III SAB/Gd 71/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor sądowy WSA Adam Osik (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi L. B. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Pomorskiego postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. stwierdza, że Wojewoda Pomorski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie 3. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej L. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

L. B. w dniu 30 grudnia 2025 r. wniosła skargę na bezczynność przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Pomorskiego postępowania w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu wykonywania działalności gospodarczej. Działając na podstawie art. 50 § 1, art. 3 § 2 pkt 8 oraz art. 52 § 1, art. 53 § 2b, art. 54 § 1 i art. 149 § 1-3 w zw. z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - dalej jako: "p.p.s.a." skarżąca wniosła o: 1. stwierdzenie bezczynności oraz przewlekłości postępowania, które narusza prawa skarżącej i negatywnie wpływa na jej sytuacje życiową oraz ekonomiczną, co uzasadnia pilne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji bez dalszej zwłoki; 2. zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku; 3. wymierzenie organowi grzywny; 4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został złożony przez skarżącą w dniu 26 listopada 2024 r. wraz z kompletem dokumentów, a następnie skarżąca dosłała dodatkowe dokumenty. Organ jednak nie przekazał skarżącej żadnej informacji umożliwiającej monitorowanie statusu sprawy. Pomimo upływu znacznego czasu do dnia sporządzenia skargi nie została wydana żadna decyzja. Organ nie reaguje na liczne pisma strony. Zdaniem strony, skoro posiada ona status UKR, nie ciąży na niej obowiązek osobistego złożenia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1 a oraz ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 103 - zwanej dalej "ustawą o pomocy"), zgodnie z którymi zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 1 stycznia 2023 r. do dnia 4 marca 2026 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W uzasadnieniu organ podniósł, że rozpoznając sprawę należy mieć na względzie jej przedmiot i związane z tym szczególne okoliczności, w tym przede wszystkim mające zastosowanie przepisy oraz zmiany stanu prawnego, które obowiązywały w okresie wpływu wniosku i jego procedowania. Do wskazanych przepisów należy art. 100d ustawy pomocowej, zgodnie z którym w okresie jego obowiązywania od dnia 1 stycznia 2023 r. aktualnie do dnia 4 marca 2026 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (pkt 1 lit. a), stały (pkt 1 lit. b) oraz rezydenta długoterminowego UE (pkt 1 lit. c) w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Stosownie do jego ust. 3 w okresie, o którym mowa w ust. 1, przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie stosuje się. Natomiast art. 100d ust. 3 pkt 2 ww. ustawy określił, że organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Stosownie do art. 100c ust. 4 ww. ustawy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Z kolei przepis art. 100d ww. ustawy o pomocy wyznaczył nowy okres spoczywania terminów do dnia 24 sierpnia 2023 r., a kolejne jego nowelizacje przedłużyły ten okres do dnia 30 września 2025 r. Organ stwierdził, że skarżąca należy do kategorii osób wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy, bowiem jest obywatelką Ukrainy, która przybyła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, a po przyjeździe do Polski zarejestrowała się w systemie UKR. W związku z tym skarga powinna podlegać odrzuceniu. Stanowisko Wojewody Pomorskiego w zakresie obowiązku stosowania przepisów art. 100d ustawy specjalnej oraz braku rżącego charakteru bezczynności organu z uwagi na zasadę praworządności nie pozostaje odosobnione. Potwierdza je stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrażone w wyroku z dnia 27 listopada 2025 r. (sygn. akt IV SAB/Po 188/25), w którym sąd uznał, że bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w sprawie z wniosku cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na pobyt złożonego w dniu 26 sierpnia 2024 r. nie miała charakteru rażącego oraz oddalił skargę w zakresie żądania przyznania od organu sumy pieniężnej. Powołany wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym: skarżący nie był obywatelem Ukrainy i nie przybył z jej terytorium w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Kompletny