III SAB/Wr 338/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Semiczek Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska–Hrycyk (sprawozdawca) Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2020 r. sprawy ze skargi M. L. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy: I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości; II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę D. do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 800 zł (słownie: osiemset) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

M. L., obywatel U. (dalej: strona, Skarżący) w dniu 17 lutego 2020 r. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D.(dalej: Wojewoda, organ) w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, o co wystąpił wnioskiem z dnia 3 czerwca 2019 r. Działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów art. 35 § 1 i § 3 w zw. z art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez prowadzenie postępowania w sposób przewlekły, zatem sprzeczny ze wskazanymi przepisami oraz art. 8 i art. 12 k.p.a. Wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi; o dokonanie kontroli przewlekłości; o przyznanie od organu sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości wynikającej z przepisów oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Argumentował, że wnioskiem z dnia 3 czerwca 2019 r. wystąpił o zezwolenie na pobyt czasowy, a wniosek ten do dnia złożenia skargi nie został załatwiony, mimo wniesionego w dniu 7 stycznia 2020 r. oraz 2 lutego 2020 r. ponaglenia. Wskazał, że pomimo upływu blisko 8 miesięcy od dnia złożenia wniosku decyzja w jego sprawie nie została wydana, a nawet nie otrzymał żadnej informacji o konieczności przedłożenia organowi dodatkowych dokumentów. Zdaniem Skarżącego, takie zachowanie organu jest oczywiście niezgodne z art. 35 § 3 k.p.a., w którym określono termin na załatwienie sprawy administracyjnej przez organ. Łamie także zasadę pogłębiania zaufania z art. 8 k.p.a. oraz prędkości postępowania z art. 12 k.p.a. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej Skarżący podkreślił, że przedłużający się czas postępowania narusza jego dobra osobiste, tj. prawo do swobodnego przemieszczania się, legitymowania dokumentami itp. Przyznanie Skarżącemu odpowiedniej sumy pieniężnej stanowi sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie postępowania oraz rekompensatę dla Skarżącego za krzywdę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi lub jej oddalenie. W uzasadnieniu podał dotychczasowy przebieg sprawy wskazując, że 4 czerwca 2019 r. strona złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. W dniu [...] września 2019 r. strona stawiła się osobiście w urzędzie, okazała oryginał paszportu do wglądu, złożyła odciski linii papilarnych oraz przedłożyła do akt sprawy dokumenty celem uzupełnienia materiału dowodowego. W dniu 7 stycznia 2020 r. wpłynęło do organu pismo strony, w treści którego wskazano, że w przypadku niepodjęcia czynności do dnia 25 stycznia 2019 r. strona wnosi o potraktowanie niniejszego pisma jako ponaglenie. Organ uznał, że nie jest możliwe rozpatrzenie jako ponaglenia pisma o charakterze warunkowym, bowiem kwalifikacja pisma następuje z dniem jego złożenia w urzędzie. Wobec powyższego, pismo zostało zakwalifikowane jako wniosek o informację o stanie sprawy, skierowany do organu prowadzącego postępowanie. Pismem z dnia 27 lutego 2020 r. organ udzielił odpowiedzi na w/w pismo. Pismem z dnia 2 lutego 2020 r. (data wpływu: 3 lutego 2020 r.) strona przedłożyła do akt sprawy dokumenty celem uzupełnienia materiału dowodowego oraz ponownie złożył wniosek o informację w sprawie. Pismem z dnia 14 lutego 2020 r. (data wpływu: 17 lutego 2020 r.) strona wniosła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na przewlekłe prowadzenie postępowania Pismem z dnia 26 lutego 2020 r. organ wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W dalszej części odpowiedzi na skargę organ podał, że ponaglenie powinno umożliwić organowi wyższego stopnia dokonanie kontroli działań podległego mu organu oraz wdrożenie ewentualnych działań. W sprawie, Skarżący nie wniósł środka zaskarżenia do organu wyższego stopnia. Nie sposób bowiem uznać, by pismo z dnia 7 stycznia 2020 r. lub pismo z dnia 2 lutego 2020 r. stanowiło ponaglenie w rozumieniu przepisów art. 52 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a Z ostrożności procesowej organ wyjaśnił, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Wojewoda D. podkreśla w korespondencji kierowanej