IV SA/Gl 1142/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dotyczącego przekazania akt administracyjnych sądowi rejonowemu w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej postanawia: oddalić wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej;

Wyrokiem z dnia 6 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę w niniejszej sprawie. Następnie, postanowieniem wydanym w dniu 29 listopada 2016 r. starszy referendarz sądowy uwzględnił wniosek K. M. o przyznanie prawa pomocy ustanawiając dla niego pełnomocnika z urzędu, na którego Okręgowa Izba Radców Prawnych w Katowicach wyznaczyła radcę prawnego M. S. W dniu 24 stycznia 2017 r. do Sądu wpłynęło pismo, w którym wspomniany pełnomocnik zawarł informację, iż "skarżący K. M. odstąpił od złożenia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, a także wypowiedział stosunek pełnomocnictwa ze skutkiem natychmiastowym". Do rzeczonego pisma dołączone zostało oświadczenie skarżącego o rezygnacji z wniesienia skargi kasacyjnej oraz o wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Po upływie roku, w dniu 18 stycznia 2018 r. radca prawny M. S. złożył do Sądu wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej K. M. z urzędu. Wnioskujący podkreślił, że po przedstawieniu przezeń K. M. "opinii na temat całkowitego braku zasadności skargi", skarżący poinformował go, iż "nie będzie jednak składał skargi do NSA" i wypowiedział mu pełnomocnictwo. W tym kontekście wspomniany radca prawny wywiódł, iż wypełnił wszystkie należące do niego obowiązki, w tym niezwłocznie podjął czynności świadczenia pomocy prawnej (zawiadomienie klienta o wyznaczeniu pełnomocnika procesowego, uzyskanie dostępu do akt postępowania, dogłębne zapoznanie się z aktami sądowymi, rozmowy z klientem oraz udzielenie mu szczegółowych informacji na temat obowiązujących przepisów itp.), a tym samym wniosek o zasądzenie kosztów jest całkowicie uzasadniony. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Artykuł 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że pełnomocnik procesowy wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Trzeba jednak w tym miejscu podkreślić, że wspomniany przepis nie nakłada na sąd (w tym przypadku na referendarza sądowego działającego w oparciu o art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.) obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Godzi się bowiem zaakcentować, iż przyznanie prawa pomocy skutkuje tym, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i dlatego - zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury - sąd, jako dysponent środków publicznych na ten cel, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II FZ 910/15, z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13 oraz z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04 - wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). W tym kontekście, wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie sądu także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej, zaś wynagrodzenie może być przyznane wyłącznie wtedy, gdy pomoc prawna świadczona jest przez pełnomocnika w sposób profesjonalny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 2012/13, publ. LEX nr 1748630, postanowienie tego Sądu z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I FZ 321/14, publ. LEX nr 1528763 oraz postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 16 marca 2000 r., sygn. akt I PZ 86/99, publ. PiZS 2001 r. nr 1 poz. 4 i z dnia 10 grudnia 2001 r., sygn., akt I PKN 248/01, publ. OSNAP z 2002 r. nr 9, poz. 5). Mając na względzie powyższe uznano, że żądanie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Radca prawny M. S. wniósł o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego udzielonego skarżącemu w postępowaniu sądowym toczącym się po wydaniu wyroku. W zakresie tego postępowania wnioskujący pełnomocnik złożył do tutejszego Sądu pismo procesowe, w którym wywiódł, iż "K. M. odstąpił od złożenia skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, a także wypowiedział stosunek pełnomocnictwa ze skutkiem natychmiastowym". Następnie - w piśmie złożonym do Sądu dnia 18 stycznia 2018 r. pełnomocnik ten powtórnie podkreślił, że po przedstawieniu przezeń K. M. "opinii na temat całkowitego braku zasadności skargi", skarżący poinformował go, iż "nie będzie jednak składał skargi do NSA" i wypowiedział mu pełnomocnictwo. W tym kontekście wnioskujący stwierdził, iż wypełnił wszystkie należące do niego obowiązki, w tym niezwłocznie podjął czynności świadczenia pomocy prawnej takie jak zawiadomienie klienta o wyznaczeniu pełnomocnika procesowego, uzyskanie dostępu do akt postępowania, zapoznanie się z aktami sądowymi, rozmowy z klientem oraz udzielenie mu szczegółowych informacji o mających zastosowanie w sprawie przepisach prawa. Jakkolwiek nie sposób negować nakładu pracy wspomnianego pełnomocnika związanego z wymienionymi przezeń wyżej czynnościami, to jednak nie można zgodzić się z tym, aby zachował on wszystkie obowiązki, jakie nakłada na niego w niniejszym zakresie ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wypada bowiem podkreślić, że stosownie do treści art. 177 § 4 p.p.s.a., jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 tej ustawy nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Treść tego przepisu nie pozostawia zatem wątpliwości, że adwokat lub radca prawny ustanowiony z urzędu - w przypadku, gdy uzna, iż brak jest przesłanek uzasadniających kwestionowanie orzeczenia sądu - ma obowiązek sporządzenia i złożenia w sądzie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Powinność ta wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej i nie niweczy jej nawet fakt wypowiedzenia przez stronę pełnomocnictwa. W niniejszej sprawie wnioskujący pełnomocnik przedstawił wprawdzie skarżącemu swoje stanowisko o braku zasadności wnoszenia skargi kasacyjnej (a skarżący, po wysłuchaniu go stanowisko to zaakceptował), jednak nie zmienia to faktu, iż nie sporządził i nie złożył na te okoliczność do Sądu opinii wymaganej z mocy art. 177 § 4 p.p.s.a. Brak dochowania tego ustawowego obowiązku powoduje, że pomoc prawna udzielona przezeń skarżącemu nie spełnia kryterium profesjonalizmu, a w konsekwencji nie uzasadnia przyznania mu żądanego wynagrodzenia. Mając na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.