III SAB/Po 26/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Y. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wypłaty świadczenia postanawia: odrzucić skargę.

A. Y. złożyła skargę datowaną na 16 października 2025 r. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wypłaty świadczenia wychowawczego. W skardze strona podniosła, że w okresie od maja do października 2024 r. nie otrzymywała wypłat świadczenia 800+ na swojego syna w związku z utratą statusu [...], wynikającą z utraty legalnego pobytu w Polsce. Wskazano, że skarżąca wraz z synem przebywa w Polsce legalnie i przez cały okres pobytu posiadała prawo do świadczenia wychowawczego. Wobec powyższych okoliczności skarżąca wniosła o rozpatrzenie sprawy, a nadto o przyznanie i wypłacenie świadczenia wychowawczego za okres od maja do października 2024 r. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie wskazując jednocześnie, że po wznowieniu postępowania z urzędu organ przyznał stronie skarżącej świadczenie wychowawcze na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 października 2024 r. Wobec niejednoznacznej treści skargi oraz wniosków procesowych, zarządzeniem z 2 grudnia 2025 r. wezwano skarżącą do jednoznacznego sprecyzowania skargi i określenia, czy pismo to stanowi skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czy też jest skargą na akt lub czynność organu. W razie wskazania, że dotyczy ona aktu lub czynności (w szczególności decyzji lub postanowienia), Sąd wzywa nadto do wskazania numeru i daty zaskarżonego aktu lub czynności. Jednocześnie Sąd zwrócił się do skarżącej o wskazanie, czy wobec wydania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzji z 6 listopada 2025 r. nr [...] w postępowaniu nr [...], którą organ po wznowieniu postępowania z urzędu uchylił własną decyzję z 8 sierpnia 2024 r. i przyznał świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 października 2024 r. skarżąca podtrzymuje skargę z 16 października 2025 r., czy też skargę cofa. Skarżącą pouczono, że odpowiedzi na wezwanie należy udzielić w terminie 7 dni, pod rygorem przyjęcia, że strona podtrzymuje skargę z 16 października 2025 r., która została wniesiona na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie wypłaty świadczenia wychowawczego. Przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została zwrócona do nadawcy jako niepodjęta w terminie, po jej dwukrotnej awizacji (k. 28 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a - mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stosownie do art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. We wskazanym przepisie ustawodawca ustanowił obowiązek wyczerpania środków zaskarżenia, które przysługują w toku postępowania administracyjnego. Tylko wyczerpanie tych środków zaskarżenia może otworzyć stronie drogę do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Innymi słowy, niedopuszczalne jest wniesienie skargi, jeżeli strona nie skorzystała ze wszystkich przysługujących jej możliwości. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona uprzednio wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania, stronie służy ponaglenie. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, o czym stanowi art. 53 § 2b P.p.s.a. Analiza akt administracyjnych wykazała, że w toku postępowania skarżąca złożyła ponaglenie pismem z 7 stycznia 2025 r. (k. 107 akt administracyjnych). Niezależnie od powyższego, w orzecznictwie przyjmuje się, że czynność wypłaty świadczenia wychowawczego nie jest czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a ani czynnością, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a., w związku z czym jej niedokonanie przez organ nie może zostać uznane za bezczynność bądź przewlekłość w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2025 r. I OSK 730/25, I OSK 731/25 i I OSK 732/25 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 czerwca 2024 r. II SAB/Gl 111/24, wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Okoliczności związane z poprawnością i kompletnością wniosku skarżącej, jak również ocena prawidłowości postępowania organu w zakresie jego rozpoznania i wydawanych rozstrzygnięć co do odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, nie stanowią przedmiotu oceny Sądu w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę jako niepodlegającą kognicji sądów administracyjnych, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.