodowego pełnomocnika uprawniona jest osoba, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nadto jeszcze treść art. 252 § 1 P.p.s.a. nakazuje, by wniosek strony o przyznanie prawa pomocy zawierał dokładne dane o jej stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach. Poza tym, przy podejmowaniu decyzji odnośnie do wniosku o prawo pomocy konieczne jest też wzięcie pod uwagę, że środki, z których jest ono finansowane to środki publiczne, a więc pochodzące od ogółu obywateli. Ich ilość jest ograniczona, a więc rozpoznający określony wniosek winien także mieć na względzie celowość ich wydatkowania. Przechodząc do okoliczności sprawy należy w pierwszej kolejności wskazać, że M. S. zwolniony jest od obowiązku uiszczania w niej jakichkolwiek sądowych, a to z mocy brzmienia art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Wobec tego, rozpoznanie wniosku w tym zakresie stało się zbędne, a postępowanie w tym przedmiocie umorzono w oparciu o art. 249a P.p.s.a. Z kolei w odniesieniu do żądania ustanowienia adwokata referendarz sądowy nie stwierdził jego zasadności. Istnieją bowiem wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej strony skarżącej, których nie rozwiała ona w odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie o uzupełnienie danych złożonego wniosku. Mianowicie, skarżący twierdzi, że utrzymuje się z kwoty zasiłku okresowego wynoszącej 317 zł. Nadto, z przedłożonych przez niego decyzji o przyznaniu świadczeń z pomocy społecznej wynika, że otrzymał on zasiłek celowy w kwocie 210 zł na pokrycie kosztów ogrzania domu gazem oraz zasiłek celowy w kwocie 280 zł na zakup żywności i środków czystości (który wypłacony zostanie w maju 2017 r.). Łączny dochód z tytułu powyższego to zatem kwota 807 zł. Natomiast zadeklarowane przez skarżącego comiesięczne wydatki oscylują w granicach 1000 zł. Powstają zatem wątpliwości co do tego, jaka jest faktyczna sytuacja materialna strony skarżącej. Należy jeszcze mieć na względzie fakt, iż jak podał wnioskodawca mieszka on w domu należącym do córki, co oznacza, że korzysta z jej wsparcia, które być może jest większe (np. pomoc finansowa). Zwrócenia uwagi wymaga także fakt, że wnioskodawca wydaje również środki pieniężne na użytkowanie samochodu, który pożycza. Średni miesięczny koszt z tym związany to 80 zł miesięcznie. Ponoszenie tego rodzaju wydatku zwiększa jeszcze wątpliwości co do rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Niezrozumiałe wydaje się bowiem pokrywanie wydatków na korzystanie z samochodu w sytuacji utrzymywania się jedynie z niskich świadczeń z pomocy społecznej. W końcu należy także podnieść, że skarżący kwestionuje w niniejszej sprawie korzystną dla siebie decyzję tj. o przyznaniu zasiłku okresowego. Wymieniony nie zgadza się natomiast tylko z jego wysokością. Z podanych wyżej względów uznano, że niezasadnym byłoby uwzględnienie żądania strony i ustanowienie na jej rzecz adwokata. Sytuacja finansowa wymienionego nie jest bowiem do końca jasna. Wszelkie zaś wątpliwości w tym zakresie nie mogą przemawiać na korzyść wnioskodawcy. Dlatego umorzono postępowanie w zakresie zwolnienia M. S. od kosztów sądowych na podstawie art. 249a P.p.s.a. oraz odmówiono ustanowienia na jego rzecz adwokata w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.