III SO/Gl 2/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H. S. o wymierzenie Rzecznikowi Praw Obywatelskich grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. postanawia: stwierdzić swoją niewłaściwość i przekazać sprawę sądowi właściwemu – Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Pismem z dnia 2 grudnia 2022 r. (data wpływu do tutejszego Sądu) wnioskodawca sprecyzował, że skarga dotyczy Rzecznika Praw Obywatelskich Oddział Terenowy Katowice, akta: [...]. Wezwaniem z dnia 7 lutego 2023 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o wymierzenie grzywny Rzecznikowi Praw Obywatelskich poprzez nadesłanie skargi skierowanej do WSA w Gliwicach na Rzecznika Praw Obywatelskich Oddział Terenowy w Katowicach. Przesyłka zawierająca to wezwanie została odebrana przez stronę w dniu 8 marca 2023 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach tej sprawy. Strona nie ustosunkowała się do tego wezwania. Stwierdzić należy, że przedmiotem niniejszej sprawy jest wniosek o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Właściwość miejscową i rzeczową wojewódzkich sądów administracyjnych reguluje art. 13 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), który stanowi, że wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. Do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Jednocześnie, stosownie do art. 59 § 1 P.p.s.a., jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd który stwierdził swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu. Stwierdzić należy, że rzecznik Praw Obywatelskich jest konstytucyjnym organem ochrony prawa. Stosownie do art. 208 Konstytucji RP Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji oraz w innych aktach normatywnych (art. 208 ust. 1 Konstytucji RP). Z kolei zakres i sposób działania Rzecznika Praw Obywatelskich określa ustawa (art. 208 ust. 2 Konstytucji RP). Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (tekst jednolity w Dz. U. z 2020 r., poz. 627 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie: "ustawa o RPO", Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innych aktach normatywnych, w tym również na straży realizacji zasady równego traktowania. Rzecznik praw Obywatelskich jest organem konstytucyjnym, mającym swoją siedzibę w stolicy Rzeczypospolitej Polskiej, w Warszawie. Rzecznik Praw Obywatelskich, za zgodą Sejmu, może ustanowić swoich pełnomocników terenowych (art. 22 ustawy o RPO). Uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 czerwca 2007 r. wyrażona została zgoda na ustanowienie przez Rzecznika Praw Obywatelskich jego pełnomocnika terenowego z siedzibą w Katowicach (M. P. z 2007 r., Nr 38, poz. 430). Pełnomocnik terenowy Rzecznika działający w terenie (w tej sprawie – w Katowicach) wykonuje swoje czynności poprzez aparat pomocniczy – tj. biuro, zwane Oddziałem Terenowym. Jednakże pełnomocnik terenowy Rzecznika nie jest samoistnym organem, działającym niezależnie od swojego mocodawcy. Nie istnieje pomiędzy pełnomocnikiem terenowym Rzecznika, a Rzecznikiem, jako jego mocodawcą, formalna struktura tworząca odrębną podmiotowość pełnomocnika terenowego, jak np. struktura instancyjna. Pełnomocnik terenowy Rzecznika działa jedynie w imieniu i tylko z umocowania Rzecznika Praw Obywatelskich. Wszelkie skargi oraz wnioski dotyczące działalności pełnomocnika terenowego Rzecznika dotyczą faktycznie jego mocodawcy – organu konstytucyjnego, jakim jest Rzecznik Praw Obywatelskich. W tym stanie rzeczy zastosować należy zasadę ogólną regulującą właściwość miejscową sądu administracyjnego, unormowaną w art. 13 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którą sądem właściwym miejscowo do rozpoznania niniejszej sprawy jest sąd na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ, którego działalność została zaskarżona – w tym przypadku, którego działalność objęta jest wnioskiem o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 § 1 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 59 § 1 P.p.s.a. sprawę należało przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, o czym orzeczono w sentencji postanowienia.