wniosek do Wojewody Wielkopolskiego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy złożył w dniu 26 sierpnia 2024 r. Pismem z dnia 22 maja 2025 r. pełnomocnik skarżącego wniósł ponaglenie, wskazując że organ pozostaje w bezczynności już od 250 dni. Następnie w dniu 28 sierpnia 2025 r. wniesiona została skarga na bezczynność Wojewody. W dniu 17 września 2025 r. została wydana decyzja kończąca postępowanie w sprawie administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W świetle art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest - jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. - wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca niewątpliwie wypełniła wymóg określony w art. 53 § 2b p.p.s.a. Ponaglenie zostało bowiem w przepisany prawem sposób złożone do właściwego organu pismem z dnia 19 grudnia 2025 r. W związku z argumentacją organu należało przede wszystkim w niniejszej sprawie rozważyć kwestię zastosowania w stosunku do skarżącej, przepisów art. 100c i 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 337 – dalej jako "ustawa o pomocy") w brzmieniu obowiązującym w toku postępowania przez Wojewodą Pomorskim, jak i w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie. W tym zakresie Sąd przede wszystkim wskazuje, że nie budzi wątpliwości twierdzenie organu, że skarżąca jest obywatelem Ukrainy, który wjechał na terytorium RP po rozpoczęciu działań wojennych w związku z agresją Rosji na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. Jak wynika z treści wniosku skarżąca wjechała na terytorium RP w październiku 2022 r. na podstawie ruchu bezwizowego w oparciu o ustawę o pomocy, składając następnie w listopadzie 2024 r. wniosek o zezwolenia na pobyt czasowy przebywając na terytorium RP na podstawie ustawy o pomocy. Skarżąca sama wskazywała, że posiada nadany status "UKR" jest zatem obywatelem Ukrainy, który przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po rozpoczęciu działań wojennych na terytorium Ukrainy, tym samym jest osobą podlegającą szczególnej regulacji prawnej jaką stanowi ustawa o pomocy. Ustawa ta w art. 1 definiowała przedmiot regulacji w następujący sposób: 1. Ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o obywatelu Ukrainy, rozumie się przez to także nieposiadającego obywatelstwa ukraińskiego małżonka obywatela Ukrainy, o ile przybył on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa i nie jest obywatelem polskim ani obywatelem innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej. 3. Ustawa określa również: 1) szczególne zasady powierzenia pracy obywatelom Ukrainy, przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) pomoc zapewnianą przez wojewodów, jednostki samorządu terytorialnego oraz inne podmioty obywatelom Ukrainy; 3) utworzenie Funduszu Pomocy w celu finansowania lub dofinansowania realizacji zadań na rzecz pomocy obywatelom Ukrainy; 4) niektóre uprawnienia obywateli Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny; 5) szczególne zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez organy polskie dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 6) niektóre uprawnienia obywateli polskich i obywateli Ukrainy będących studentami, nauczycielami akademickimi lub pracownikami naukowymi wjeżdżającymi z terytorium Ukrainy; 7) szczególne regulacje dotyczące kształcenia, wychowania i opieki dzieci i uczniów będących obywatelami Ukrainy, w tym wsparcia jednostek samorządu terytorialnego w realizacji dodatkowych zadań oświatowych w tym zakresie; 8) szczególne zasady organizacji i funkcjonowania uczelni w związku z zapewnianiem miejsc na studiach dla obywateli Ukrainy, o których mowa w ust. 1; 9) szczególne zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy, przebywających legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 10) szczególne zasady prowadzenia dystrybucji produktów leczniczych i wyrobów medycznych przeznaczonych na pomoc humanitarną na terytorium Ukrainy przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych z dnia 12 marca 2022 r. Wskazana ustawa reguluje więc szczególne zasady uregulowania pobytu takich osób jak m.in. skarżąca, to jest obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Ustawa o pomocy weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. (art. 116 ustawy). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830 - powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa zmieniająca"), wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że: 1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewidywała norma art. 100d ustawy o pomocy, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r. Przepis art. 100d ustawy o pomocy był parokrotnie nowelizowany; na dzień wniesienia skargi art. 100d ustawy o pomocy określał przywołany okres "do dnia 4 marca 2026 r." (art. 10 pkt 3 ustawy z dnia 12 września 2025 r.; Dz. U. z 2025 r., poz. 1301 - zmieniającej ustawę o pomocy z dniem 30 września 2025 r.), zaś na dzień wydania niniejszego wyroku art. 100d ustawy o pomocy określał tenże okres "do dnia 4 marca 2027 r." (zgodnie ze zmianą wprowadzoną art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw; Dz.U. z 2026 r., poz. 203). W związku z brzmieniem ww. regulacji prawnych sąd poddał ocenie, czy wprowadzenie czasowego ograniczenia prawa do sądu w zakresie bezczynności organów w sprawach cudzoziemców, zostało dokonane zgodnie z zasadą proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Uwzględniając, że skarga do tutejszego Sądu została przez stronę skarżącą wniesiona w grudniu 2025 r. należało rozważyć, czy Wojewoda Pomorski pozostawał na dzień wniesienia skargi w stanie przewlekłości w rozpoznaniu wniosku skarżącej, który to wniosek wpłynął do Wojewody Pomorskiego w dniu 27 listopada 2024 r. Innymi słowy, w przedmiotowej sprawie dokonania oceny przez Sąd wymagało, czy okres od dnia wpływu wniosku o udzielenie zezwolenia do dnia wniesienia niniejszej skargi, oraz dalej, stanowi okres, w którym organ pozostaje w stanie przewlekłego prowadzenia postępowania, czy też z uwagi na brzmienie art. 100d ustawy o pomocy, organowi nie można postawić takiego zarzutu, chociaż organ, pomimo podjęcia na początkowym etapie postępowania czynności opiniowania wniosku przez organy wymienione w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, nie podejmował żadnych dalszych czynności w sprawie. W złożonej odpowiedzi na skargę organ wskazuje bowiem, że zaprzestanie czynności w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 4 marca 2026 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności z uwagi właśnie na uregulowanie wskazane w art. 100d ustawy o pomocy. W złożonej odpowiedzi na skargę organ wskazuje bowiem, że zaprzestanie czynności w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 4 marca 2026 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności. Rozstrzygając tę kwestię należy podkreślić, że w dacie orzekania przez sąd upłynęły już ponad 4 lata od rozpoczęcia agresji rosyjskiej przeciwko Ukrainie, która spowodowała masowy napływ licznej grupy obywateli tego kraju do Polski. Wiele z tych osób zdążyło już powrócić do Ukrainy. Trudno jest obecnie dopatrywać się szczególnych okoliczności, które w praworządnym państwie nadal uzasadniałyby pozbawienie wszystkich cudzoziemców instrumentów ochrony sądowej przed bezczynnością organów administracji i przewlekłością prowadzonego przez nie postępowania. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażone w pytaniu prejudycjalnym skierowanym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r. (sygn. akt II SAB/Gl 19/25). Zdaniem sądu pytającego: 1. Sprzeciwia się traktatowym zasadom państwa prawnego i poszanowania praw człowieka (art. 2 i 6 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana Dz. U. C 202 z 7 czerwca 2016 r., s. 47 i nast. – dalej: TFUE), proporcjonalności (art. 52 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej; Dz. U. UE. C. z 2007 r. Nr 303, s. 1 i nast., z późn. zm. – dalej: KPP) w zw. z art. 6 ust. 1 TUE), pierwszeństwa prawa unijnego i jego efektywności (art. 4 ust. 3 TUE) oraz "prawa do dobrej administracji" (traktowanego jako zasada Unii Europejskiej, wyrażonego w art. 41 ust. 1 – 4 KPP w zw. z art. 51 ust. 1 KPP w zw. z art. 6 ust. 1 TUE oraz w orzecznictwie TSUE) długotrwałe i kilkukrotnie wydłużane przez prawodawcę krajowego wyłączenie z przyczyn organizacyjnych lub ekonomicznych prawa cudzoziemców – obywateli państw trzecich do złożenia skutecznego środka przeciwdziałania opieszałości organów administracji publicznej (ponaglenia, skargi na bezczynność lub przewlekłość); 2. Długotrwałe i kilkukrotnie przedłużane wyłączenie w prawie krajowym możliwości złożenia przez cudzoziemców – obywateli państw trzecich skutecznego środka prawnego przeciwdziałającego opieszałości organów publicznych oraz wykluczenie możliwości zasądzenia przez krajowy