III SAB/Gl 311/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi S. Z. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prokuratora Rejonowego w R. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.

Pismem z 13 kwietnia 2026 r. S. Z. (dalej: strona; skarżący) reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł skargę na bezczynność i przewlekłość Prokuratora Rejonowego w R. (dalej: organ) w przedmiocie wniosku o udzielenie informacji publicznej. W piśmie tym strona wnosiła o: 1. stwierdzenie bezczynności i przewlekłości organu w prowadzeniu przedmiotowej sprawy oraz że bezczynność i przewlekłość nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego; 3. zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego w kwocie po 200 zł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu strona wskazała, że wnioskiem (skierowanym via ePUAP) z 9 kwietnia 2026 r. wystąpiła do organu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej o następującej treści: wnoszę o przesłanie za pośrednictwem ePUAP zanonimizowanego skanu postanowienia kończącego postępowanie o sygn. akt [...]. W odpowiedzi na wniosek strony - pismem z 10 kwietnia 2026 r. znak [...] - organ wskazał, że przedmiotowe zapytanie nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, lecz podlega udostępnieniu na zasadach określonych w procedurze karnej (art. 156 § 5 i 5b k.p.k.). W związku z powyższym organ poinformował stronę, że kopię wniosku przekazano do rozpoznania referentowi sprawy – sygn. [...]. Następnie w uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że skarga jest konieczna, bo organ w ogóle nie zamierza udzielić informacji w żądanym zakresie. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej. Organ wskazał, że zagadnienie stanowiące istotę skargi stanowiło już, niejednokrotnie przedmiot wypowiedzi jurydycznej Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA). Wskazać należy przykładowo na wyrok z 14 listopada 2024 r., III OSK 1866/23, LEX nr 3851794, wedle którego "zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d. i.p. "przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi". Oznacza to, że przepisów tej ustawy nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisami takimi są m.in. art. 156 i 321 k.p.k. Przepis art. 156 § 1 k.p.k. prawo dostępu do akt sprawy sądowej przedstawicielom ustawowym i podmiotowi określonemu w art. 416 k.p.k. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępniane również innym osobom. Chociaż przepis nie stanowi tego expressis verbis należy przyjąć, że dotyczy on akt sądowych zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania. Art. 156 § 5, 5a i 510 odnoszą się z kolei do postępowania przygotowawczego. Przepisy art. 156 § 1, 5, 5a i 5b k.p.k. skierowane są w stosunku do wszystkich potencjalnych adresatów, a nie tylko wobec stron postępowania karnego, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego lub zakończonego postępowania przygotowawczego. Są one przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej i ustawa ta nie ma do nich zastosowania". W wyroku tym zauważono także, jak dalej argumentował organ, że: "Jeżeli osoba zainteresowana domaga się wydania konkretnych dokumentów z akt sprawy karnej, to choćby miały one status informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, również w tym zakresie zasady ich udostępniania uregulowane są przepisami k.p.k. Każdy taki dokument należy bowiem traktować przede wszystkim w kategoriach odpisu (kopii) wydawanej z akt sprawy, niekoniecznie zaś informacji publicznej w nich się znajdującej. W orzecznictwie przyjęto, że przepisy k.p.k., które w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w tym także do poszczególnych dokumentów w nich zawartych, wyłączają w tym zakresie stosowanie trybu i formy ustawy o dostępie do informacji publicznej". Analogicznie kwestię – jak dodał organ w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę – rozstrzygnął NSA m.in. w wyrokach z 3 września 2024 r., III OSK 156/24, LEX nr 3852232, z 10 października 2025 r., III OSK 713/25, LEX nr 3941403, czy z 6 marca 2026 r., III OSK 743/25, LEX nr 4031354. Organ dodatkowo zasygnalizował, że sprawa [...] wciąż nie została prawomocnie zakończona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn., Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy. Na wstępie przypomnieć należy, że prawo do uzyskania informacji publicznej wynika z art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowiącego w ust. 1 zd. 1, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Zasady realizacji tego prawa zawiera ustawa z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.), która w art. 1 ust. 1 stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Art. 2 ust. 1 u.d.i.p. określa kategorię podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji jako "każdego". Stosownie do powołanego przepisu, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Ustawa ta nie definiuje jednak pojęcia bezczynności. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), jak i w doktrynie prawa zgodnie podkreśla się, że organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.) lub przepisach szczególnych, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. np.: wyroki NSA z 20 lipca 1999 r., I SAB 60/99; 8 lutego 2017 r., II GSK 5346/16; W. Chróścielewski, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2015 r., I FSK 1881/14, "OSP" 2015, z. 12, poz. 116 oraz przywołana tam literatura). Zatem dla oceny, czy adresat wniosku pozostaje w bezczynności istotne jest ustalenie, czy jest on zobligowany do żądanego działania. W przypadku informacji publicznej zbadania wymaga, czy należy on do grupy podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, a także czy żądana informacja stanowi informację publiczną. W przypadku negatywnej odpowiedzi na którekolwiek z powyższych pytań, adresat nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, a zatem jeśli tego nie czyni, nie można mu skutecznie postawić zarzutu bezczynności. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są organy władzy publicznej. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret pierwsze u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć. Nadto w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. b) oraz c) u.d.i.p. udostępnieniu podlegają także stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organ władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu Kodeksu karnego oraz treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej. Natomiast po myśli art. 6 ust. 2 u.d.i.p., dokumentem urzędowym jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu Kodeksu karnego w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Przenosząc powyższe regulacje na stan faktyczny przedmiotowej sprawy Sąd stwierdza, że wniosek strony skierowany był do Prokuratora Rejonowego. W świetle przytoczonych przepisów nie ulega wątpliwości, że stosownie do art. 4 ust. 1 u.d.i.p. jest on podmiotem zobligowanym do udzielenia informacji, jakie są w jego posiadaniu, a mają charakter informacji publicznej (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). W rozpoznawanej sprawie skarżący kwestionuje udzieloną odmowę udostępnienia wnioskowanej informacji jako publicznej. Natomiast organ wskazuje, że wniosek został rozpoznany w trybie art. 156 § 1 i 5 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 490 ze zm.; dalej: k.p.k.), albowiem prokurator uznał, iż prawo do informacji publicznej nie obejmuje prawa do uzyskania kserokopii dokumentów z akt postępowania karnego, zaś przedmiotem informacji publicznej nie jest treść orzeczeń organów ścigania. Poza tym wyjaśnił, że w treści art. 156 § 5 k.p.k. sformułowanie, iż za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom, oznacza możliwość uzyskiwania przez nie także odpisów z tych akt. Rozstrzygając powyższą kwestię formalną należy na samym początku zauważyć, że w odpowiedzi na wniosek strony z 9 kwietnia 2026 r. organ pismem z 10 kwietnia 2026 r. znak [...] udzielił skarżącemu informacji z zachowaniem 14 - dniowego terminu od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Nie jest także w tej sprawie sporne, że wniosek odnosi się do sprawy o charakterze publicznym w rozumieniu wyżej powołanych jednostek redakcyjnych art. 6 ust. 1 u.d.i.p. Zasadniczy spór sprowadza się do rozstrzygnięcia zakresu stosowania art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 156 § 5 i § 5b k.p.k. w układzie faktycznym, w którym wnioskujący o udostępnienie informacji publicznej domaga się "przesłania skanu postanowienia kończącego postępowanie przygotowawcze", a więc aktu procesowego kończącego formalnie postępowanie przygotowawcze. Przedstawione zagadnienie, w podobnej formule merytorycznej, było zresztą przedmiotem licznych ocen prawnych Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) wyrażonych m.in. w wyrokach z: 3 września 2024 r., III OSK 156/24, Legalis nr 3318496; 21 lipca 2023 r., III OSK 1078/22, Legalis nr 3020049; 18 stycznia 2023 r., III OSK 6466/21, Legalis nr 2918716; 21 listopada 2023 r., III OSK 2305/22, Legalis nr 3918441; 29 maja 2024 r., III OSK 1170/22, Legalis nr 3088143. W powołanych orzeczeniach NSA zwrócił uwagę, że argumenty pozwalające zająć właściwe stanowisko wobec zakresu stosowania art. 1 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 156 k.p.k. znajdują się w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów NSA z 9 grudnia 2013 r., I OPS 7/13, Legalis nr 744461. Wzmiankowana uchwała dotyczyła wprawdzie kwestii dopuszczalności żądania udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego, jednakże z uwagi na zakres i uniwersalny charakter powołanych w jej uzasadnieniu ocen prawnych powinna być uwzględniana w zakresie szerszym od tego, który bezpośrednio dotyczył zadanego pytania prawnego. W uzasadnieniu uchwały NSA zawarł bowiem istotne wskazania, co do wzajemnej relacji przepisów u.d.i.p. i k.p.k. Podał, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. "[p]rzepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi". Oznacza to, że przepisów tej ustawy nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej. Przepisami takimi są m.in. art. 156 i 321 k.p.k. Przepis art. 156 § 1 k.p.k. prawo dostępu do akt sprawy sądowej oraz możność sporządzania odpisów przyznaje stronom, obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym i podmiotowi określonemu w art. 416 k.p.k. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępniane również innym osobom. Chociaż przepis nie stanowi tego expressis verbis należy przyjąć, że dotyczy on akt sądowych zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania. Art. 156 § 5 i 5a odnoszą się z kolei do postępowania przygotowawczego. Przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k. adresowane są w stosunku do wszystkich potencjalnych adresatów, a nie tylko wobec stron postępowania karnego, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego. Są one przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej i ustawa ta nie ma do nich zastosowania. NSA zwrócił uwagę na wysoki stopień formalizacji postępowania i dostępu do akt postępowania karnego dla stron i daleko idące odformalizowanie postępowania regulowanego ustawą o dostępie do informacji publicznej. Przyjęcie tym samym, że strona postępowania karnego, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na zasadach określonych w k.p.k., bardziej sformalizowanych, niż osoby działające w oparciu o art. 10 u.d.i.p., byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Całość wywodu NSA w ww. uchwale prowadzi do kilku niewątpliwych wniosków. Po pierwsze, przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a oraz 5b k.p.k. adresowane są do każdego (do wszystkich), a więc nie tylko do stron postępowania karnego, o czym przesądza m.in. treść zdania drugiego art. 156 § 5 k.p.k., z której wynika, iż akta mogą być w wyjątkowych sytuacjach udostępnione innym niż stronom (obrońcom, pełnomocnikom, przedstawicielom ustawowym) osobom. Po drugie, przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (a wraz z innymi przepisami także do akt postępowania już zakończonego). Po trzecie, powyżej wskazane przepisy k.p.k. stanowią owe "przepisy innych ustaw", o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów tejże ustawy do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej. W konsekwencji nawet jeżeli osoba zainteresowana domaga się wydania konkretnych dokumentów z akt sprawy karnej, to choćby miały one status informacji publicznych, w tym dokumentów urzędowych, również w tym zakresie zasady ich udostępniania uregulowane są przepisami k.p.k. Każdy taki dokument należy bowiem traktować przede wszystkim w kategoriach odpisu (kopii) wydawanej z akt sprawy, niekoniecznie zaś informacji publicznej w nich się znajdującej (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2022 r., III OSK 5052/21, Legalis nr 2709917). W orzecznictwie przyjęto, że przepisy k.p.k., które w sposób pełny regulują kwestie dostępu do akt w tym także do poszczególnych dokumentów w nich zawartych, wyłączają w tym zakresie stosowanie trybu i formy ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. wyrok NSA z 15 lipca 2011 r., I OSK 647/11, Legalis nr 360785). W konsekwencji trzeba przyjąć, że żądany przez stronę "skan postanowienia kończącego postępowanie przygotowawcze" w konkretnie oznaczonej sprawie (która wedle oświadczenia organu prezentowanego w odpowiedzi na skargę – nie jest jeszcze zakończona) nie jest informacją publiczną, której udostępnienia mogła domagać się strona skarżąca w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący powołuje się w uzasadnieniu skargi na orzecznictwo sądów administracyjnych z którego m.in. ma wynikać, że "postanowienie prokuratora umarzające postępowanie przygotowawcze jest informacją publiczną". Jednakże art. 1 ust. 2 u.d.i.p. stosowany związkowo z art. 156 k.p.k. nie dotyczy przedmiotowego zakresu pojęcia "informacja publiczna", lecz trybu, w jakim można uzyskać do niej dostęp (por. wyrok NSA z 3 września 2024 r., III OSK 156/24, Legalis nr 3318496). Skoro skarga okazała się oczywiście niezasadna to brak było również podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika strony cyt. "o zasądzenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego w kwocie po 200 zł" w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.