IV SA/Gl 457/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej;

Postanowieniem z dnia 30 lipca 2015 r. starszy referendarz sądowy uwzględnił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy ustanawiając dla niej pełnomocnika z urzędu, na którego Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. wyznaczyła radcę prawnego B.Ł. Pismem procesowym datowanym na 29 października 2015 r. wspomniana pełnomocnik wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, z kolei na rozprawie przeprowadzonej w dniu 18 grudnia 2015 r. podtrzymała skargę. Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę w niniejszej sprawie. W dniu 5 kwietnia 2016 r. radca prawny B.Ł. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W treści tej skargi kasacyjnej ponownie wniosła o zasadzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych. Wyrokiem z dnia 28 lipca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Jak wynika z protokołu, na rozprawie przed tym Sądem nikt się nie stawił. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Artykuł 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Należy w tym miejscu podnieść, że chociaż problematyka objęta niniejszym postanowieniem podlega aktualnie regulacjom rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715), to jednak uwzględniono fakt, iż w świetle § 22 tego rozporządzenia, podobnie jak i z mocy § 22 wcześniejszego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805), w sprawach wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie tych aktów wykonawczych stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Postępowanie w zakresie niniejszej sprawy zostało wszczęte w dniu 14 kwietnia 2015 r., z kolei zakończenie postępowania przed sądem pierwszej instancji (czyli wydanie przez tutejszy Sąd wyroku) nastąpiło 18 grudnia 2015 r. Oba te fakty miały miejsce przed wejściem w życie przywołanych rozporządzeń, które zaczęły obowiązywać odpowiednio od 1 listopada 2016 r. oraz od 1 stycznia 2016 r. W tym stanie rzeczy, podejmując niniejsze rozstrzygnięcie zastosowano przepisy dotychczasowe, czyli unormowania jeszcze wcześniejszego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.). W tym miejscu trzeba podkreślić, iż po myśli § 16 przywołanego rozporządzenia, wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej obligatoryjnie powinien zawierać oświadczenie pełnomocnika, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub części. Zgodnie natomiast z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, brak oświadczenia pełnomocnika, o jakim mowa w § 16 rozporządzenia, wywołuje skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia i nie stosuje się do niego trybu uzupełnienia braków, o jakim mowa w art. 49 p.p.s.a. (por. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 862/05, publ. Lex nr 242945 oraz postanowienia tego Sądu: z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 1001/14, z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 759/14 oraz z dnia 24 lipca 2012 r., sygn. akt I OZ 518/12 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Należy tu zwrócić uwagę, że choć wnioskująca pełnomocnik dwukrotnie sformułowała swoje żądanie domagając się przyznania "kosztów nieopłaconej pomocy prawnej..." (tak zarówno w piśmie procesowym z dnia 29 października 2015 r. jak i w skardze kasacyjnej), to jednak sam fakt użycia przez nią w tym zakresie zwrotu "nieopłaconej" nie może być uznany za równoznaczny ze złożeniem oświadczenia, o którym mowa w § 16 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. Taka treść wniosku odpowiada bowiem jedynie ustawowej nomenklaturze w tym przedmiocie, na gruncie zaś § 16 wspomnianego rozporządzenia nie powinno budzić wątpliwości, że konieczne jest wyraźne oświadczenie, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, a oświadczenie to zawarte ma być właśnie we wniosku "o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej" (stanowisko wyrażone zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie - vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt V CZ 133/11, publ. LEX nr 1215161 oraz A. Partyk, T. Partyk - Komentarz do § 20 rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, publ. LEX 2015 r. - wyrażony w tej publikacji pogląd jest w pełni aktualny na gruncie § 16 przywołanego wyżej rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., zawierającego analogiczne uregulowanie odnoszące się do radców prawnych). Mając na uwadze zaprezentowane wyżej rozważania stwierdzić przyjdzie, że pełnomocnik strony nie wypełniła dyspozycji § 16 rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r., albowiem nie złożyła wymaganego stosownie do brzmienia tego przepisu oświadczenia. Wypada zaakcentować, że wyżej wymieniona nie uczyniła tego nawet pomimo wyraźnej wskazówki o takiej konieczności, wyrażonej w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku NSA z dnia 28 lipca 2017 r. W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.