III SA/Wr 470/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie kategorii B prawa jazdy, sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 470/16 o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 listopada 2017 r.

Skarżący A. F. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podał, że w chwili obecnej utrzymuje się z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, która nie przynosi dochodów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący oświadczył, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów wartościowych (o wartości powyżej 5.000 zł). Gospodarstwo domowe prowadzi samotnie. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżący złożył jedynie kserokopię zeznania podatkowego za rok 2016, z którego wynika, że w roku tym poniósł w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej stratę w kwocie [...] zł przy przychodzie w kwocie [...] zł. Jednocześnie skarżący oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych, lokat oszczędnościowych oraz innych form gromadzenia środków pieniężnych. Podał także, że nie ma żadnego tytułu prawego do nieruchomości, w której mieszka. Z dokumentów przedłożonych w związku ze wcześniejszym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wynika, że z tytuł prowadzonej działalności gospodarczej w latach 2014 i 2015 poniósł stratę w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł, przy przychodach w kwocie odpowiednio [...] zł i [...] zł. Wskazać również należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 30 maja 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia referendarz zauważył, że skarżący nie wykazał, iż w jego sytuacji materialnej i rodzinnej zaistniała przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów postępowania sądowego (kosztów sądowych oraz kosztów profesjonalnego zastępstwa procesowego). Referendarz zauważył, że skarżący oświadczył, że w latach 2014, 2015 i 2016 nie uzyskał dochodu, ponosząc stratę i obecnie nadal nie osiąga żadnego dochodu. Jednocześnie nie korzysta on z pomocy społecznej ani innych form wsparcia państwowego w utrzymaniu swojego jednoosobowego gospodarstwa domowego. W ocenie referendarza oznacza to, że posiadał on i nadal posiada inne zasoby majątkowe lub źródła, z których czerpał i czerpie środki finansowe przeznaczane na ponoszenie kosztów utrzymania siebie. Z akt sprawy nie wynika, jakie to były lub są zasoby, ani jaka była lub jest ich aktualna wartość. W dniu 8 lutego 2018 r. wpłynął do Sądu sprzeciw skarżącego od postanowienia referendarza sądowego. Skarżący nie dołączył do sprzeciwu żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjnym zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2) cyt. wyżej przepisu). Na wstępie podkreślić należy, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Dodać także trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspakajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto kosztami koniecznymi są takie koszty, których poniesienie spowodowałoby rzeczywiste zagrożenie dla utrzymania skarżącego, a nie takie, które prowadziłyby tylko do pewnych niedogodności lub nawet utrudnienia w funkcjonowaniu. Z akt sprawy wynika, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy nie przedstawiając jakiejkolwiek argumentacji na poparcie wniosku, poza lakonicznym stwierdzeniem, że źródłem jego utrzymania jest przynosząca straty pozarolnicza działalność gospodarcza. Pomimo wezwania o nadesłanie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący przesłał jedynie kserokopię zeznania podatkowego za 2016 r. Nie przedstawił w szczególności zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków ze wskazaniem źródeł ich finansowania. Również do sprzeciwu nie dołączył żadnych dokumentów obrazujących jego sytuację finansową. Słusznie zatem referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Skarżący uchylił się od ich wykazania lub choćby uprawdopodobnienia w sposób określony w doręczonym wezwaniu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1) p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.