III SAB/Po 135/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk – Marciniak (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 07 maja 2026 r. sprawy ze skargi W. N. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] na bezczynność Marszałka Województwa w przedmiocie rozpatrzenia wniosku. 1. zobowiązuje Marszałka Województwa do rozpoznania wniosku skarżącego W. N. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] z dnia 9 marca 2023 r. i to w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałym zakresie skargę oddala; 5. zasądza od Marszałka Województwa na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z dnia 2 września 2024 r. W. N. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] (dalej także jako: "skarżący", "wnioskodawca") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Marszałka Województwa (dalej także jako " organ"). Skarżący wniósł o: 1. stwierdzenie bezczynności organu, w postępowaniu w sprawie z jego wniosku, o wydanie decyzji zezwalającej na zbieranie i przetwarzanie odpadów prowadzonego pod nr [...], 2. zobowiązanie organu do prowadzenia dalszych czynności i wydania w określonym terminie decyzji w sprawie z wniosku W. N., o wydanie decyzji zezwalającej na zbierania i przetwarzanie odpadów, 3. stwierdzenie, że bezczynność Marszałka Województwa, w przedmiotowym postępowaniu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2025 r., sygn. akt IV SAB/Po 192/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu: odrzucił skargę na bezczynność i zwrócił skarżącemu kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. W ocenie Sądu skarżący złożył identyczną skargę jak tą, która rozpoznana została wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 174/2, ją oddalającym. Sprawy o sygn. akt IV SAB/Po 174/23 i IV SAB/Po 192/25 dotyczą bezczynności tego samego organu w przedmiocie rozpoznania tego samego wniosku złożonego przez ten sam podmiot. Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2026 r., sygn. akt III OZ 95/26 uchylono zaskarżone postanowienie WSA w Poznaniu i przekazano sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia NSA podniósł, że w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość podmiotowa ze sprawą rozstrzygniętą wyrokiem WSA w Poznaniu z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 174/23 (oddalającym skargę) – w sprawie bowiem występują te same strony (ten sam skarżący, jak i ten sam organ). Nie można jednak zgodzić się z twierdzeniem, że w sprawie wystąpiła tożsamość przedmiotowa w niezmienionym stanie faktycznym. Zdaniem NSA z akt niniejszej sprawy wynika, że pierwsza skarga na bezczynność organu wpłynęła do WSA w Poznaniu w dniu 30 listopada 2023 r. i wyrokiem z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 174/23, WSA w Poznaniu oddalił skargę w całości (orzeczenie jest prawomocne). Oznacza to, że przedmiotem niniejszej sprawy, zarejestrowanej pod sygn. akt IV SAB/Po 174/23 była bezczynność organu (Marszałka Województwa) od dnia 9 marca 2023 r. (data wpływu wniosku) do dnia wydania wyroku, tj. do dnia 7 marca 2024 r. Druga skarga na bezczynność organu, która pierwotnie wpłynęła do WSA w Warszawie w dniu 4 października 2024 r. (data wpływu) i została doprecyzowana w piśmie z dnia 4 grudnia 2024 r., a następnie zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2024 r. został nadany jej odrębny bieg i została zarejestrowana pod sygn. akt IV SAB/Wa 55/25, zaś postanowieniem z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt IV SAB/Wa 55/25, WSA w Warszawie stwierdził swą niewłaściwość do rozpoznania sprawy i przekazał sprawę według właściwości WSA w Poznaniu (orzeczenie jest prawomocne). W ten sposób druga skarga na bezczynność stała się przedmiotem postępowania przed WSA w Poznaniu pod sygn. akt IV SAB/Po 192/25. Oznacza to, że przedmiotem niniejszej sprawy, zarejestrowanej pod sygn. akt IV SAB/Po 192/25 jest bezczynność organu (Marszałka Województwa) od dnia 4 października 2024 r. (data wpływu wniosku) i dalej. NSA wskazał, że przesłanka tożsamości przedmiotowej nie została spełniona z uwagi na znaczący i wyraźnie zmieniony stan faktyczny, bowiem po kolejnym wyroku z dnia 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 2391/24, WSA w Warszawie uchyliło zaskarżone postanowienie Ministra z dnia 1 sierpnia 2024 r., Nr [...] oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Marszałka Województwa z dnia 21 września 2023 r., nr [...] i jego postanowienie z tego dnia o odmowie przedłużenia terminu na usunięcie braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów (orzeczenie jest prawomocne). Reasumując, w niniejszej sprawie, dalej pozostaje otwarta kwestia wniesionego przez skarżącego wniosku z dnia 9 marca 2023 roku o udzielenie zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów, bowiem na chwilę obecną organy administracji winny procedować nad kwestią pisma z dnia 15 września 2023 r., w którym skarżący zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wyznaczenie nowego terminu do usunięcia braku formalnego, w którym zwrócił się o dalsze procedowanie wniosku z dnia 9 marca 2023 r. oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku do Marszałka o wyznaczenie nowego terminu do usunięcia braku formalnego wniosku w postaci postanowienia o którym mowa w art. 42 ust. 4c ustawy o odpadach. Tak przedstawione okoliczności stanu faktycznego sprawy oraz motywy, którymi kierował się WSA w Poznaniu odrzucając skargę, nie korespondują ze stanem faktycznym niniejszej sprawy, tym bardziej, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, tj. dnia 10 grudnia 2025 r. WSA w Poznaniu posiadał zarówno z urzędu, jak i z licznych pism procesowych skarżącego wiedzę o zapadłych wyrokach, które bezpośrednio odnoszą się do pierwotnego wniosku skarżącego z dnia 9 marca 2023 roku o udzielenie zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów. Pismem procesowym z 14 kwietnia 2026 r. skarżący podtrzymał swoją skargę oraz wniósł o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 - p.p.s.a.) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 marca 2026 r., sygn. akt III OZ 95/26 uchylił postanowienie WSA w Poznaniu z 10 grudnia 2025 r., sygn. akt IV SAB/Po 192/25 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W myśl art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie zaś z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przystępując do rozważań zaznaczyć należy, że zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawa wymaga ponownego rozpoznania, a przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w powyżej zakreślonych granicach była terminowość i sprawność działania Marszałka Województwa w sprawie z wniosku W. N. wniosku z dnia 9 marca 2023, o wydanie decyzji zezwalającej na zbieranie i przetwarzanie odpadów prowadzonego pod nr [...] od dnia 4 października 2024 r. i nadal. Jak wskazał NSA na chwilę obecną organy administracji winny procedować nad kwestią pisma z dnia 15 września 2023 r., w którym skarżący zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wyznaczenie nowego terminu do usunięcia braku formalnego, w którym zwrócił się o dalsze procedowanie wniosku z dnia 9 marca 2023 r. oraz o przywrócenie terminu do złożenia wniosku do Marszałka o wyznaczenie nowego terminu do usunięcia braku formalnego wniosku w postaci postanowienia o którym mowa w art. 42 ust. 4c ustawy o odpadach. Nie bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2025 roku sygn. akt IV SA/Wa 2391/24, którym uchylono zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Marszałka Województwa Wielopolskiego z dnia 21 września 2023 r., nr [...] i jego postanowienie z tego dnia o odmowie przedłużenia terminu na usunięcie braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów. W uzasadnieniu tegoż wyroku WSA w Warszawie stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rezultatem tego naruszenia była odmowa przywrócenia terminu na uzupełnienie braków formalnych złożonego przez skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów, a w konsekwencji zastosowanie art. 64 § 2 kpa, przez pozostawienie tego wniosku bez rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rolą organu będzie rozpoznanie wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów. Mając powyższe na uwadze, w pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej niezgodnej nie tylko z przepisami k.p.a., ale również unijnymi standardami dobrej administracji (por. art. 41 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Dz.U.UE.C.2007.303.1). Ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie k.p.a. oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., zmieniono k.p.a. m.in. w ten sposób, że zdefiniowano pojęcia bezczynności i przewlekłości. Definicje te zostały zamieszczone w art. 37 § 1 k.p.a. w którym stanowi się, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Z przytoczonych definicji wynika, że bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość nie łączy się z przekroczeniem żadnych terminów. Inaczej mówiąc bezczynność zachodzi wówczas, gdy terminy ustawowe oraz wskazane przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, zaś przewlekłość występuje wtedy, gdy terminy ustawowe oraz wskazane na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. jeszcze nie upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, mimo że z uwagi na swój charakter mogła być już załatwiona. Konkludując należy stwierdzić, że w kontrolowanym postępowaniu nadal nie rozpoznany pozostaje wniosek skarżącego z dnia 9 marca 2023 r. o wydanie decyzji zezwalającej na zbieranie i przetwarzanie odpadów prowadzonego pod nr [...] Jako, iż sprawa nie została zakończona na dzień wyrokowania, Sąd stwierdził że organ pozostaje bezczynny i na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku (pkt 1 i 2 wyroku). Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a (pkt 3 wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu tego przepisu będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Rażące naruszenie prawa uznawane jest w orzecznictwie za postać kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego naruszenia prawa musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. W ocenie Sądu zwłoka organu wynikała z błędnego przeświadczenia, że skarżący uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych wniosku i z faktu, że sprawa ta toczyła się przed WSA w Warszawie. Z tego też względu brak jest podstaw do zasądzenia sumy pieniężnej, tym bardziej że skarżący nie udowodnił, że poniósł konkretną szkodę w związku z niewydaniem decyzji przez organ. Środki prawne z art. 149 § 2 p.p.s.a. powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 lipca 2021 r., I SAB/Po 29/20; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 sierpnia 2019 r. III SAB/Gl 72/19 - opubl. w CBOSA). Taki naganny przypadek zwłoki organu nie miał miejsca w rozpoznawanej sprawie z przyczyn opisanych powyżej. W związku z powyższym w tym zakresie skargę oddalono (pkt 4 wyroku). W przedmiocie kosztów orzeczono w pkt 5 wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a., który przewiduje zwrot kosztów na rzecz skarżącego od organu w razie uwzględnienia skargi. Na koszty te składa się wpis w wysokości 100, zł, ustalony zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U nr 2021, poz. 535).