III SAB/Gl 81/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys – Kmiecik, , , po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. B. na bezczynność Wójta Gminy G. w przedmiocie dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła postanawia: odrzucić skargę. 1

Pismem z dnia 10 lutego 2023 r. P. B. (dalej: strona skarżąca, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Wójta Gminy G. (dalej: organ administracji, organ), z którego upoważnienia działał Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G., w przedmiocie dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. W uzasadnieniu podał, że pismem z dnia 29 września 2022 r. jego ojciec złożył wniosek o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła, ujmując we wniosku wszystkie osoby zamieszkałe pod adresem G., ul. [...]. Wniosek został rozpatrzony pozytywnie. Tymczasem pod tym adresem funkcjonują dwa odrębne gospodarstwa domowe, to jest gospodarstwo jego rodziców i gospodarstwo skarżącego, o czym Ośrodek Pomocy Społecznej w G., wypłacający świadczenie 500 +, posiadał wiedzę. W związku z tym w dniu 17 listopada 2022 r. skarżący złożył wniosek dotyczący jego gospodarstwa domowego, który pismem z dnia 5 grudnia 2022 r., nr [...], został przez organ administracji pozostawiony bez rozpoznania. Pismem z dnia 15 grudnia 2022 r. skarżący złożył odwołanie, domagając się ponownego rozpatrzenia swojego wniosku dot. przyznania prawa do dodatku za pellet. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia 16 stycznia 2023 r., nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu wskazało, iż w sprawie zachodzi sytuacja, w której odwołanie zostało wniesione od pisma informacyjnego, a nie od decyzji czy postanowienia administracyjnego, albo czynność organu nie jest decyzją czy postanowieniem administracyjnym, a zatem jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych. Skarżący pismem z dnia 31 stycznia 2023 r., adresowanym do Ośrodka Pomocy Społecznej w G., w związku z postanowieniem jw., wniósł o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i ponownego rozpatrzenia wniosku o przyznanie dodatku węglowego. Organ administracji pismem z dnia 2 lutego 2023 r., nr [...] zawiadomił skarżącego o pozostawieniu jego wniosku bez rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 13 ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1967) wnioski o wypłatę dodatku dla gospodarstwa domowych złożone po dniu 30 listopada 2022 r. pozostawia się bez rozpoznania. Natomiast w odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, wskazując, że w jego ocenie zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie oraz wyjaśniając, iż wyczerpująco uzasadniło swoje stanowisko w uzasadnieniu postanowienia o niedopuszczalności odwołania. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 marca 2023 r. wezwano skarżącego do złożenia dowodu ponaglenia do organu wyższego stopniem, tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z zaznaczeniem, że ponaglenie powinno być złożone przed dniem 10 lutego 2023 r. W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżący pismem z dnia 30 marca 2023 r. poinformował, że w dniu 15 grudnia 2022 r. złożył odwołanie od decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o odmowie przyznania dodatku na pellet drzewny. Wyjaśnił, że pismem z dnia 16 stycznia 2023 r. otrzymał informację z Samorządowego Kolegium Odwoławczego o niedopuszczalności odwołania, a z uwagi na jego treść zwrócił się do Ośrodka jw. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Jego prośbę potraktowano jako nowy wniosek o przyznanie dodatku na węgiel, co absolutnie nie było jego intencją. Wskazał przy tym na zmianę przepisów w zakresie przyznawania dodatków węglowych i na złożenie zażalenia na bezczynność i przewlekłość prowadzenia postępowania przez Ośrodek Pomocy Społecznej w G. W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 24 kwietnia 2023 r. zwrócono się do organu administracji o informacje, czy skarżący wniósł ponaglenie w sprawie pisma z dnia 5 grudnia 2022 r. dotyczącego pozostawienia jego wniosku o wypłatę dodatku jw. bez rozpoznania. W odpowiedzi organ administracji pismem z dnia 28 kwietnia 2023 r. poinformował, iż skarżący nie wniósł ponaglenia w sprawie. Ponadto organ wskazał na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o niedopuszczalności odwołania od zawiadomienia z dnia 5 grudnia 2022 r. nr [...]