III SO/Gl 9/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. J. o wymierzenie Radzie Izby Notarialnej grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. w przedmiocie notariusze i aplikanci notarialni postanawia: 1. wymierzyć Radzie Izby Notarialnej grzywnę w wysokości 5.000,00 zł (słownie: pięć tysięcy złotych); 2. zasądzić od Rady Izby Notarialnej na rzecz wnioskodawcy kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Stan faktyczny jest następujący; 5 stycznia 2023 r. P. J. (dalej również jako "Wnioskodawca") złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach skargę na dwie uchwały Rady Izby Notarialnej w K. (w skrócie "Rada" lub "Organ"). Mocą zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Sądu z 10 stycznia 2023 r. skarga została przekazana Radzie Izby Notarialnej w K. po to, by wypełnione zostały obowiązki Organu wynikające z przepisu art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2022 r., poz. 329, w skrócie jako "p.p.s.a."). Zobowiązano zatem Organ do sporządzenia odpowiedzi na skargę, skompletowania akt administracyjnych i przesłania ich Sądowi w terminie 30 dni. Wezwanie to dotarło do Organu 18 stycznia 2023 r. Skarga wraz z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę została przekazana Sądowi przez Organ 24 kwietnia 2023 r. Pismem z 18 kwietnia 2023 r. P. J. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o wymierzenie Organowi grzywny za niewykonanie obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy. W odpowiedzi na ten wniosek Rada stwierdziła, że jej działanie było wynikiem błędnego uznania, że Sąd przesłał jej skargę Wnioskodawcy do wiadomości, jako informację o zainicjowaniu postępowania sądowego. Działanie Rady nie było intencjonalne, nie miało na celu opóźnienia postępowania sądowego, któremu, po przekazaniu dokumentów, nadano bieg. Sąd zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Przesłanki do wymierzenia Organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. zaistniały. Zgodnie z tym przepisem W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Bez wątpienia Organ nie zastosował się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 tej ustawy (Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania.). Pouczenie Rady o tym obowiązku zostało zawarte w skierowanym do niej wezwaniu z 13 stycznia 2023 r. Rada nie przekazała Sądowi skargi z aktami administracyjnymi i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni. Zrobiła to w terminie trzymiesięcznym. Jest to istotne opóźnienie, tak z uwagi na jego rozmiar, jak i z uwagi na to, że sprawa ma swój wymiar czasowy. Wnioskodawca kwestionował w skardze uchwałę Rady wyznaczającą termin jego wizytacji na 27 czerwca 2023 r. Nie kwestionując wyjaśnień Organu o tym, że jego opóźnienie nie miało charakteru intencjonalnego, Sąd zauważa, że miało ono charakter braku należytej staranności w wykonaniu obowiązku wskazanego przez Sąd, jak również odnosiło się do uprawnień Wnioskodawcy, który miał prawo oczekiwać, że jego sprawa zostanie rozpoznana bez zbędnej zwłoki i dlatego Sąd nie podziela poglądu, jakoby istniały podstawy do odstąpienia od nałożenia grzywny. Wysokość grzywny wskazana została w art. 154 § 6 p.p.s.a. jako ...do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Maksymalna wysokość grzywny wynosi zatem w 2023 r. 63.461,50 zł (patrz komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 9 lutego 2023 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2022 r., publ. w MP 2023.171). Grzywna orzeczona tym postanowieniem nie przekracza tej granicy. Wymierzając grzywnę w tej wysokości Sąd uwzględnił długość opóźnienia w wykonaniu obowiązku - trzykrotne przekroczenie terminu, charakter sprawy, w której czas ma znaczenie oraz to, że Organ w całości składa się z prawników o wysokich kwalifikacjach, dla których czynności tego rodzaju nie powinny stwarzać żadnych problemów, stąd wcześniejsze stwierdzenie o braku należytej staranności jest uzasadnione. Pozostaje jeszcze jedna kwestia do wyjaśnienia, otóż postanowieniami z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 275/23 oraz III SA/Gl 276/23, skargi Wnioskodawcy na uchwały Rady zostały odrzucone z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego. Powstaje zatem pytanie, czy Sąd może stosować grzywnę z art. 55 § 1 p.p.s.a. w sprawie, w której nie jest właściwy. Sądowi znane są te orzeczenia NSA, w których zawarta jest teza, w myśl której niedopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy skarga do sądu administracyjnego jest niedopuszczalna (dla przykładu: postanowienia NSA z 18 maja 2018 r., sygn. akt I OZ 444/18 oraz z 31 stycznia 2023 r., sygn. akt III OZ 20/23). Poglądu tego Sąd jednak nie podziela. Przychyla się do tego stanowiska, zgodnie z którym możliwość wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. zachodzi również wówczas, gdy nieprzekazana sądowi w terminie skarga wszczyna sprawę nie należącą do właściwości sądu administracyjnego (tak dla przykładu NSA w wyroku z 18 kwietnia 2023 r. w sprawie o sygn. akt III OZ 188/23, NSA w postanowieniu z 17 maja 2022 r. w sprawie o sygn. akt III OZ 309/22) Trzeba mieć na uwadze to, że skarga i wniosek o wymierzenie grzywny wszczynają odrębne postępowania. Skargę na podstawie art. 50 § 1 p.p.s.a. wnosi ten, kto ma interes prawny w zaskarżeniu jednego z aktów administracyjnych wymienionych w art. 3 § 2, § 2a, § 3 p.p.s.a. Wniosek o wymierzenie grzywny składa na podstawie art. 64 tej ustawy strona, która już uprzednio złożyła skargę w trybie art. 50 i następne p.p.s.a. Wnioskiem tym strona wszczyna postępowanie odrębne od tego, które wszczęła swą skargą. Brak właściwości sądu administracyjnego w sprawie wszczętej skargą nie wyklucza orzekania przez sąd o grzywnie na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. W każdym bowiem przypadku wniesienia skargi do sądu za pośrednictwem organu powstaje ciążący na tym organie obowiązek przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni (art. 54 § 1 i § 2). Organ nie jest uprawniony do decydowania o tym, czy skarga jest dopuszczalna i nie jest zwolniony z obowiązku zachowania trzydziestodniowego terminu, o którym tu mowa. Wydanie orzeczenia o dopuszczalności skargi lub jej braku jest obowiązkiem sądu, a prawem strony jest uzyskanie stanowiska sądu w rozsądnym terminie, co wymaga przestrzegania terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekła jak w sentencji postanowienia.