III SAB/Łd 69/25

Dnia 14 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. D. na bezczynność i przewlekłość Wojewody Łódzkiego w przedmiocie wniosku o wygaśnięcie decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. postanawia: odrzucić skargę.

H. D. (dalej: skarżąca, strona skarżąca lub strona) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wojewody Łódzkiego w przedmiocie wniosku o wygaśnięcie decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku podjęcia merytorycznego rozpoznania, o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Z przytoczonych powyżej przepisów prawa wynika, że kontrola bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania może być prowadzona tylko w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. Przy czym przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada jej dopuszczalność. Skarga jest dopuszczalna jedynie wówczas, gdy organy administracji publicznej podejmują działania w formach właściwych dla podmiotu publicznego funkcjonującego w ramach przyznanych organowi uprawnień. Skarga wniesiona w sprawie, która wykracza poza zakres przedmiotowy, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Ustosunkowując się do wniesionej w niniejszej sprawie skargi, należy wskazać, że dotyczy ona bezczynności organu w przedmiocie nierozpoznania wniosku strony o wygaśnięcie decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Jak wynika z akt sprawy strona skarżąca posiadała od 16 sierpnia 2019 r. wizę; od 2 grudnia 2019 r. wykonywała na terytorium Polski pracę (umowa o pracę na okres próbny z 4 grudnia 2019 r. – w okresie od 2 grudnia 2019 r. do 26 stycznia 2020 r.; umowa o pracę na czas określony z 24 stycznia 2020 r. – w okresie od 27 stycznia 2020 r. do 18 kwietnia 2020 r.; umowa o pracę na czas określony z 17 kwietnia 2020 r. – w okresie od 19 kwietnia 2020 r. do 26 października 2022 r.). Od 8 stycznia 2020 r. strona skarżąca posiada też nr PESEL. 15 kwietnia 2020 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody Łódzkiego z wnioskiem o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (w aktach sprawy wniosek z 14 kwietnia 2020 r.). Decyzją z 22 grudnia 2020 r. wojewoda udzielił stronie zezwolenia, o które wnioskowała, zakreślając jego ważność do 26 października 2022 r. Strona skarżąca nie wniosła odwołania od wskazanej decyzji i 9 marca 2021 r. odebrała kartę pobytu. Zaznaczyć przy tym należy, że wskazane powyżej zezwolenie na pobyt czasowy i pracę z 22 grudnia 2020 r., pierwotnie ważne do 26 października 2022 r., zostało wydane przed wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zatem było ono ważne po 24 lutego 2022 r., tj. po wybuchu wojny w Ukrainie, i zostało obecnie przedłużone do dnia 4 marca 2026 r. (na mocy art. 42 wskazanej ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa). A co za tym idzie strona skarżąca legitymuje się aktualnie ważnym zezwoleniem na pobyt czasowy i pracę. 21 listopada 2024 r., strona złożyła do wojewody wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia/umorzenie decyzji/karty pobytu na pobyt czasowy. Z uzasadnienie tego wniosku wynika, iż intencją strony skarżącej było cofnięcie posiadanej przez nią karty pobytu. Skarżąca wskazuje bowiem wyraźnie, iż prosi o umorzenie posiadanej przez nią karty pobytu. Natomiast w skardze na bezczynność, skierowanej do tutejszego sądu, skarżąca wyjaśnia, iż chodzi o sprawę dotyczącą rezygnacji z zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Następnie, 6 czerwca 2025 r., skarżąca złożyła do organu pismo, w którym poinformowała, że rezygnuje z karty pobytu oraz, że nie korzystała z uprawnień wynikających z zezwolenia na pobyt czasowy. 22 lipca 2025 r. strona złożyła również pismo, w którym zwróciła się do organu w sprawie niezwłocznego wyjaśnienia sytuacji dotyczącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oraz potwierdzenia, że udzielone jej zezwolenie z 22 grudnia 2020 r. wygasło, wskazując iż jako obywatelka Ukrainy ma problemy z bezpłatnym zakwaterowaniem w hostelu z uwagi na utratę statusu UKR. Z akt sprawy wynika też związana z tym faktem sytuacja strony skarżącej. Zauważyć należy, że bezczynność organu ma miejsce wtedy, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności nie podejmuje jej w przewidzianym prawem terminie. Sądy administracyjne rozpatrują skargi na bezczynność organów wyłącznie w zakresie postępowań, które mogą zakończyć się wydaniem decyzji