. Po otrzymaniu postanowienia skarżący złożył dnia 31 stycznia 2022 r. prośbę o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i ponowne rozpatrzenie jego wniosku o przyznanie dodatku dla gospodarstw domowych. Organ wyjaśnił, iż potraktował pismo strony jako ponowny wniosek o dodatek dla gospodarstw domowych na adres G., ul. [...] i zgodnie z art. 24 ust. 13 ustawy powołanej wyżej, wniosek ten pozostawiono bez rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny skargi wniesionej do sądu administracyjnego, sąd dokonuje analizy jej dopuszczalności z punktu widzenia objętego zakresem uregulowania ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 508 ze zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Nadto wniesienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2 b p.p.s.a.). Zatem kognicja sądów administracyjnych odnosi się jedynie do spraw określonych przepisami prawa. W sprawie należy zauważyć, że strona skarżąca wniosła skargę na bezczynność organu administracji, z którego upoważnienia działał Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G., w przedmiocie dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła. Sąd w składzie orzekającym przywołuje uchwałę z dnia 22 czerwca 2020 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów, sygn. akt II OPS 5/19, którą z uwagi na rozbieżności w ocenie i rozstrzyganiu w orzecznictwie sądów administracyjnych rozsądzono następujące zagadnienie prawne: "Czy wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu postępowania i wydaniu ostatecznej decyzji stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi?". NSA podjął następującą uchwałę: Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przechodząc na grunt przepisów p.p.s.a. NSA wskazało określony w art. 3 § 2 pkt 8) p.p.s.a. przedmiot kontroli sądu administracyjnego, jakim jest prawo skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W jego ocenie objęte kognicją sądu administracyjnego bezczynność i przewlekłość postępowania stanowią poddane kontroli sądu stany bezczynności lub przewlekłości, zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1) i pkt 2) k.p.a., których zaistnienie w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w indywidualnej sprawie mogą zostać zakwestionowane przez stronę w drodze ponaglenia, w wyniku czego spełniono określony w art. 53 § 2b p.p.s.a. warunek dopuszczalności wniesienia skargi. Skarga na bezczynność lub na przewlekłe prowadzenie postępowania jest zatem skargą na bezczynność w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1) k.p.a., zaś skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest skargą na przewlekłość, o której mowa w art. 37 § 1 pkt 2) k.p.a. W obu przypadkach skarga skierowana jest przeciwko wadliwemu procesowo stanowi postępowania, w wyniku którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje. Skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Z kolei skarga na przewlekłość jest skargą na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub szybciej, niż to wynika z art. 35 § 1 – § 3a k.p.a. lub z przepisów szczególnych. NSA dodał, iż objęty definicją art. 37 § 1 pkt 1) i pkt 2) wadliwy stan, w jakim znajduje się postępowanie w indywidualnej sprawie, może być przez stronę tego postępowania kwestionowany zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak też sądowoadministracyjnym - w obu przypadkach - przy wykorzystaniu tej samej instytucji ponaglenia, funkcjonującej na gruncie obu regulacji, wywierającej wszakże odmienny skutek, z czego jeden polega na zainicjowaniu kontroli administracyjnej obciążonego bezczynnością lub przewlekłością postępowania, a drugi zawiera się w spełnieniu określonego art. 53 § 2b p.p.s.a. wymogu niezbędnego dla wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość, czyli wniesienia ponaglenia do organu wyższej instancji. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja ma miejsce. Skarżący zaskarżył bezczynność organu administracji, a nie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 stycznia 2023 r., które stało się prawomocne i tym samym postępowanie administracyjne zostało zakończone. Sąd zauważa, iż wbrew temu, co skarżący zawarł w treści korespondencji adresowanej do tut. Sądu, nie wniósł ponaglenia do organu wyższej instancji na pismo organu administracji, którym pozostawiono jego wniosek bez rozpoznania. Taki stan sprawy zatem musiałby skutkować również uznaniem skargi za niedopuszczalną i jej odrzuceniem przez Sąd z uwagi na niewyczerpanie odpowiedniego trybu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (cyt. powyżej). Z kolei w myśl art. 52 § 2 p.p.s.a., przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Stosownie natomiast do treści przepisu art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Mając treść skargi oraz rozstrzygnięcie cytowanej powyżej uchwały, zdaniem tut. Sądu skarga, która została wniesiona przez skarżącego na bezczynność w przedmiocie dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła w stanie sprawy opisanym powyżej, jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, gdy z innych przyczyn, nie objętych treścią art. 58 § 1 pkt 1-5, wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 53 § 2b p.p.s.a. ----------------------- 4