III SAB/Kr 19/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi D. R. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na pisma postanawia 1) odrzucić skargę, 2) przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. T. wynagrodzenie w kwocie 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) podwyższone o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

W skardze, której przedmiot został sprecyzowany pismem pełnomocnika skarżącej z dnia 5 lutego 2024 r., skarżąca D. R. zarzuciła Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych bezczynność w zakresie niewłaściwych odpowiedzi na: a) żądanie wydania dokumentów (m.in. wniosku z dnia 22.03.2022 r. oraz pisma KCS do ZUS z dnia 6.07.2022 r. w sprawie potrąceń niezależnie pobranych świadczeń); b) żądanie złożenia wyjaśnień co do prowadzonych czynności (m.in. potrąceń dokonywanych przez ZUS) oraz wskazania podstaw wyliczenia potrącanych kwot nienależnego świadczenia; c) żądanie wskazania podstaw prawnych poszczególnych czynności dokonywanych w toku postępowania SO-04.8251.499.2022-2/22; d) żądanie udostępnienia prywatnego adresu Kierownik Referatu ds. Świadczeń Opiekuńczych. Skarżąca jednocześnie wskazała, że odpowiedzi organu na wskazane pisma były całkowicie niewystarczające, uzasadniające bezczynność organu w tym zakresie (odpowiedzi na podnoszone przez skarżącą kwestie). Organ unikał jasnej i klarownej odpowiedzi na zastrzeżenia i wnioski skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zakres kontroli działalności administracji publicznej i stosowania przez wojewódzkie sądy administracyjne środków przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 poz. 1634, dalej "p.p.s.a.") określa art. 3 tej ustawy. Zgodnie z § 2 powołanego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1–3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z § 3 powołanego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Zważywszy na określony w piśmie z dnia 5 lutego 2024 r. przedmiot zaskarżenia oraz zawartość akt administracyjnych nie sposób, zdaniem Sądu, zidentyfikować bezczynności organu, która choćby potencjalnie mieściła się w zakresie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych. Zakres ten – gdy idzie o bezczynność – determinowany jest zasadniczo przepisami art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., bowiem do nich odsyła art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Żądania (pisma) wymienione w piśmie skarżącej z dnia 5 lutego 2024 r. nie znajdują się w aktach administracyjnych organu będącego stroną w niniejszej sprawie. Sądowi z urzędu jest wiadomo, że na tożsame żądania (pisma) skarżąca powoływała się w skardze na bezczynność Prezydenta Miasta Krakowa i zostały one zakwalifikowane jako żądania (pisma) złożone w trybie skargowym (dział VIII k.p.a.) – zaś sama skarga podlegała odrzuceniu (postanowienie WSA w Krakowie z dnia 18 września 2023 r., sygn. akt III SAB/Kr 66/23). Z zawartego w piśmie z dnia 5 lutego 2024 r. opisu żądań skarżącej wynika, że dotyczyły one wydania dokumentów, złożenia wyjaśnień, wskazania podstaw prawnych dokonanych czynności, wskazania prywatnego adresu określonego pracownika – żądania tego rodzaju w założeniu nie mogą implikować zaskarżalnej bezczynności, a poza tym skarżąca przyznaje, że otrzymała na nie odpowiedzi, choć, zdaniem skarżącej, niewłaściwe. Sposób załatwienia żądań nie może być kwestionowany w drodze skargi na bezczynność. Skarga na bezczynność nie została też poprzedzona ponagleniem zrelatywizowanym do przedmiotowych żądań (pism), przeto nie został spełniony warunek dopuszczalności skargi opisany w art. 53 § 2b p.p.s.a. Z tych względów, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu (punkt drugi sentencji postanowienia) Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18 ze zm.).