III SO/Gd 7/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 9 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. T. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z wniosku o wymierzenie Rektorowi Uniwersytetu grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi postanawia odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Wnioskiem z dnia 30 lipca 2014 r., uzupełnionym poprzez złożenie urzędowego formularza PPF w dniu 29 sierpnia 2014 r., J.T. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w urzędowym formularzu PPF jak i na podstawie dokumentów nadesłanych w następstwie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 9 września 2014 r. ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe zamieszkując w mieszkaniu stanowiącym własność siostry i matki. Źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest zasiłek rehabilitacyjny przyznany od dnia 31 maja 2014 r. (wypłaty wynoszące 3.754,70 zł netto w dniu 4 sierpnia 2014 r. oraz 1847,45 zł netto w dniu 25 sierpnia 2014 r.). Wnioskodawczyni - w świetle złożonych oświadczeń i przedłożonej dokumentacji źródłowej - nie ponosi kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, gdyż te pokrywane są przez jej matkę i siostrę. Wnioskodawczyni - zgodnie z oświadczeniem zawartym w formularzu PPF - nie posiada ponadto jakichkolwiek oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że saldo rachunku bankowego należącego do wnioskodawczyni na dzień 19 września 2014 r. wynosiło 529,69 zł. W tym stanie należało wskazać, co następuje. Instytucja prawa pomocy uregulowana w przepisach dotyczących postępowania przed sądami administracyjnymi stanowi pomoc państwa przeznaczoną wyłącznie dla tych osób, które nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z oczywistych względów rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie udowodnione przez podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy uwzględniając ww. aktualne okoliczności faktyczne oraz wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie mogą obciążać wnioskodawczynię uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała dostatecznie, iż poniesienie kosztów sądowych spowodować może względem jej osoby skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zauważyć bowiem należy, że stosownie do art. 214 § 1, art. 220 § 1 zdanie pierwsze i art. 230 § 1 ww. ustawy, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni złożyła wniosek o wymierzenie grzywny organowi, o którym mowa w art. 55 w zw. z art. 63 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a do którego stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64 § 3 tej ustawy). Zgodnie zaś z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis stały od wniosku o wszczęcie postępowania, bez względu na przedmiot sprawy, wynosi 100 zł. Dokonując zestawienia kwot otrzymywanego świadczenia rehabilitacyjnego z ww. kwotą wpisu od wniosku należy uznać, ze jej poniesienie nie powinno stanowić dla wnioskodawczyni uszczerbku we własnym utrzymaniu. Należy mieć bowiem na uwadze, że wnioskodawczyni nie ma nikogo na utrzymaniu i nie ponosi kosztów związanych z lokalem, w którym zamieszkuje. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawczyni racjonalnie gospodarując posiadanymi środkami finansowymi jest w stanie uiścić wskazaną kwotę, zwłaszcza, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto należy jeszcze raz podkreślić, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zalicza się osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe (w szczególności posiada określony miesięczny dochód czy zdeponowaną na rachunku bankowym nadwyżkę środków finansowych) z oczywistych względów winna partycypować w kosztach postępowania sądowego. W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawczynię zakresie.