III SAB/Kr 34/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kisielowska Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. K., S. K., M. G., B. N., J. K. na bezczynność i przewlekłość Starosty Nowotarskiego w przedmiocie niewydania decyzji administracyjnej w sprawie zmiany danych w operacie ewidencji gruntów i budynków I. stwierdza bezczynność Starosty Nowotarskiego w rozpoznaniu wniosków z dnia 26 i 27 września 2025 r. o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie zmiany danych w operacie ewidencji gruntów i budynków, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, II. zobowiązuje Starostę Nowotarskiego do załatwienia wniosków z dnia 26 i 27 września 2025 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, poprzez wydanie stosownego aktu administracyjnego, III. w pozostałym zakresie oddala skargę, IV. zasądza od Starosty Nowotarskiego na rzecz skarżących 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie: Pismem z dnia 26 września 2025 r. (data wpływu do organu 8 października 2025 r.) Z. K., S. K., B. N., M. G., J. K. zwani dalej skarżącymi zwrócili się do Starosty Nowotarskiego o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie ustalenia przebiegu granic działki ewid. zmod. nr [...] położonej w obrębie L. z działkami sąsiednimi. Skarżący podnieśli, że są stronami postępowania ewidencyjnego, gdyż ustalanie przebiegu granic działek ewidencyjnych w przedmiotowym zakresie w dniu 25 września 2025 r. obejmowało ustalenie granic działek ewid o nr [...] m. in. z działkami ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], będących zarówno we własności jak i ich władaniu po zmarłym ojcu F. K. Na powyższą okoliczność przedłożono oświadczenia o byciu spadkobiercami zmarłego F. K. Podnieśli, że jako właściciele i władający na zasadzie samoistnego posiadania w przedmiocie ustalania przebiegu granic działek ewid. o których mowa wyżej - nie wyrażają i nie wyrazili zgody na taki przebieg granic działek ewidencyjnych dokonanych przez geodetę M. S. w dn. 25 września 2025 r. w obrębie ewidencyjnym L. Na ta okoliczność przed ww. geodeta złożyli stosowne oświadczenia. Pismem z dnia 27 września 2025 r. (data wpływu do organu 8 października 2025 r.) skarżący przedłożyli oświadczenie z dnia 25 września 2025 r. złożone przed geodetą oraz oświadczenie o byciu spadkobiercami po zmarłym, dnia 29 stycznia 2013 r. F. K. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 8 grudnia 2025 r. organ wyjaśnił, że postępowanie w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie ma na celu ustalenie przebiegu granic działek, lecz uzupełnienie oraz modyfikację istniejących danych ewidencyjnych. Postępowanie, które ma na celu zmianę danych w operacie ewidencyjnym ma charakter rejestrowy, a więc wtórny w stosunku do zdarzeń prawnych, z których wyniknęły wnioskowane zmiany. Procedura ta w żadnym przypadku nie służy do rozstrzygania spornych stanów na gruncie w zakresie przebiegu granic. Wskazał również, że zagadnienia z zakresu ewidencji gruntów i budynków regulują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm.; dalej: ustawa) oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2024 r. poz. 219 ze zm; dalej: rozporządzenie z 2021 r.) oraz szczegółowo je omówił. Ponadto organ poinformował, że w dniu 25 września 2025 r. geodeta uprawniony mgr inż. M. S. przeprowadził czynności ustalenia przebiegu granic działek ewid. zmod. nr: [...], [...], [...] - wyodrębnionych z działki ewid. zmod. nr [...] w celu dostosowania danych ewidencyjnych do stanu prawnego ujawnionego w KW [...] - z działkami sąsiednimi z uwagi na fakt, że dane zawarte w dokumentacji znajdującej się w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym nie pozwalały na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy. Dokumentacja powstała w wyniku przeprowadzonych czynności ustalenia przebiegu granic, wpisana do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za numerem [...], nie wykazała zmiany przebiegu granic ujawnionych aktualnie w operacie ewidencyjnym dotyczących działek wymienionych w ww. pismach z działkami wyodrębnionymi z działki ewid. zmod. nr [...]