III SO/Gl 7/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. K. o wymierzenie grzywny T S.A. w C. w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za nieprzekazanie sądowi w ustawowym terminie skargi postanawia: 1. wymierzyć T. S.A. w C. grzywnę w wysokości 300 zł (słownie: trzysta złotych), 2. zasądzić od T. S.A. C. na rzecz A. K. kwotę 100 zł (słownie: (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z 22 kwietnia 2024 r. A. K. (dalej: wnioskodawca, strona) wniósł o wymierzenie grzywny T. S.A. w C. (dalej organ, Spółka) w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie sądowi w ustawowym terminie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 25 marca 2024 r. złożył za pośrednictwem organu skargę na decyzję w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Skarga została doręczona organowi 28 marca 2024 r., a zatem powinna zostać przekazana tut. Sądowi najdalej w dniu 12 kwietnia 2024 r. Ustalił telefonicznie w Wydziale Informacji Sądowej tut. Sądu, iż tak się nie stało. W związku z powyższym uzasadnione było złożenie wniosku o wymierzenie Spółce grzywny. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 26 kwietnia 2024 r. wezwano organ o nadesłanie odpowiedzi na ww. wniosek strony. Wezwanie zostało doręczone Spółce 9 maja 2024 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie doręczenia, znajdujące się w aktach sprawy (k nr 14). Pismem z 24 maja 2024 r. Spółka nadesłała odpowiedzi na wniosek, wnosząc o oddalenie wniosku i odstąpienie od ukarania organu grzywną, ewentualnie wymierzenie jak najniższej grzywny z uwagi na szczególne okoliczności sprawy. Organ przyznał, że skarga wnioskodawcy na decyzję z 30 stycznia 2023 r., nr [...] wpłynęła 28 marca 2024 r., jednakże nie została przekazana w terminie. Jako przyczynę uchybienia Spółka wskazała na okres przedświąteczny, czas majówki oraz urlopy, w tym pracownika zajmującego się procedowanie zadań w zakresie dostępu do informacji publicznej, brak doświadczenia osoby zastępującej, a do tego skomplikowany charakter sprawy. Wskazał, że w ocenie Spółki zwłoka nie była znaczna, a uchybienie terminowi było konsekwencją szeregu niekorzystnych zdarzeń, nakładających się na siebie, wymienionych w treści pisma i przytoczonych powyżej. Opóźnienie nie posiadało również cech celowego i umyślnego naruszenia przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Wniosek okazał się zasadny. Stosownie do treści art. 54 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zgodnie zaś z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Jednakże do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2021 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 902), dalej u.d.i.p., który skraca ten termin do 15 dni od dnia otrzymania skargi. Natomiast w razie niezastosowania się do obowiązku przekazania skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę sąd - w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a. - może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wyjaśniając dalej należy wskazać art. 154 § 6 p.p.s.a., który stanowi, że przedmiotową grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie natomiast z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 16 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2023 r. i w drugim półroczu 2023 r. przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2023 r. wyniosło 6.246,13 zł, a w drugim półroczu 2023 r. wyniosło 6.445,71 zł. Należy podkreślić, że celem grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a., jest nie tylko pełnienie funkcji dyscyplinującej (mającej na celu doprowadzenie do wykonania przez organ ciążącego na nim obowiązku procesowego, o czym organ winien pamiętać), ale również funkcji represyjnej. Funkcja służy ochronie wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483) prawa strony do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki. Poza tym grzywna ta pełni również funkcję prewencyjną, albowiem jej wymierzenie posłużyć winno także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09). Podkreślić natomiast należy, że powołany przepis nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia wymierzenia jej pozostawiona jest uznaniu Sądu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że to, jakie przyczyny spowodowały nieterminowe przekazanie skargi Sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj. przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny obowiązek przekazania skargi wypełnił oraz czy wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi grzywny przez Sąd ma bowiem na celu nie tylko jego dyscyplinowanie, lecz ma również stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. (por. np. postanowienia: WSA w Gdańsku z 12 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SO/Gd 1/24, WSA we Wrocławiu z 29 lipca 2021 r., sygn. akt III SO/Wr 16/21, WSA w Szczecinie z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II SO/Gl 6/21, NSA z 24 maja 2024 r., sygn. akt III OZ 218/24, NSA z 23 maja 2024 r., sygn. akt III OZ 206/24). W rozpoznawanym przypadku, wnioskodawca wniósł 25 marca 2024 r. za pośrednictwem Spółki skargę na decyzję wskazaną powyżej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, doręczoną organowi 28 marca 2024 r. Tym samym – zgodnie z treścią art. 54 § 2 p.p.s.a. oraz art. 21 pkt 1 u.d.i.p.– organ winien przekazać ww. skargę do tut. Sądu w ciągu 15 dni od jej otrzymania, tzn. do dnia 12 kwietnia 2024 r. Jednakże skarga została przekazana do tut. Sądu dopiero pismem z 15 maja 2024 r. (data wpływu do tut. Sądu 20 maja 2024 r.) oraz została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Gl 418/24, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z 23 maja 2024 r. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 p.p.s.a. i art. 21 pkt 1 u.d.i.p. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tych przepisach, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (por. np. postanowienia NSA: z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10, z 21 września 2023 r., sygn. akt II GZ 347/23). Sąd nie podziela poglądu Spółki, jakoby istniały podstawy do odstąpienia od nałożenia grzywny. Sąd uznał wniosek strony za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 300 zł. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze treść wniosku i charakter sprawy będący przedmiotem skargi, a także okres uchybienia terminowi przekazania skargi (33 dni) oraz wyjaśnienia Spółki w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny. Jednocześnie Sąd uwzględnił, że Spółka nie jest stricte organem administracji publicznej, dysponującym szerszym zapleczem administracyjnym i wykwalifikowaną w tym zakresie kadrą pracowniczą. Ustalając wysokość grzywny w tej kwocie, Sąd uznał, że będzie ona stanowić adekwatną dolegliwość za niewykonanie ustawowego obowiązku przekazania skargi, a także wpłynie na prawidłowe działanie organu w przyszłości. Wymiar grzywny został wyliczony na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. Z powyższych względów oraz mając na uwadze dyscyplinująco - restrykcyjny charakter instytucji grzywny Sąd stwierdził, że celowym i zasadnym jest wymierzenie Spółce grzywny za nieprzekazanie skargi wnioskodawcy z 25 marca 2024 r., odpowiedzi na skargę i akt sprawy w terminie 15 dni od dnia jej wniesienia do organu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.