III SAB/Łd 79/26

Dnia 11 sierpnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na bezczynność Rady Miasta Zgierza w przedmiocie rozpatrzenia petycji postanawia: 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz M. T. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 11 czerwca 2026 r., pod pozycją 2433.

Pismem z 10 czerwca 2026 r. M. T. (dalej jako: "skarżący") złożył skargę na bezczynność Rady Miasta Zgierza (dalej jako: "organ") w przedmiocie rozpatrzenia petycji skarżącego jako Prezesa Ruchu Narodowego w Powiecie Zgierskim w sprawie nadania nazwy planowanemu rondu. W skardze wniesiono o stwierdzenie bezczynności Rady Miasta Zgierza, zobowiązanie Rady Miasta Zgierza do rozpatrzenia petycji oraz zasądzenie od Rady Miasta Zgierza na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że 26 lutego 2026 r. złożył do Rady Miasta Zgierza petycję dotyczącą nadania nazwy planowanemu rondu przy ul. [...] i [...] w Z. imienia [...]. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 870), dalej jako: "ustawa o petycjach", petycja powinna zostać rozpatrzona bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia jej złożenia. Termin ten w niniejszej sprawie upłynął 26 maja 2026 r. W toku procedowania petycji Komisja Skarg, Wniosków i Petycji przygotowała projekt uchwały przewidujący nieuwzględnienie petycji. Projekt ten został poddany pod głosowanie na sesji Rady Miasta Zgierza, jednak nie uzyskał wymaganej większości głosów i nie został przyjęty. W konsekwencji Rada Miasta Zgierza nie podjęła uchwały o nieuwzględnieniu petycji. Jednocześnie Rada Miasta Zgierza nie podjęła żadnego innego formalnego rozstrzygnięcia w sprawie petycji. Skarżący nie otrzymał również zawiadomienia o sposobie załatwienia petycji, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o petycjach. 28 maja 2026 r. odbyła się kolejna sesja Rady Miasta Zgierza. Sprawa petycji skarżącego nie została jednak skutecznie rozpatrzona także na tej sesji. Do dnia wniesienia niniejszej skargi skarżący nie został poinformowany o przedłużeniu terminu rozpatrzenia petycji. Nie otrzymał również żadnego pisma ani zawiadomienia, z którego wynikałoby, że petycja została formalnie rozpatrzona. 29 maja 2026 r., po bezskutecznym upływie terminu ustawowego, skarżący skierował do Przewodniczącego Rady Miasta Zgierza wezwanie do niezwłocznego rozpatrzenia petycji. Do dnia wniesienia niniejszej skargi skarżący nie otrzymał odpowiedzi na wezwanie, a Rada Miasta Zgierza nadal nie podjęła formalnego rozstrzygnięcia w sprawie petycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego w zakresie skarg na bezczynność określa art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Jednocześnie należy zauważyć, iż przepis art. 3 § 3 p.p.s.a. dopuszcza możliwość określenia przez ustawodawcę innych rodzajów spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych. Jak bowiem stanowi ten przepis, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przepisem szczególnym, o jakim mowa w art. 3 § 3 p.p.s.a., jest m.in. art. 101a u.s.g. Zgodnie z tą regulacją, gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich, stosuje się odpowiednio przepisy art. 101 u.s.g., który dotyczy skarg na uchwały i zarządzenia w sprawach z zakresu administracji publicznej. Przypomnieć jednak trzeba, iż przedłożona sądowi skarga dotyczy bezczynności organu wykonawczego gminy w zakresie niewypełnienia obowiązku rozpatrzenia petycji. Przepis art. 9 ust. 2 ustawy o petycjach przyznaje organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego kompetencję do rozpatrywania petycji do tych organów złożonych. Stosownie do treści art. 13 ust. 2 i art. 15 ustawy o petycjach sposób załatwienia petycji nie może być przedmiotem skargi. W zakresie nieuregulowanym w ustawie, do postępowania w sprawach petycji stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), dalej jako: "k.p.a.". Oznacza to, że do petycji odpowiednie zastosowanie mają unormowania zawarte w Dziale VIII k.p.a. "Skargi i wnioski". Postępowanie to stanowi rodzaj uproszczonego postępowania administracyjnego, w ramach którego realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji RP prawo składania petycji, skarg i wniosków, między innymi, do organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 63 Konstytucji RP). Postępowanie w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, iż nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych, zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. Celem