III SAB/Gd 200/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata B.S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi R. C. na przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku w przedmiocie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego postanawia: odmówić adwokatowi B. S. przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę R. C. na przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2023 r. sygn.. akt III SPP/Gd 101/23 skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 21 lutego 2024 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Gdańsku poinformowała, że wyznaczyła adwokata B. S. jako pełnomocnika skarżącego z urzędu. Wnioskiem z dnia 27 lutego 2024 r. wyżej wymieniony adwokat wystąpił o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Oświadczył, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. Wniósł także o udostępnienie akt sprawy w systemie teleinfomatycznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przepis art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Ze wskazanej regulacji nie wynika obowiązek uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem, jak podkreśla się w orzecznictwie, ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Charakter wypłacanego świadczenia na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika, to jest opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych, obliguje do szczególnego badania tego, czy pomoc prawna rzeczywiście została danej stronie postępowania udzielona (zob. w tej materii m.in.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt I FZ 321/14). W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko, zgodnie z którym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2012 r. sygn. akt. II FZ 727/12). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że pełnomocnik skarżącego został ustanowiony w dniu 21 lutego 2024 r., już po wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi. Skarżący natomiast wnioskował o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika celem złożenia skargi kasacyjnej. Jak wynika z akt sprawy akta te zostały pełnomocnikowi udostępnione w systemie teleinformatycznym Sądu w dniu 1 marca 2024 r. Poza wystąpieniem o przyznanie kosztów postępowania i o udostępnienie akt sprawy, pełnomocnik skarżącego nie podjął żadnych czynności w sprawie. W szczególności nie sporządził skargi kasacyjnej ani nie przedłożył opinii o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej. Uznać zatem należy, że pełnomocnik skarżącego nie podjął działań, które - w świetle powyższych zapatrywań - można by uznać za faktyczne udzielenie skarżącemu pomocy prawnej. Za udzielenie pomocy prawnej w postępowaniu przed sądem administracyjnym, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, nie może być uznane samo zapoznanie się z aktami sprawy (w tym przypadku w systemie teleinformatycznym), bez podjęcia dalszych czynności procesowych ukierunkowanych na wyrażenie stanowiska w sprawie. Czynność zapoznania się z aktami sprawy stanowi bowiem jedynie czynność poprzedzającą faktyczne udzielenie stronie pomocy prawnej, która zasadniczo powinna łączyć się z wyrażeniem przez pełnomocnika stanowiska w sprawie oraz - w razie potrzeby – ze złożeniem niezbędnych wniosków procesowych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 września 2013 r. (sygn. akt I OZ 768/13) zapoznanie się z aktami sprawy jak i jej analiza bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie są wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona. Sąd rozpoznający wniosek o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w pełni podziela powyższe zapatrywanie. Z powyższych względów Sąd, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 w zw. z art. 258 § 4 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Powołane w treści niniejszego postanowienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).