. Zgodnie z regulacją art. 24 ust. 2a ustawy informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu (jeżeli zmiany tych informacji wynikają z przepisów prawa, dokumentów o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji), bądź na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Z kolei w myśl z art. 24 ust. 2b pkt 1) aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: przepisów prawa; wpisów w księgach wieczystych; prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu; ostatecznych decyzji administracyjnych; aktów notarialnych; aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych; zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu; wpisów w innych rejestrach publicznych; dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b ustawy. Na podstawie § 30 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby: a) postępowania rozgraniczeniowego, b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów, c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, e) podziału nieruchomości, f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych. Podmiotami uprawnionymi do wniesienia wniosku o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków są tylko podmioty wymienione w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy. Są to więc właściciele nieruchomości, a w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, a odnośnie gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Zasada jest zatem taka, że wszczęcie postępowania w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w pierwszej kolejności następuje na wniosek właściciela, dopiero gdy nie istnieje żaden dokument własnościowy, postępowanie może być wszczęte na wniosek posiadacza samoistnego. Oznacza to, że posiadacz samoistny nie jest stroną postępowania aktualizującego ewidencję gruntów i budynków oraz nie może go wszczynać, jeśli istnieją dokumenty potwierdzające własność. Legitymację do zainicjowania postępowania w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków posiadają bowiem wyłącznie właściciele, a osoby władające na zasadach samoistnego posiadania jedynie w odniesieniu do gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli. Ponadto, jak wskazuje się w orzecznictwie, ustalenie spadkobierców właścicieli nieruchomości nie jest obowiązkiem organu administracji, gdyż nie ma on legitymacji czynnej przed sądem powszechnym do wystąpienia z takim wnioskiem (por. wyrok WSA w Warszawie z 21.07.2009r. sygn. akt I SA/Wa 29/09). Sąd powszechny oraz notariusz są uprawnieni do stwierdzenia nabycia spadku przez spadkobierców i dokonują tego w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź w akcie poświadczenia dziedziczenia. Ustalenia kręgu spadkobierców nie może zatem dokonać organ administracji jedynie w oparciu o oświadczenia osób podających się za spadkobierców bądź na zasadzie domniemania spadkobrania. Zgodnie z treścią art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego domniemaniem bycia spadkobiercą objęte są tylko osoby, które uzyskały stwierdzenie nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia. Pismem z dnia 5 grudnia 2025 r. skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego ponaglenie na bezczynność i przewlekłość Starosty Nowotarskiego w załatwieniu sprawy z wniosków z dnia 26 września 2025 r i 27 września 2025 r. Z kolei pismem z dnia 10 grudnia 2025 r. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność i przewlekłość Starosty Nowotarskiego w rozpoznaniu wniosków z dnia 26 i 27 września 2025 r. o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie zmiany danych w operacie ewidencji gruntów i budynków, zrzucając naruszenie przepisów: - art. 7, 8, 12, 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 k.p.a., - art. 24ust. 2b pkt2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez nie wydanie decyzji w przedmiocie dokonania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, - art. 80 k.p.a. poprzez nie dokonanie oceny operatu technicznego, który to nakazuje organowi administracji dokonać takiej oceny. Mając na uwadze powyższe wniesiono o: - stwierdzenie, że Starosta Nowotarski dopuścił się bezczynności i przewlekłości prowadzenia sprawy z rażącym naruszeniem prawa, - zobowiązanie Starosty Nowotarskiego do dokonania czynności w określonym terminie, - zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżących według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili dotychczasowy przebieg postępowania oraz podnieśli, że pomimo skierowania wniosku do Starosty Nowotarskiego o wydanie decyzji wraz z oświadczeniami o byciu spadkobiercami po F. K. jak również o braku zgody na ustalone granice, do dnia wniesienia skargi nie została wydana decyzja administracyjna w przedmiocie: a) ustalenia przebiegu granic ww. działek ewid , b) wydzielenia zmod. działek ewid.o nr: [...], [...], [...] z zmod. działki ewid. nr [...] obr. L. o niejednorodnym stanie prawnym, a które to czynności nie miały miejsca na gruncie, c) wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków F. K. jako władającego na zasadzie samoistnego posiadania zakresie nowo wydzielonej zmod. działki ewid. nr [...] bez podstawy