do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przypadku składanych przez uczestników postępowań ponagleń jak również skarg, trudną sytuację z uwagi na wpływającą ilość wniosków oraz fluktuację kadry pracowniczej, która ma wpływ na tempo procedowania spraw. Organ podał, że od początku 2019 r. do końca maja 2019 r. wpłynęło do organu [...] podań cudzoziemców dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. Przy tak olbrzymiej ilości wniosków oczywistym jest, że może i niestety dochodzi do opóźnień w prowadzonych postępowaniach, pomimo, że organ podejmuje różnorodne działania, aby zminimalizować powstałe opóźnienia. Biorąc pod uwagę ogromną liczbę spraw prowadzonych przez inspektora prowadzącego sprawę oraz uwzględniając fakt, iż podania rozpatrywane są według kolejności wpływu, nie sposób uznać, że opóźnienie, do jakiego doszło w niniejszej sprawie ma charakter rażący. Zdaniem organu, w okolicznościach faktycznych sprawy brak jest podstaw do uznania, iż przekroczenie terminu rozpoznania sprawy jest pozbawione racjonalnego uzasadnienia, czy wręcz nieznajdujące żadnego uzasadnienia. Wprost przeciwnie, sposób prowadzenia spraw przez pracowników organu, w tym czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosków, który jest dłuższy niż przewidziany w art. 35 § 1-3 k.p.a., nie wynika z opieszałości czy bezczynności pracowników organu, ale jest wynikiem ogromnej ilości wniosków składanych przez cudzoziemców w urzędzie oraz konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach. Co do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej Wojewoda podkreślił, że zasądzenie tej sumy nie jest bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia przewlekłości postępowania organu, lecz uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Wedle Wojewody zasądzenie sumy pieniężnej winno być zastrzeżone jedynie dla wyjątkowych indywidualnych przypadków, uzasadnionych szczególnymi, drastycznymi i ewidentnie zawinionymi uchybieniami efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może służyć wyrównaniu szkody w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. W ocenie organu, wniosek Skarżącego w tej mierze jest bezzasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga na przewlekłość postępowania Wojewody okazała się uzasadniona. Na wstępie Sąd stwierdza, że wniesienie przez stronę - jak nazywa je organ - tzw. "warunkowych" ponagleń z 7 stycznia 2020 r. oraz 2 lutego 2020 r. stanowi o wyczerpaniu środków zaskarżania, zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. Nie można zgodzić się z organem, że pism strony nie może być uznane za ponaglenia, świadczące o wyczerpaniu drogi administracyjnej przed wniesieniem skargi, z uwagi na to, że zawarto w nich zastrzeżenia: "W przypadku niepodjęcia czynności do dnia 25 stycznia 2019 r. (w piśmie z 2 lutego 2020 r. – do dnia 20 lutego 2020 r.) uprzejmie wnoszę o potraktowanie niniejszego pisma jako ponaglenia i o przekazanie go wraz z odpisami akt organowi wyższego stopnia, zgodnie z art. 37 k.p.a.". Przytoczone zastrzeżenie nie zmienia - zdaniem Sądu - istoty tego pisma a - co najwyżej - świadczy o tym, że strona jest w pierwszej kolejności zainteresowana niezwłocznym podjęciem działań w sprawie przez organ a dopiero później kontrolą jego działań przez organ nadzoru. To właśnie wezwanie Wojewody do podjęcia czynności w postępowaniu jest istotą ponaglenia, a nie weryfikacja poprawności jego działania przez organ nadzoru. Stąd też także uruchomienie trybu sądowej kontroli przewlekłości zostało uzależnione nie od zajęcia stanowiska przez organ właściwy do oceny zasadności ponaglenia ale od ponaglenia organu przez samą stronę przed wniesieniem skargi, który to warunek - według Sądu - został w sprawie spełniony przez stronę skarżącą. Tym samym, sformułowany przez organ w odpowiedzi na skargę wniosek o odrzucenie skargi jest chybiony (tak też wyroki tut. Sądu z dnia 11 września 2019 r., sygn. akt III SAB/Wr 402/19 oraz z dnia 7 marca 2019 r., sygn. akt III SAB/Wr 230/18, publ. CBOSA). Sąd wskazuje też, że w analogicznym stanie faktycznym (tj. przy analogicznie sformułowanej treści ponaglenia) w sprawie o przewlekłość Wojewody w przedmiocie rozpoznania wniosku o zezwolenia na pobyt czasowy, rozpoznanej przez tut. Sąd w sprawie o sygnaturze III SAB/Wr 1289/19 w dniu 23 stycznia 2020 r. - organ przekazał sformułowane w ten sposób ponaglenie do organu wyższego stopnia. W uzasadnieniu wyroku opisując stan faktyczny podano, że: "pismem z 26 sierpnia 2019 r. pełnomocnik strony ponownie zwrócił się z prośbą o informację o statusie sprawy, możliwość