administracyjnej, postanowienia albo innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zatem dla uznania bezczynności czy przewlekłości organu konieczne jest ustalenie, czy organ administracji zobowiązany był w sprawie do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia czynności, a jeśli tak, to czy upłynął termin do ich wydania. W świetle powyższego wskazać należy, iż zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 1079 ze zm.) zezwolenie na pobyt czasowy cofa się cudzoziemcowi, gdy: 1) ustał cel pobytu, który był powodem udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, lub 2) przestał on spełniać wymogi udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy ze względu na deklarowany cel pobytu, lub 3) wystąpiła przynajmniej jedna z okoliczności, o których mowa w art. 100 ust. 1 pkt 2 lub 4-8. W powyżej wskazanych okolicznościach faktycznych, jak i prawnych sprawy sąd zgodził się ze stanowiskiem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę, iż brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia decyzji z 22 grudnia 2020 r. o udzieleniu skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przede wszystkim zauważyć należy, że postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wszczynane jest z urzędu przez właściwego wojewodę. Ustawa o cudzoziemcach z dnia 12 grudnia 2013 r. nie przewiduje bowiem wszczęcia takiego postępowania na wniosek strony, czego w istocie strona skarżąca domagała się od organu. Skoro postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę może zostać wszczęte przez organ jedynie z urzędu, a nie na wniosek strony, to złożony przez stronę wniosek o uruchomienie takiego postępowania należy traktować w kategoriach sygnalizacyjnych, który organ ma obowiązek zweryfikować pod kątem spełnienia przesłanek prowadzenia takiego postępowania. Wszczęcie postępowania z urzędu jest bowiem prawem, a nie obowiązkiem organu. To prawo organu przekształca się w obowiązek prawny wyłącznie wówczas gdy ustalenia, którymi dysponuje organ, dają podstawę do przyjęcia, że stwierdzony stan faktyczny odpowiada dyspozycji przepisu prawa materialnego. Jednak żaden z przepisów k.p.a. nie daje możliwości wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie, co przekłada się na stanowisko, że powstrzymanie się od wszczęcia postępowania z urzędu przez organ, wobec odmiennej oceny zgromadzonych dowodów, nie może być podstawą czynienia mu zarzutu pozostawania w bezczynności. Nie jest możliwe domaganie się od organu prowadzenia postępowania z urzędu, gdy organ sam nie dostrzega ku temu przesłanek (por. np. postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 listopada 2025 r., sygn. akt II SAB/Go 136/25, Lex/el nr 3941887 opubl. również w: CBOSA na stronie internetowej https://cbois.nsa.gov.pl/doc/B2A88C9832). Skierowany do organu wniosek (żądanie) wszczęcia postępowania nie stanowi "żądania wszczęcia postępowania", o którym mowa w art. 61 § 1 k.p.a. Jeżeli jedyną formą zainicjowania danego rodzaju postępowania jest jego wszczęcie z urzędu, to żądanie wszczęcia takiego postępowania ze strony innego podmiotu, w tym osoby powołującej się na własny interes prawny, należy potraktować w kategorii źródła informacji, wymagającej weryfikacji przez właściwy organ co do zasadności przesłanek obligujących do prowadzenia tego postępowania (por. np. uchwała NSA z dnia 8 września 2025 r., sygn. akt II OPS 2/25, opublikowano w: ONSAiWSA 2025/6/80). Jak wynika z akt sprawy organ pismem z 29 sierpnia 2025 r. poinformował stronę o treści art. 101 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, tj. o przesłankach cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy i nie stwierdził podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia decyzji w przedmiocie udzielenia stronie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uznania, by żądanie skarżącej wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia decyzji było dla organu prawnie wiążące. Zatem organ nie miał obowiązku wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP (z 22 grudnia 2020 r.) i wydania w tej sprawie decyzji. Wobec wątpliwości strony skarżącej wskazać należy, iż problematyka przywrócenia jej statusu UKR nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Mając na względzie treść wskazanych wyżej przepisów, należy stwierdzić, że skarga na bezczynność jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. e.o.