prawnej. Jak podali skarżący od daty wpływu pisma do organu nie zostały podjęte żadne działania zmierzające do załatwienia sprawy, organ nie zawiadomił skarżących o przyczynach zwłoki, nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy oraz nie pouczył o prawie do wniesienia ponaglenia. Nie dokonał też wyeliminowania danych wadliwych z operatu, mimo że wiedział, iż takie dane operat zawiera i należy je wyeliminować. Następnie skarżący podnieśli, że mając na uwadze fakt, iż sporządzony operat jest wadliwy i zawiera wiele rażących naruszeń prawa w tym m.in. :rażące naruszenie §7.1 rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez wydzielenie z zmod. działki ewid. [...] zmod. działek ewid. nr: [...], [...], [...], о obszarze nie odpowiadającym swym przebiegiem poszczególnym parcelom I. kat. jak i działkom ewid. wg starej ewid. obejmującym obszar niejednorodny prawnie, gdyż wydzielone zmod. działki ewid.nr: [...], [...], [...] są niejednorodne pod względem prawnym, a zgodnie z powołanym wyżej przepisem - działkę ewid .stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą granic działek ewidencyjnych, sporządzenie wadliwego protokołu z ustalenia przebiegu granic jak i szkicu granicznego stanowiącego integralną część protokołu z tych czynności, wadliwe ustalenie granicy z wodami płynącymi, sporządzony wadliwy wykaz zmian przez geodetę, itd. gdzie ustalenie granic w przedmiotowym zakresie wymaga przeprowadzenia postępowania administracyjnego i wyjaśnienia wszelkich nieprawidłowości, które miały miejsce zarówno na gruncie jak i te które zostały zawarte w wadliwym operacie ewidencyjnym sporządzonym przez geodetę z ustalenia przebiegu granic działek ewid. obr. L., co do okoliczności mających znaczenie prawne. Skarżący podkreślili, że od dnia złożenia wniosku w niniejszej sprawie upłynęło ponad 2 miesiące, a brak podjęcia jakichkolwiek działań co w istotny sposób narusza przepisy kpa dotyczące załatwiania spraw. Organ ma bowiem obowiązek wyczerpującego informowania stron postępowania administracyjnego o wszelkich okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw stron i czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Zachowanie organu świadczy o celowym i świadomym wydłużaniu postępowania, co niewątpliwie narusza powołane w skardze zasady ogólne postępowania administracyjnego, przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego jak również przepisy wykonawcze-rozporządzenie w sprawie ewidencji gruntów i budynków. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Organ powołał treść korespondencji kierowanej do skarżących oraz wyjaśnił, że w dniu 2 lutego 2026 r. została przekazana do wysyłki korespondencja zawierająca Zawiadomienie Starosty Nowotarskiego o zmianie nr [...] z dnia 6 listopada 2025 r. ([...] Wyodrębnienie z działki ewid. zmod. nr [...] nowych działek ewid. zmod. nr [...], [...], [...] zgodnie ze stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej nr [...] ([...], wyk. M. S.); Ujawnienie właścicieli zgodnie z księgą wieczystą nr [...] oraz wykazem zmian [...] dla działek ewid. zmod. Nr [...], [...], [...], [...], [...] oraz dla działki ewid. zmod nr [...]). Zdaniem organu ww. czynności wskazują, że brak jest podstaw do twierdzenia, że organ ten pozostał w zwłoce, brak było także podstaw do aktualizacji operatu ewidencyjnego w oparciu o przepis art. 24 ust. 2b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Z tej racji skargę należy uznać za bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. W niniejszej sprawie Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej w skrócie - P.p.s.a.), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 8 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a kontrola ta polega na orzekaniu w sprawach skarg na, między innymi, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd, uwzględniając taką skargę: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 pkt 1-3 P.p.s.a.). Jednocześnie sąd stwierdza – co wynika z art. 149 § 1a, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłość, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Zgodnie z art. 53 § 2b P.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Stosownie zaś do art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, zwanej dalej w skrócie - k.p.a.), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący spełnili wymóg poprzedzenia skargi na bezczynność i przewlekłość Starosty Nowotarskiego w załatwieniu sprawy z wniosków z dnia 26 września 2025 r i 27 września 2025 r. Pismem z dnia 5 grudnia 2025 r. skarżący wnieśli bowiem do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego ponaglenie. Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność i przewlekłość organu była więc z uwagi na powyższy aspekt dopuszczalna. Podkreślić należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m. in. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12) wskazano, że nowelizacja Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegająca na dodaniu (od 11 kwietnia 2011 r.) skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagała reinterpretacji pojęcia "bezczynności" przez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.). Chodzi w tym przypadku o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a., względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Natomiast pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużych odstępach czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. art. 37 § 1 k.p.a.; por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 349/18 oraz z dnia 1 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 2931/18 – CBOSA; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2019, str. 91). Tak też stanowi definicja legalna "przewlekłości" wprowadzona do k.p.a. z dniem 1 czerwca 2017 r., zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Zgodnie z regulacją art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1151, zwanej dalej Prawem geodezyjnym i kartograficznym) informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu (jeżeli zmiany tych informacji wynikają z przepisów prawa, dokumentów o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji), bądź na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Z kolei w myśl z art. 24 ust. 2b pkt 1 aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: przepisów prawa; wpisów w księgach wieczystych; prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu; ostatecznych decyzji administracyjnych; aktów notarialnych; aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych; zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu; wpisów w innych rejestrach publicznych; dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b ustawy. Wobec powyższego trafnie argumentują organy, że podmiotami uprawnionymi do wniesienia wniosku o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków są tylko podmioty wymienione w art. 20 ust. 2 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Są to więc właściciele nieruchomości, a w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, a odnośnie gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Zasada jest zatem taka, że wszczęcie postępowania w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w pierwszej kolejności następuje na wniosek właściciela, dopiero gdy nie istnieje żaden dokument własnościowy, postępowanie może być wszczęte na wniosek posiadacza samoistnego. Oznacza to, że posiadacz samoistny nie jest stroną postępowania aktualizującego ewidencję gruntów i budynków oraz nie może go wszczynać, jeśli istnieją dokumenty potwierdzające własność. Legitymację do zainicjowania postępowania w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków posiadają bowiem wyłącznie właściciele, a osoby władające na zasadach samoistnego posiadania jedynie w odniesieniu do gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli. Ponadto, jak wskazuje się w orzecznictwie, ustalenie spadkobierców właścicieli nieruchomości nie jest obowiązkiem organu administracji, gdyż nie ma on legitymacji czynnej przed sądem powszechnym do wystąpienia z takim wnioskiem (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 29/09). Sąd powszechny oraz notariusz są uprawnieni do stwierdzenia nabycia spadku przez spadkobierców i dokonują tego w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź w akcie poświadczenia dziedziczenia. Ustalenia kręgu spadkobierców nie może zatem dokonać organ administracji jedynie w oparciu o oświadczenia osób podających się za spadkobierców bądź na zasadzie domniemania spadkobrania. Zgodnie z treścią art. 1025 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r., poz. 795) domniemaniem bycia spadkobiercą objęte są tylko osoby, które uzyskały stwierdzenie nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia. W takim stanie rzeczy, skoro skarżący domagając się we wnioskach z dnia 26 września 2025 r i 27 września 2025 r. wydania przez właściwy organ decyzji administracyjnej w przedmiocie ustalenia przebiegu granic działki ewid. zmod. nr [...] położonej w obrębie L. z działkami sąsiednimi, przedłożyli jedynie oświadczenie o byciu spadkobiercami po zmarłym, dnia 29 stycznia 2013 r. F. K., to zasadne jest stanowisko organu, że nie mogło to doprowadzić do uruchomienia postępowania, gdyż skarżący nie