przeglądania akt, zaznaczył, że w razie niepodjęcia czynności do 15 września 2019 r. pismo winno być potraktowane jako ponaglenie. Jednocześnie przedłożył załącznik nr 1 do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę od firmy (...), wydruk z KRS, uzgodnienie przez pracodawcę warunków pracy tymczasowej, informację starosty, pełnomocnictwo pracodawcy. Kolejne pismo pełnomocnika skarżącej z 17 września 2019 r. zawierało warunkowe ponaglenie, w razie niedokonania czynności do 2 października 2019 r. Pismo z 3 października 2019 r. złożone przez pełnomocnika zawierało prośbę o informację o statusie sprawy i możliwość przejrzenia akt sprawy, stanowiło jednocześnie ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Pismem z 14 listopada 2019 r. organ administracji przekazał ponaglenie Urzędowi do Spraw Cudzoziemców" (wyrok dostępny w CBOSA). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8) p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Z uwagi na to, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa została rozpoznana przez Sąd w ww. trybie. Pojęcie "przewlekłości" postępowania zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. ("postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy"). Nadto, należy sięgnąć do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów zakreślanych organom do załatwienia sprawy. Ocenie podlega zatem zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. i wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić więc trzeba, że - w myśl art. 12 k.p.a. - organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia. W orzecznictwie przyjmuje się, że przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy organ wydał finalną decyzję, gdyż jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W judykaturze wskazuje się również, że - oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej - nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Zatem, rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samego skarżącego i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego. W efekcie, w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne, co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 marca 2013 r. (sygn. akt II OSK 34/13, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy zatem do czynienia nie tylko wtedy, gdy organ nie podejmuje żadnych czynności, ale również wówczas, gdy podejmuje nieefektywne działania, które nie zmierzają do zebrania niezbędnego materiału dowodowego, nie wyjaśniają istotnych okoliczności i nie prowadzą do zakończenia postępowania. Ponadto wtedy, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowanego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania. Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Rozwinięciem tej zasady są przepisy art. 35 § 1-3 k.p.a. zobowiązujące organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępo,wania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). W opinii Sądu, w realiach rozpoznawanej sprawy, mamy do czynienia z tak rozumianą przewlekłością postępowania. Z akt administracyjnych i sądowych wynika, że wniosek Skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu w dniu 4 czerwca 2019 r. Następnie, Skarżący w dniu [...] września 2019 r. bez wezwania, samorzutnie stawił się w siedzibie organu celem złożenia odcisków linii papilarnych. Do dnia 17 lutego 2020 r., tj. do dnia wpływu do organu skierowanej za jego pośrednictwem do tut. Sądu skargi na przewlekłość, a więc przez ponad 8 miesięcy od wpływu wniosku, organ nie podjął żadnych czynności w celu załatwienia sprawy Skarżącego, ignorując jego pismo ponaglające z 19 września 2019 r. oraz ponaglenie z 7 stycznia 2019 r. Pierwszą czynność niezbędną do zakończenia postępowania organ przeprowadził dopiero po wniesieniu skargi na przewlekłość postępowania wzywając pismem z 26 lutego 2020 r. do uzupełnienia braku formalnego wniosku w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Niewątpliwie więc nie dochował terminów ustawowych zakończenia postępowania administracyjnego (art. 35 k.p.a.), nie poinformował strony o wydłużeniu terminu zakończenia postępowania (art. 36 k.p.a.). Również ponaglenia nie przekazał do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w 7-dniowym terminie określonym w art. 37 § 4 k.p.a.. Takie działanie organu nie może być akceptowane. Zatem, z analizy akt administracyjnych i sądowych sprawy wynika, że skierowany do Wojewody wniosek jest załatwiany zbyt długo. Przedstawiony ciąg zdarzeń i odpowiadających im czynności organu niewątpliwie uzasadnia