III SAB/Gd 158/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 września 2023 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w sprawie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.

Wnioskiem z dnia 4 maja 2023 r. G. K. (zwany dalej także "skarżącym") wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego z wnioskiem o udzielenie informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 902 - dalej powoływana w skrócie jako "u.d.i.p."), wnosząc o podanie informacji: 1. Ile wszczęto postępowań przez Prokuraturę wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej, które składały osoby pozbawione wolności w sprawie niehumanitarnego traktowania oraz przekroczenia uprawnień tych funkcjonariuszy w latach 2022/2023; 2. Ile wszczęto postępowań skargowych wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej, które składały osoby pozbawione wolności w sprawie niehumanitarnego traktowania oraz przekroczenia uprawnień tych funkcjonariuszy w latach 2022/2023; 3. Ile osadzonych na dzień dzisiejszy przebywa na oddziale terapeutycznym oraz ile miejsc jest wolnych na tym oddziale oraz jaka jest pojemności tego oddziału; 4. Ilu skazanych przebywa na dzień dzisiejszy w tutejszym Zakładzie Karnym, w tym aresztowanych; 5. Ile skazanemu należy się na normę podstawową twarogu, dżemu, wędliny - z podaniem dokładnych kalorii tych produktów; 6. Dlaczego w tutejszym oddziale tutejszy dział ochrony nie zapewnia innych oddziałowych do służby na tych oddziałach, na których są kierowane liczne skargi przez skazanych i co jest tego podstawą; 7. Jakie inwestycje są planowane w tutejszy Zakład Karny w roku 2023, jakie rzeczy dotychczas zakupiono przez Zakład Karny. W odpowiedzi na ww. wniosek Dyrektor Zakładu Karnego pismem z dnia 16 maja 2023 r. (nr [...]) poinformował wnioskodawcę, że: Ad. 1. Zakład Karny nie posiada informacji dotyczących liczby postępowań wszczętych przez Prokuraturę wobec funkcjonariuszy Służby Więziennej, które składały osoby pozbawione wolności w sprawie niehumanitarnego traktowania oraz przekroczenia uprawnień tych funkcjonariuszy w latach 2022/2023. W tej sprawie należy zwrócić się do instytucji, której działalność jest właściwa do udzielenia żądanej informacji. Ad. 2. Na działalność tutejszej jednostki penitencjarnej w okresie od dnia 1.01.2022 r. do dnia 16.05.2023 r. wpłynęło 351 skarg dotyczących zarzutów niewłaściwego traktowania przez funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej. Ad. 3. W oddziale terapeutycznym dla skazanych z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi lub upośledzonych umysłowo Zakładu Karnego przebywa na dzień 17 maja 2023 r. - 57 skazanych. Pojemność oddziału wynosi 66 miejsc. Obecnie 10 osadzonych z oddziału terapeutycznego przebywa na leczeniu szpitalnym oraz czynnościach procesowych w innych jednostkach penitencjarnych, w związku z czym aktualnie brak jest wolnych miejsc w oddziale. Ad. 4. Na dzień 12 maja 2023 r. w Zakładzie Karnym stan ewidencyjny osadzonych wynosił 1277. Ad. 5. Odpowiedź na przedmiotowe pytanie skarżący otrzymał przy piśmie z dnia 14 kwietnia 2023 r. (nr [...]). Ad. 6. Żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej w rozumieniu przepisów art. 6 u.d.i.p. Ad. 7. Odpowiedź na przedmiotowe pytanie skarżący otrzymał przy piśmie z dnia 22 marca 2023 r. (nr [...]). G. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie rozpatrzenia powołanego powyżej wniosku z dnia 4 maja 2023 r. w zakresie jego: punktów 5. i 7., co do których organ wyjaśnił, że udzielił w tym zakresie skarżącemu odpowiedzi już w innych pismach oraz punktu 6., w odniesieniu do którego organ wskazał, że informacja ta nie ma charakteru informacji publicznej, podczas gdy w ocenie skarżącego żądana informacja publiczna podlega udostępnieniu, gdyż dotyczy działalności wskazanego zakładu karnego. W związku z powyższym skarżący wniósł o: stwierdzenie przez Sąd, że wnioskowane informacje stanowią informację publiczną podlegającą udostępnieniu w całości; zobowiązanie Dyrektora Zakładu Karnego do udostępnienia ww. informacji publicznej; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego oraz zasądzenie na jego rzecz grzywny w wysokości 500 zł za nieudostępnienie informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że odpowiedzi na zapytania złożone w piśmie z dnia 4 maja 2023 r. zostały udzielone w piśmie z dnia 16 maja 2023 r. Jednocześnie organ zwrócił uwagę, że skarżący składa bardzo wiele wniosków o udostępnienie informacji publicznej - w ciągu 2 lat do Dyrektora ZK złożył ponad 50 wniosków, a każdy z nich zawierał po kilka lub kilkanaście pytań, i liczba ta świadczy o wykorzystywaniu prawa do informacji publicznej do osiągnięcia innego celu aniżeli troska o dobro publiczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej jako: "p.p.s.a.") orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei art. 149 § 1b p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Stosownie zaś do art. 151 p.p.s.a.w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W kontekście rozpoznawanej sprawy wyjaśnić należy, że z "bezczynnością" organu mamy do czynienia wówczas, gdy w przewidzianym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86). Celem zaś złożenia skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie nieuzasadnionego braku działania (zwłoki) w załatwianiu przez organ określonej sprawy administracyjnej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, a w konsekwencji skarga w niniejszej sprawie jest niezasadna. G. K. przedmiotem skargi uczynił bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w zakresie udostępnieniu mu informacji publicznej wnioskowanej w punktach 5., 6. i 7. pisma (wniosku) z dnia 4 maja 2023 r. (data wpływu do Zakładu Karnego – 9.05.2023 r.). Wyjaśnić należy, że istotną kwestią z punktu widzenia oceny bezczynności jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w zakresie zgłoszonego żądania. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej o bezczynności możemy mówić wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Co istotne, podmiot, do którego został skierowany wniosek o udzielenie informacji, może dokonać następujących działań: 1) udzielić informacji publicznej; 2) udzielić w formie pisma (zawiadomienia) odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej albo organ nie jest w posiadaniu danej informacji lub obowiązuje inny tryb jej udostępniania; 3) odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie administracyjne w drodze decyzji administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości, że Dyrektor Zakładu Karnego należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o ile znajduje się ona w jego posiadaniu i jest uprawniony do jej udostępnienia. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej, zaś stosownie do przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2470 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "u.s.w.") Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną i realizującą na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 1 i art. 2 u.s.w.), zaś dyrektor zakładu karnego jest jej organem (art. 7 pkt 3 u.s.w.). W związku z powyższym istota sprawy sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy żądanie udzielenia informacji wskazanych w ww. punktach pisma skarżącego z dnia 4 maja 2023 r. stanowiło informację publiczną i czy można uznać, że organ w świetle udzielonej skarżącemu w powyższym zakresie odpowiedzi zawartej w piśmie z dnia 16 maja 2023 r. (nr [...]) pozostaje w bezczynności. W tym zakresie należy stwierdzić, że w odpowiedzi na pytania zawarte w punkcie 5. i 7. ww. wniosku organ odesłał do już uprzednio udzielonych skarżącemu informacji zawartych odpowiednio w pismach: z dnia 14 kwietnia 2023 r. (nr [...]) oraz z dnia 22 marca 2023 r. (nr [...]) – vide: ad. 18 oraz ad. 1 wskazanych pism. W ocenie Sądu takie działanie organu, polegające na odesłaniu do uprzednio udzielonej wnioskodawcy informacji, jest ze wszech miar dopuszczalne i prawidłowe, tym bardziej w sytuacji, gdy skarżący – na co zwraca uwagę Dyrektor ZK , a co także Sądowi wiadome jest z urzędu – składa do organu znaczną ilość wniosków o udostępnienie informacji publicznej (zawierających niekiedy nawet po kilkanaście jednostkowych zapytań). Udzielenie - a w istocie zasadniczo powtórzenie – przekazanych wnioskodawcy (skarżącemu) uprzednio i szczegółowo wyjaśnień odnoszących się do już udostępnionej mu informacji publicznej w rzeczywistości prowadziłoby do ponownego angażowania środków majątkowych i osobowych organu "w tej samej sprawie", co należy uznać za pozbawione racjonalnego uzasadnienia. Z tego powodu należało przyjąć, iż w okolicznościach niniejszej sprawy organ nie pozostawał w bezczynności w zakresie udzielenia skarżącemu odpowiedzi na pytania zawarte w punktach 5. i 7. przedmiotowego wniosku. W odniesieniu natomiast do zapytania przedstawionego w punkcie 6. wniosku skarżącego z dnia 4 maja 2023 r., należało podzielić stanowisko organu, że żądana informacja nie posiada charakteru informacji publicznej w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. W ocenie Sądu kwestie powodów "nie zapewnienia innych oddziałowych do służby na tych oddziałach, na których są kierowane liczne skargi przez skazanych i co jest tego podstawą", należą do sfery związanej z zarządzaniem jednostką penitencjarną i podejmowaniem przez dyrekcję zakładu karnego określonych decyzji. Powody i motywacje podejmowania określonych decyzji przez organy zarządzające danym organem – jako należące do ich władczej i dyskrecjonalnej sfery kompetencji - pozostają poza zakresem przedmiotowym informacji publicznej podlegającej udostępnieniu. Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.