sąd administracyjny adekwatnej sumy pieniężnej, stanowiącej zadośćuczynienie za naruszenie prawa do działania przez organy bez zbędnej zwłoki i wykluczenie możliwości nakazania wydania aktu administracyjnego w wyznaczonym przez sąd terminie, należy interpretować jako: a) niespełniające wymogów interesu ogólnego oraz nadmiernie ograniczające sferę praw podstawowych Unii Europejskiej (art. 2 TUE; art. 6 ust. 1 i 3 TUE w zw. z art. 52 ust. 1 – 3 KPP); b) dyskryminujące cudzoziemców – obywateli państw trzecich (art. 2 TUE, art. 10 i 18 TFUE, art. 20 oraz 21 ust. 1 i 2 KPP); c) uchybiające zasadzie sprawiedliwości (art. 2 TUE) oraz d) utrudniające realny, skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości (art. 2 TUE, art. 67 ust. 4 TFUE, art. 47 w zw. z art. 51 ust. 1 KPP). Szczegółowe uzasadnienie pytania prejudycjalnego dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl) i zbyteczne jest w tym miejscu jego powoływanie w całości. Należy jedynie w pełni podzielić argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, stojącego na stanowisku, że postępowanie administracyjne o udzielenie obywatelowi państwa trzeciego zezwolenia na pobyt czasowy jest sprawą unijną, a nie jedynie krajową, co oznacza konieczność poszanowania postanowień Karty Praw Podstawowych (w świetle jej art. 51 ust. 1) oraz zasad unijnych, także przez organy i sądy krajowe. Jedną z tych zasad jest prawo do dobrej administracji ustanowione w art. 41 KPP. Z wcześniejszych rozważań wynika jednoznacznie, że wyłączenie sądowej ochrony wszystkich cudzoziemców wobec bezczynności organów administracji lub przewlekłego prowadzenia przez nie postępowania jaskrawo narusza to prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach trafnie zwrócił uwagę na to, że tymczasowa ochrona udzielana wysiedleńcom z Ukrainy (art. 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r., stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy) przedłużona decyzją wykonawczą Rady [UE] 2023/2409 z dnia 19 października 2023 r. wyraźnie wskazuje, że decyzja ta nie narusza praw podstawowych i jest zgodna z zasadami uznanymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. Słusznie zatem podkreśla sąd pytający, że powoływanie się przez sąd krajowy na te decyzje dla poparcia ograniczenia praw podstawowych (a nie ich zapewnienia) wydaje się być sprzeczne z celem samej decyzji i świadczy o głębokiej rozbieżności w interpretacji przepisów krajowych oraz międzynarodowych, w tym EKPCZ i regulacji unijnych, ze szkodą dla cudzoziemców – obywateli państw trzecich, będących pod ochroną Unii Europejskiej. Jak trafnie wskazał w ww. uzasadnieniu sąd pytający, powołane w pytaniu prejudycjalnym orzecznictwo TSUE nie akceptuje istnienia sytuacji podlegających prawu Unii, w których prawa podstawowe nie miałyby zastosowania. Środki, które są nie do pogodzenia z prawami podstawowymi, są niedopuszczalne w prawie Unii ze względu na poszanowanie zasad pierwszeństwa, jednolitości i skuteczności tego prawa w wyniku ochrony praw podstawowych, które nie może różnić się w zależności od danego prawa krajowego. Tymczasem regulacje zawarte w art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy interpretowane w sposób jaki czyni to organ administracji naruszają prawo do dobrej administracji. Podkreślenia wymaga, że w wyroku z 19 maja 2025 r. II OSK 2926/24 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że czasowe ograniczenie prawa do sądu (w zakresie dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4) było uzasadnione sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem wysiedleńców z Ukrainy w związku z wojną rozpoczętą 24 lutego 2022 r. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegł, że konieczne jest, aby sformułowane wyżej oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości a ewentualna istotna zmiana tych okoliczności może doprowadzić do odmiennej oceny spełnienia przesłanki niezbędności wprowadzenia ograniczeń przewidzianych w art. 100d ustawy o pomocy. Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy okoliczności te trwają. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi zaś, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przez "istotną zmianę okoliczności" należy rozumieć nie tylko zmniejszenie liczby wniosków pobytowych wpływających do wojewodów, lecz również stan, w którym zwiększona liczba tych wniosków (w porównaniu z wpływem sprzed wybuchu wojny w Ukrainie) stała się normą w dłuższym – obecnie ponad trzyletnim – okresie i nie może być już uznawana za sytuację nadzwyczajną. Z danych udostępnionych przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jednoznacznie wynika, że (w porównaniu z latami wcześniejszymi) w roku 2022 nastąpił znaczny wzrost liczby wniosków pobytowych, jakie wpłynęły do wojewodów, co bez wątpienia należy wiązać z wybuchem wojny w Ukrainie. Natomiast w kolejnych latach (2023-2024) wpływ ten kształtował się na zbliżonym poziomie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w ilości tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy o pomocy). Tym bardziej, że chodzi w tym przypadku o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter. Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" – dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności - lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Takie rozwiązanie należy zaś ocenić krytycznie nie tylko przez pryzmat art. 45 ust. 1 Konstytucji, lecz również z punktu widzenia konstytucyjnej zasady pewności prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy po dniu 30 czerwca 2024 r. W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw należy odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2024 r., poz. 854 - dalej: "nowela ustawy", "ustawa zmieniająca") w zakresie w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy, jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przyczyna wprowadzająca ograniczenie prawa do sądu w dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej już nie istniała. Tym samym rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1-4 ustawy o pomocy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z zasadą prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zajął zatem w przywołanym wyroku (jak i kolejnych wyrokach np. z 28 sierpnia 2025 r., II OSK 3109/24, z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 2743/24, z 3 lipca 2025 r., II OSK 2695/24, z 12 czerwca 2025 r., II OSK 2942/24) stanowisko, zgodnie z którym, po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy - po dniu 30 czerwca 2024 r. zachodzi sprzeczność art. 100d ustawy o pomocy z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Przepis ten nie powinien być zatem stosowany. Podzielając powyżej zaprezentowane stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, tutejszy Sąd, w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, uznał, że taka właśnie sytuacja – oczywistej sprzeczności przepisu ustawy zmieniającej z przepisem rangi konstytucyjnej – miała miejsce w odniesieniu do art. 100d ust. 1-4 ustawy pomocowej w brzmieniu nadanym nowelizacją ustawy z dnia 15 maja 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 854) w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ponieważ na tamten moment, a więc po upływie przeszło dwóch lat od wybuchu konfliktu zbrojnego nie istniały już nadzwyczajne okoliczności uzasadniające przedłużenie, tym bardziej okoliczności te nie istniały w okresie późniejszym. Taka ocena dotyczy także kolejnego przedłużenia wskazanego w tym przepisie terminu do dnia 4 marca 2026 r. (art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. Dz.U. z 2025. poz.1301, zmieniającej ustawę pomocową z dniem 30 września 2025 r.), jak i przedłużenia ostatniego wynikającego z art. art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, z którego wynika przedłużenie omawianego terminu do dnia 4 marca 2027 r. Tym samym należało stwierdzić, że niezgodność art. 100d ustawy pomocowej z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po dniu 30 czerwca 2024 r. Skoro zatem przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach ("u.o.c.") powinny być stosowane przynajmniej od dnia 1 lipca 2024 r. z uwagi na to, że art. 100d ustawy o pomocy, jako sprzeczny z konstytucyjną zasadą prawa do sądu nie powinien być stosowany, to w rozpoznawanej sprawie sposób działania organu (lub jego brak) podlega ocenie, bowiem wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy skarżąca złożyła po tym dniu. Skarga zatem, wbrew twierdzeniu organu, jest dopuszczalna. Odnosząc się zatem do meritum sprawy, jak również treści żądania sformułowanego w skardze, wskazać należy, że pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a. lub wynikającego z przepisów szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 oraz art. 149 p.p.s.a. sprowadza się do badania kwestii ewentualnego naruszenia terminowości działania organów administracyjnych – niezałatwienia sprawy w terminie. Potwierdza to definicja legalna bezczynności, zgodnie z którą stan ten zachodzi, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Z kolei pojęcie przewlekłości zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Postępowanie jest prowadzone przewlekle, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. uchwała NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, opubl. w CBOSA). Warto w tym miejscu wskazać na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że o przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić także wtedy, gdy organ nie przekroczył jeszcze terminu do wydania decyzji ( wyrok NSA z dnia 10 września 2025 r., sygn. akt II OSK 673/25). Zasada szybkości postępowania wynikająca z art. 12 § 1 k.p.a. wymaga, by organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. W myśl ogólnej reguły zawartej przez ustawodawcę w Kodeksie postępowania administracyjnego w art. 35 § 1 i § 2 k.p.a., stanowiącej rozwinięcie powyższej zasady, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Przepis art. 35 § 3 k.p.a. stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Z uwagi na przedmiot postępowania, w sprawie znajdowały zastosowanie regulacje szczególne, zawarte w ustawie o cudzoziemcach, która wprowadza odmienne uregulowania odnośnie terminów załatwiania spraw. Zgodnie z art. 112a ust. 1 i 2 tej ustawy: 1. Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. 2. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną było, że wniosek o udzielenie przedmiotowego zezwolenia został złożony drogą pocztową w dniu 27 listopada 2024 r. Jak wynika z druku wniosku, skarżąca nie dopełniła obowiązku złożenia odcisków linii papilarnych oraz okazania oryginału dokumentu paszportowego. W dniu 3 grudnia 2025 r. organ wykonał czynność opiniowania wniosku, tj. zwrócił się do organów określonych w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Planowany termin wydania opinii przypadał na 2 stycznia 2026 r. Do tego czasu skarżąca kilkukrotnie domagała się przyspieszenia wydania decyzji, podkreślając, że wszystkie dane zawarte we wniosku oraz załączone dokumenty pozostają aktualne, zaś przedłużający się brak decyzji wpływa na jej sytuację życiową i prawną w Polsce. W styczniu 2025 r. skarżąca nadesłała do organu aktualne dokumenty niezbędne do rozpoznania wniosku, w dniu 19 grudnia 2025 r. skarżąca wniosła ponaglenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a., zaś w dniu 30 grudnia 2025 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Z akt nie wynika, aby po tej dacie organ – poza poinformowaniem skarżącej o pozostawieniu bez rozpoznania wniesionego przez stronę ponaglenia - podjął jakiekolwiek czynności wyjaśniające w sprawie. Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych nie wynika, by organ podjął jakiekolwiek czynności, zmierzające do załatwienia wniosku – np. wezwał skarżącą do dołączenia aktualnych zdjęć czy też do osobistego stawiennictwa w celu złożenia odcisków palców ( art. 106 ust. 2, ust. 2a, ust. 2b, ust. 5 ustawy o cudzoziemcach). Wbrew stanowisku zajętemu w skardze, brak jest podstawy prawnej do wyłączenia stosowania ww. wymogów wobec osób, które uzyskały status UKR. Zatem – w świetle art. 112a ust. 1 u.o.c. – termin 60 dni, przewidziany tym przepisem na wydanie przez organ decyzji, nie rozpoczął jeszcze biegu. Nie oznacza to jednak, że sposób procedowania sprawy przez organ był prawidłowy. Należy zwrócić uwagę, że art. 112a ust. 1 u.o.c. dotyczy jedynie terminu, w jakim wydaje się decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Przepisy ustawy o cudzoziemcach nie zwalniają organu od obowiązku przestrzegania ogólnej zasady postępowania administracyjnego, jaką jest zasada szybkości postępowania, nakazującej organowi wnikliwe i szybkie działanie w sprawie przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Z art. 105 ust.1 i 2 u.o.c. wynika, że – co do zasady - cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy osobiście. Jeżeli wniosek ten nie został złożony osobiście, wojewoda wzywa cudzoziemca do osobistego stawiennictwa w terminie nie krótszym niż 7 dni. Zatem czynność wezwania cudzoziemca do osobistego złożenia wniosku jest istotną czynnością w sprawie, z którą wiąże się możliwość rozpoznania wniosku. Podobnie art. 106 ust. 2 u.o.c. stanowi, że składając wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, cudzoziemiec przedstawia ważny dokument podróży i dołącza do wniosku:1) aktualne fotografie; 2) dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Jeżeli do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie zostały dołączone dokumenty, o których mowa w ust. 2, wojewoda wzywa cudzoziemca do ich przedłożenia w terminie nie krótszym niż 14 dni. Określając termin, wojewoda ocenia czas niezbędny do uzyskania przez cudzoziemca określonego dokumentu ( art. 106 ust. 2a u.o.c.). Organ nie może zwlekać zatem z podjęciem tych czynności. Odmienny pogląd, dopuszczający niczym nieskrępowaną możliwość organu niewzywania niezwłocznego strony do uzupełnienia braków wniosku byłby nie do pogodzenia z wynikającym ze wstępu do Konstytucji RP nakazem zapewniania działaniu instytucji publicznych rzetelności i sprawności oraz pośrednio godziłby w konstytucyjne prawo do zaskarżania decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP), umożliwiając organowi swobodne "odsuwanie" w czasie momentu wydania przez ten organ decyzji załatwiającej sprawę. Zauważyć należy, że regulacja art. 112a ustawy o cudzoziemcach nie modyfikuje ogólnej reguły wynikającej z art. 61 § 3 k.p.a., z którego wynika, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Przepis art. 112a ustawy określa jedynie termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy oraz dzień, od którego on biegnie. Omawiana regulacja nie odnosi się w ogóle do terminu wszczęcia w takiej sprawie postępowania administracyjnego. Przepis art. 112a u.o.c. nie stanowi zatem lex specialis wobec art. 61 k.p.a. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 31 maja 2023 r., I SAB/Wr 34/23). Taki stan rzeczy nie oznacza, że w okresie od złożenia wniosku przez cudzoziemca (tj. od wszczęcia postępowania) do zaistnienia zdarzeń określonych w art. 112a ust. 2 u.o.c. organ nie musi podejmować żadnych czynności. Już sam fakt złożenia przez cudzoziemca wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy obliguje organ do jego niezwłocznej weryfikacji, czy zawiera on wszystkie niezbędne dane oraz ustalenia jakie dokumenty są niezbędne do prawidłowego załatwienia sprawy. Natomiast brak podejmowania takich działań przez organ winien być oceniany przez pryzmat przewlekłości (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 2743/24). W kontekście powyższych rozważań Sąd uznał, że w istocie skarga wniesiona przez skarżącą dotyczy przewlekłości, a nie również bezczynności Wojewody Pomorskiego i dokonał oceny, czy Wojewoda Pomorski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Ocena ta doprowadziła Sąd do nie budzącego wątpliwości przekonania, że w sprawie wystąpił stan przewlekłego prowadzenia przez organ postępowania (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Z dniem osobistego złożenia wniosku przez skarżącego doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy. Od tego dnia na organie ciążył obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, niezależnie od podejmowania z urzędu czynności wyjaśniających, chociażby podejmowanych w trybie art. 109 ust. 1 u.o.c. zapytań do właściwych organów. Organ nie reagował w żaden sposób na wniosek skarżącej, który wymagał podjęcia czynności opisanych wyżej. Zdaniem Sądu czynność polegająca na wezwaniu strony do złożenia odcisków palców czy też złożenia fotografii powinna być podjęta przez organ niezwłocznie. Wezwanie takie nie wymaga istotnego nakładu pracy lub dodatkowego personelu i w zasadzie może być wystosowane do wnioskodawcy w ciągu kilku dni. Na gruncie rozpoznawanej sprawy, mając na uwadze przedstawiony powyżej przebieg postępowania Sąd nie miał wątpliwości, że organ nie podejmując czynności w celu nadania sprawie biegu naruszył zasadę określoną w art. 12 § 1 k.p.a. Organ administracji nie może procedować w taki sposób, jak w niniejszej sprawie, w której wniosku nie poddano formalnej ocenie mimo upływu na dzień wniesienia skargi ponad roku od jego złożenia. Niewątpliwe organ prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Zwlekanie przez organ z podjęciem czynności doprowadziło do niezasadnego przedłużenia postępowania administracyjnego. Przedłużenie to jest znaczne i nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Tymczasem działania administracji powinny być nacechowane aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy. Z akt administracyjnych nie wynikają żadne obiektywne okoliczności usprawiedliwiające zwłokę w podejmowaniu czynności wyjaśniających w sprawie. Gdyby organ działał prawidłowo i niezwłocznie wezwał skarżącą do uzupełnienia braków wniosku , a więc jeszcze w grudniu 2024 r., termin 60-dniowy przewidziany na wydanie decyzji upłynąłby najpóźniej w marcu 2025 r. Zwlekanie przez organ z podjęciem czynności doprowadziło do niezasadnego przedłużenia postępowania administracyjnego. Przedłużenie to jest znaczne i nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy. Oceniając charakter opisanego naruszenia prawa przez organ w kontekście stwierdzonej przewlekłości postępowania, Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13). W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja miała miejsce bowiem organ wielokrotnie przekroczył zastrzeżony przepisami termin załatwienia sprawy, zaś opisany brak koncentracji podejmowanych czynności procesowych doprowadził do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wydłużenia czasu trwania postępowania. W sprawie nie wystąpiły niezależne od organu przyczyny takiego stanu rzeczy, w szczególności tak długiego toku postępowania nie uzasadniał stopień skomplikowania sprawy. W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja miała miejsce, gdyż zbadanie wniosku pod względem formalnym przez organ, co jest czynnością nieskomplikowaną i rutynową, wielokrotnie przekroczyło czas na jej dokonanie. W ocenie Sądu stwierdzone w niniejszej sprawie działanie Wojewody Pomorskiego cechuje rażące naruszenie prawa. Podkreślenia wymaga, że czas trwania postępowanie w sprawie sięgnął znacznego okresu czasu. Strona zaś wykazywała się inicjatywą dowodową w sprawie, składając ostatecznie ponaglenie, któremu jednak nie nadano dalszego biegu. Co ważne, z akt sprawy nie wynika przy tym, aby organ wystosował do skarżącej na podstawie art. 36 k.p.a. zawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia, naruszając tym samym wskazany przepis. W związku z powyższym – wobec braku aktywności po stronie organu, a jednocześnie upływu znacznego okresu czasu od złożenia przez skarżącego wniosku pozbawionego braków formalnych – należało przyjąć, że opisana opieszałość organu była znaczna a jednocześnie w żaden sposób nieuzasadniona, co musiało skutkować uznaniem przez Sąd kwalifikowalności stwierdzonej przewlekłości postępowania. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić zatem należy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a., że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt 1. sentencji wyroku). W przepisie 149 § 2 p.p.s.a. ustawodawca określił, że sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może wymierzyć organowi grzywnę lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Zatem przyznanie sumy pieniężnej jak i wymierzenie grzywny pozostawiono uznaniu sądu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie sformułowała żądania w zakresie przyznania sumy pieniężnej, aktywność sądu jest zaś w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącego argumentacją. Sąd nie uznał zasadności wniosku skarżącej o wymierzenie organowi grzywny mając w tym zakresie na względzie, że uznanie sprzeczności art. 100d ustawy o pomocy z konstytucyjną zasadą prawa do sądu po dniu 30 czerwca 2024 r. nastąpiło orzeczeniem sądu, wcześniej natomiast orzecznictwo w kwestii możliwości stosowania tego przepisu było rozbieżne. Grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jest dodatkowym środkiem dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie dostrzegł powodu wymierzenia organowi grzywny. Jakkolwiek organ dopuścił się oczywistej przewlekłości w prowadzeniu postępowania, to jednak podjął czynność mającą na celu wyjaśnienie sprawy polegająca na opiniowaniu wniosku przez organy określone w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Dodatkowo brak jest, w ocenie Sądu, podstaw do szczególnego dyscyplinowania organu w niniejszej sprawie, gdyż - biorąc pod uwagę dotychczas zgromadzony w przekazanych Sądowi aktach sprawy materiał dowodowy, jak też dodatkowo okres toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego (w którym organ także może podejmować czynności wyjaśniające w sprawie) - organ ma podstawy do zakończenia postępowania w wyznaczonym przez Sąd terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił w tym zakresie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę, o czym orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 3. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.