tego postępowania jest ocena skutków działania, czy też bezczynności określonych organów, a nie wydawanie wiążących w sprawie rozstrzygnięć. Postępowanie to nie kończy się zatem władczym aktem, podlegającym ocenie sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności. Zakończenie postępowania skargowego przybiera formę zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi, zawierającego informację o czynnościach organu, załatwiającego skargę i ich rezultatach. Zawiadomienie nie dotyczy zatem stwierdzenia, czy też uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa. Zawiadomienie kończące postępowanie skargowe nie podlega więc kontroli legalności sprawowanej przez sądy, gdyż nie mieści się ono wśród aktów poddanych kognicji tego sądu, określonych w przepisach art. 3 § 2 p.p.s.a. (por. wyrok WSA w Gdańsku z 6 marca 2026 r., sygn. akt III SA/Gd 13/26). W przypadku petycji rozpatrywanych przez radę gminy na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy o petycjach formą ich załatwienia są zawsze uchwały. Rada jako organ kolegialny wyraża bowiem swoją wolę in pleno właśnie w formie uchwał. Uchwały rady gminy rozpatrujące petycje nie są uchwałami z zakresu administracji publicznej objęte kognicją sądów administracyjnych, bo nie rozstrzygają one władczo o prawach i obowiązkach jednostki wynikających z przepisów prawa administracyjnego. Bezpośrednio nie ingeruje w sferę jej własnych praw lub obowiązków. Nie są to ani akty prawa miejscowego organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego (por. art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) ani też akty inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (por. art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.). W orzecznictwie przyjmuje się też, że sposób procedowania w przedmiocie petycji pozostaje poza zakresem właściwości rzeczowej sądów administracyjnych, bowiem ani wskazana ustawa o petycjach, ani żadne inne ustawy szczególne nie przewidują dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego działań realizowanych w ramach tego postępowania. Podkreśla się, że rozpatrzenie petycji następuje w formie czynności materialno-technicznej, to jest zawiadomienia, które nie ma charakteru aktu administracyjnego władczo rozstrzygającego o prawach i obowiązkach jednostki wynikających z przepisów prawa administracyjnego, a tylko takie akty stanowią przedmiot kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny. Zauważa się ponadto, że uchwał podjętych w wyniku rozpatrzenia petycji nie zalicza się do uchwał z zakresu administracji publicznej, które są objęte kognicją sądów administracyjnych. Petycja jest bowiem środkiem prawnym o charakterze postulatywnym, nieinicjującym ogólnego postępowania administracyjnego, gwarantującym jednostce możliwość aktywnego udziału w sprawowaniu kontroli obywatelskiej nad sferą publiczną. Uchwały ich dotyczące stanowią w istocie zawiadomienie o sposobie rozpatrzenia petycji, o którym mowa w art. 13 ustawy o petycjach i mają walor czysto informacyjny. W świetle powyższego nie ma zatem podstaw do uznania, że zainteresowanemu podmiotowi służy skarga do sądu administracyjnego w sytuacji, gdy rozpatrzenie petycji wniesionej przez ten podmiot nastąpiło w formie uchwały (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 2878/24 oraz postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 22 września 2025 r., sygn. akt II SA/Go 434/25). W ocenie sądu w konsekwencji powyższego, kontroli sądów administracyjnych na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i przepisów szczególnych nie została poddana bezczynność organu stanowiącego gminy w sprawie rozpatrzenia petycji. Skargę na jego bezczynność w sprawie rozpatrzenia petycji można wnieść na zasadach określonych w Dziale VIII k.p.a. "Skargi i wnioski" do organu właściwego wyznaczonego na podstawie art. 229 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ustawy o petycjach. Sąd obowiązany był do zastosowania art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. i do odrzucenia skargi, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia. Natomiast o zwrocie uiszczonego przez skarżącego wpisu od skargi w kwocie 100 zł – wobec jej odrzucenia – orzeczono w punkcie 2 sentencji postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi bowiem, że sąd z urzędu zwraca skarżącemu cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. P.K.