wykazali, iż są uprawnionymi podmiotami do złożenia tego żądania, a w konsekwencji konkretyzacji tego żądania w drodze decyzji administracyjnej. "Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne w art. 24 ust. 2a pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 samodzielnie wskazuje krąg podmiotów mających legitymację procesową w inicjowaniu postępowania, którego przedmiotem jest aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, nie odwołując się do pojęcia interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Oznacza to, że art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. stanowi normę lex specialis wobec art. 28 k.p.a., wyłączając ten ostatni jako podstawę wyznaczającą zakres podmiotowy postępowania aktualizacyjnego. W przeciwieństwie do etapu modernizacji, w postępowaniu aktualizacyjnym organ nie dokonuje więc oceny istnienia interesu prawnego w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz ustala krąg podmiotów uprawnionych na podstawie kryteriów określonych w art. 24 ust. 2a pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k." (tak NSA w wyroku z dnia 13 marca 2026 r., sygn. akt I OSK 1228/24; LEX nr 4088725). W pełni podzielając powyższe stanowisko NSA, zdaniem Sądu, Starosta Nowotarski pozostaje jednak w bezczynności, gdyż w takiej sytuacji winien mieć na względzie treść postanowień art. 61a § 1 k.p.a., w myśl których, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Nie jest to co prawda stan bezczynności powstały wobec uruchomienia postepowania i aktualizacji z tą chwila obowiązku i kompetencji organu administracji do rozstrzygnięcia sprawy, ale przejaw bezczynności organu związany procesowym obowiązkiem wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z art. 61a § 1 k.p.a. Skoro taki akt administracyjny nie został wydany przez Starostę Nowotarskiego wobec wniesionych przez skarżących wniosków 26 września 2025 r i 27 września 2025 r. to, Sąd stwierdził, że Starosta Nowotarski pozostaje w stanie bezczynności, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), jak w punkcie I sentencji wyroku, stwierdzając przy tym, w myśl art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), że nie ma ona charakteru rażącego naruszenia prawa. Z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy naruszenie prawa posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe naruszenie." Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy - w przypadku bezczynności, ani samo podejmowanie działań w dużych odstępach czasu - w przypadku przewlekłości. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, a zachodzi m.in. w razie jawnego natężenia braku woli organu do załatwienia sprawy. W orzecznictwie wskazuje się również, że z reguły dopiero sytuacja, gdy długość postępowania stanowi wielokrotność (kilkunastokrotność) miary czasu wyznaczonego przez prawodawcę jako maksymalny termin załatwienia sprawy, pozwala mówić o przekroczeniu na tyle dużym, a przez to też i oczywistym, iż nie budzi wątpliwości ocena uznająca go za przekroczenie kwalifikowane (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2025 r., sygn. akt II GSK 2460/24; LEX nr 3827770). W tym kontekście nie można nie dostrzec, że organ jednak wystosował do skarżących pismo z dnia 8 grudnia 2025 r. w odpowiedzi na wnioski skarżących z dnia 26 września 2025 r i 27 września 2025 r. zamiast wydać procesowe postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w tej sprawie. Sąd uznał, biorąc pod uwagę i czas i samą reakcję organu, pomimo niewydania wskazanego postanowienia jako brak natężenia woli organu do niezałatwienia przedmiotowej sprawy, co wykluczyło uznanie stanu bezczynności i przewlekłości jako noszących cechy rażącego naruszenia prawa. Wobec zatem niewydania wskazanego już postanowienia procesowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) w punkcie II sentencji wyroku, zobowiązał zatem organ do wydania wobec wskazanych wniosków aktu administracyjnego. W pozostałym zakresie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) oddalił skargę, orzekając o tym w punkcie III sentencji wyroku. Sąd stwierdził bowiem, że nie ma mowy o przewlekłym prowadzeniu postępowania w sytuacji, gdy nie doszło i nie mogło dojść do aktualizacji obowiązku i kompetencji organu do załatwienia tej sprawy co do istoty. O przewlekłości postępowania można bowiem mówić tylko, gdy takie się toczy. O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł w punkcie IV sentencji wyroku, zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), zasądzając 100 zł tytułem zwrotu kosztów postepowania, które obejmowały jedynie wysokość uiszczonego od skargi wpisu.