twierdzenie o realizowaniu czynności zbyt długo, skoro do czasu wniesienia skargi na przewlekle prowadzenie postępowania organ nie dokonał weryfikacji formalnej wniosku, ani nawet tak nieskomplikowanej czynności jak wystąpienie do odpowiednich służb w trybie art. 109 ust. 1 o cudzoziemcach. Skarżący nie był też poinformowany o przewidywanym terminie zakończenia postępowania i przyczynach zwłoki. Postępowanie Wojewody niewątpliwie kłóci się z zasadą zaufania do organów (art. 8 k.p.a.), z zasadą informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy (art. 9 k.p.a.) i zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.), jak również z zasadą szybkości i ograniczonego formalizmu (art. 12 k.p.a.). Okoliczności sprawy dowodzą, że Wojewoda prowadził postępowanie z wniosku strony w sposób przewlekły, naruszając w sposób niedopuszczalny zasady i terminy określone w art. 35 k.p.a. i art. 36 k.p.a. oraz w art. 8 k.p.a. i art. 12 k.p.a., a w konsekwencji art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. Mając to na względzie Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i postawę organu (nie tylko niewydanie przez tak długi okres dokumentu) Sąd uznał, że przewlekłość w prowadzonym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd zauważa przy tym, że stwierdzona przewlekłość postępowania - w sumie w okresie 8 miesięcy - w sposób niewątpliwy wynikała wyłącznie z postawy (zaniechań) organu oraz że do zaistniałej sytuacji w żaden sposób nie przyczyniła się strona skarżąca. Trzeba tu podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące spóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Zaniechanie stosowania zasady informowania stron, której urzeczywistnieniem jest art. 36 k.p.a. ocenę tę uzasadnia komplementarnie. Sąd w składzie orzekającym zgadza się z poglądem przedstawianym w podobnych sprawach skarg na przewlekłość Wojewody. Sąd tam wielokrotnie już wyjaśniał, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie przewlekłości w załatwieniu sprawy. Wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od niemal 3 lat. Biorąc pod uwagę powyższe oraz postawę organu, który przez nieinformowanie o każdorazowym przekroczeniu terminu z podaniem przyczyn - co organ powinien czynić każdorazowo - naruszył jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego nakazującą działać w sposób budzący zaufanie. Sąd stwierdza, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania przez organ ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów (art. 149 § 1a p.p.s.a.) – o czym orzeczono w pkt II wyroku. W oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a Sąd zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III wyroku). Na wniosek strony, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał Skarżącemu sumę pieniężną w kwocie 800 zł, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i trudności, z jakimi cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając zezwolenia na pobyt czasowy. Uprawnienie Sądu do przyznania stronie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a jest szczególnym instrumentem, który poza funkcją dyscyplinującą pozwala również w pewnym stopniu na zadośćuczynienie stronie, której prawa w postępowaniu zostały naruszone. Powyższe nie jest tożsame z funkcją odszkodowawczą i zasądzenie sumy pieniężnej na tej podstawie nie wiąże się z określeniem materialnego wymiaru szkód poniesionych ewentualnie przez stronę. Charakter tego środka – skutkującego nie tylko obciążeniem finansowym dla organu, ale i przysporzeniem finansowym na rzecz strony - jest bliższy zadośćuczynieniu, gdyż związany jest nie z wielkością rzeczywistych szkód poniesionych przez nią w związku z przewlekłym prowadzeniem sprawy, ale rozmiarem naruszenia jej praw przez bezprawne zachowanie organu. Naruszenie przez organ praw strony będzie uzasadniało zastosowanie tego środka (zasądzenie sumy pieniężnej) w szczególności w przypadkach, gdy bezczynność lub przewlekłość w prowadzeniu przez organ jej sprawy wiąże się z powstaniem dla niej znacznych dolegliwości. Takie niewątpliwie zaś towarzyszą sytuacji przedłużającego się braku rozstrzygnięcia co do prawa pobytu i pracy na terytorium RP. Skarżący, z przyczyn leżących po stronie organu, przez wiele miesięcy pozostawał w niepewności co do swojej sytuacji życiowej. W tym też kontekście należy oceniać rażący charakter przewlekłości postępowania jako przesłankę przyznania sumy pieniężnej. Z tych względów Sąd na podstawie art. 149 § 2 orzekł jak w pkt IV sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku).