III SA/Wr 435/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 29 sierpnia 2025 r. nr HP.906.41.2025.AKO w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę w całości.

Zgłoszeniem dokonanym przez lekarza Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu w dniu 25 maja 2022 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Bolesławcu (dalej jako: organ I instancji, PPIS) wszczął postępowanie administracyjne w sprawie podejrzenia choroby zawodowej – [...] – u M. K. (dalej jako: skarżąca, strona). Zawiadomieniem z dnia 17 czerwca 2022 r. PPIS poinformował skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie choroby zawodowej – przewlekłej choroby [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy: [...], wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1836)- dalej: rozporządzenie. Organ I instancji przeprowadził dochodzenie [...], którego celem było ustalenie i ocena narażenia zawodowego skarżącej na sposób wykonywania pracy podczas zatrudnienia. Z ustaleń PPIS instancji wynikało, że skarżąca pracowała kolejno: - od 20 września 1985 r. do 31 grudnia 1985 r. jako [...] (1/2 etatu) w P. S.A z siedzibą w W. (miejsce wykonywania pracy: W.1 w B.), - od 15 września 1986 r. do 15 stycznia 1991 r. jako [...],[...],[...] w W.2 w J. z siedzibą w B.1 (obecnie: D. we W.3), - od 02 stycznia 1992 r. do 28 lutego 1994 /jako [...] (7/8 etatu) w S. w B. (zlikwidowany) prowadzonym przez przedsiębiorcę panią E. K., - od 22 sierpnia 1994 r. do 31 sierpnia 1997 r. jako [...] (1/2 etatu) w S. w D.1, - od 1 września 1994 r. do 31 marca 1996/r. jako [...] (1/2 etatu) w S.1 w B.2 (obecnie: Z. w B.2), - od 1 września 1996 r. do 31 sierpnia 1997 r. jako [...] (1/2 etatu) w S.2 w K., - od 1 września 1997 r. do nadal jako [...] (cały etat) w S. w D.1. Na powyższych stanowiskach skarżąca wykonywała czynności angażujące [...], szczegółowo opisane w odniesieniu do każdego pracodawcy na str. 2 -3 decyzji organu I instancji. Od 1994 r były to przede wszystkim czynności [...], obejmujące organizowanie i koordynowanie [...], w tym sporządzanie dokumentacji, wymagające min. [...] (co przy sporządzaniu [...]), a od 1997 r. na [...],[...], seryjnego używania [...]. W odniesieniu do ww. pracodawców sporządzono karty analizy i oceny ryzyka zawodowego. Skarżąca została przebadana w Dolnośląskim Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Jeleniej Górze (dalej jako: jednostka orzecznicza I stopnia, DWOMP). Po przeprowadzeniu postępowania orzeczniczego w dniu 25 maja 2023 r. wydał on orzeczenie lekarskie nr [...] i stwierdził w nim brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej, czyli [...] (poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych). Jednostka orzecznicza I stopnia wskazała na podstawie analizy przedłożonej przez stronę dokumentacji lekarskiej, że w 2019 r. rozpoznany został u niej [...]. Z dostarczonych wyników badań z lat 2019 – 2023 wynikało, iż skarżąca od 2019 r. doświadczała dolegliwości ze strony [...] i zgłaszała się do lekarza z powodu [...] , w szczególności w [...]; dolegliwości te nie ustąpiły pomimo rehabilitacji a po operacji w 2022 r. pogorszyły się. Równolegle u skarżącej występowały bóle ze strony [...] ( stwierdzone w 2019 r. [...]), [...]. Dodatkowo w 2023 r. rozpoznano u niej [...] i włączono leki. We wnioskach tego orzeczenia podano, że nie można było stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że schorzenie skarżącej powstało w związku ze sposobem wykonywania pracy. Dane o narażeniu zawodowym skarżącej nie potwierdzały bowiem sposobu wykonywania pracy, który prowadziłby do [...]. Jak wyjaśnił DWOMP, do przeciążenia struktur znajdujących się w [...] dochodzi w sytuacji, gdy pracownik w trakcie całej zmiany roboczej lub przez znaczną jej część wykonuje szybkie, wysokopowtarzalne ruchy, obejmujące ruch maksymalnego [...]. Szybkość wykonywanych ruchów w przeliczeniu na jednostkę czasu jest zasadniczym czynnikiem sprawczym wystąpienia [...] pochodzenia zawodowego. Dane o narażeniu zawodowym strony nie potwierdzają sposobu wykonywania pracy, który w rezultacie prowadziłyby do [...]. Oprócz tego DWOMP zaznaczył, że w rozpatrywanym przypadku nie można było uznać, iż wyłącznie sposób wykonywania pracy miał wpływ na rozpoznane u skarżącej przewlekłego schorzenia [...], a znaczący udział miały w tym względzie przypisał zmianom [...]. Skarżąca odwołała się od powyższego orzeczenia lekarskiego, na skutek którego Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi (dalej jako: jednostka orzecznicza II stopnia) wydał w dniu 28 marca 2025 r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej. W uzasadnieniu tego orzeczenia jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, że skarżąca nie wykonywała pracy, która wymagała ruchów [...] w zakresie [...], czyli szybkich wielokrotnych powtarzanych w długich okresach czasowych ruchów [...], w tym z [...],[...], mocnego [...], zwłaszcza połączonych z dużym naciskiem [...] i w przedziałach czasowych, w przymusowym tempie pracy, stwarzających warunki, w których mogłoby dochodzić do zwiększenia [...] [...] i długotrwałego [...] i w konsekwencji wystąpienia [...]. W związku z powyższym brak podstaw do rozpoznania etiologii zawodowej rozpoznanego u badanej obustronnego [...]. Jak zaznaczono w orzeczeniu, [...] jest najczęściej występującą [...] w populacji ogólnej, częściej występuje u kobiet. Istotnymi pozazawodowymi czynnikami ryzyka rozwoju choroby są ponadto m.in. zaburzenia [...], wysokie wartości wskaźnika [...], które wykazano u badanej w procesie diagnostyczno-orzeczniczym. PPIS decyzją z dnia 9 lipca 2025 r. nr 4/Chz/25 nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej: przewlekłej choroby [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią [...], wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach rozporządzenia. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że dochodzenie [...] wykazało istnienie narażenia zawodowego w związku ze sposobem wykonywania pracy, jednakże jednostki orzecznicze I i II stopnia nie rozpoznały u skarżącej choroby zawodowej pod postacią: przewlekłej choroby [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy: [...]. W przypadku skarżącej nie można , zdaniem PPIS uznać, że na rozpoznany [...] wpływ miał wyłącznie sposób wykonywania pracy i podkreślił znaczący udział pozazawodowych czynników ryzyka rozwoju choroby takich jak zmiany [...] [...], wysokie wartości wskaźnika [...] oraz zaburzenia [...]. Skarżąca pismem z dnia 25 lipca 2025 r. złożyła odwołanie od powyższej decyzji do Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu (dalej:DPWIS, organ odwoławczy) w którym podniosła, że orzeczenia wydane przez jednostki orzecznicze wskazały na występowanie pozazawodowych czynników ryzyka, które jednak nie wykluczają wpływu warunków pracy na rozwój choroby zawodowej, a tym bardziej nie dowodzą, że przyczyny pozazawodowe były dominujące. Zaskarżoną decyzją z dnia 29 sierpnia 2025 r. nr HP.906.41.2025.AKO. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 9 lipca 2025 r. zgadzając się z argumentacją przedstawiona w jej uzasadnieniu. Wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 235¹ i art. 2352 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, 3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia. Placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych zgodnie orzekły, iż brak jest podstaw do rozpoznania choroby - przewlekłej choroby [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią [...] (poz. 20 pkt 1), jako że analiza czynności zawodowych nie potwierdziła na zajmowanych stanowiskach wykonywania przez panią skarżącą czynności powtarzalnych ([...]), stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia [...] [...] i długotrwałego [...], co w konsekwencji prowadziłoby do wystąpienia [...]. Odnosząc się do narażenia zawodowego skarżącej DPWIS stwierdził, że charakter pracy skarżącej u wszystkich pracodawców niewątpliwie wymagał zaangażowania obu [...] lecz w zależności od rodzaju czynności obciążał różne grupy [...], czynności wykonywane nie miały charakteru ruchów [...], szczególnie obciążających [...]. Według wiedzy medycznej wystąpienie [...], jako skutku narażenia zawodowego, związane jest z przeciążeniem struktur znajdujących się w [...] w stopniu prowadzącym do wystąpienia stanu zapalnego, co w konsekwencji prowadzi do [...]. Duża powtarzalność wykonywanych czynności ręcznych na stanowisku pracy jest czynnikiem ryzyka [...]. Mechanizmem wywołującym [...] jest wzrost [...] [...]. [...]. [...] dodatkowo zwiększa [...] i rośnie ono wraz ze zwiększeniem siły. [...] powoduje, że [...] [...].[...]. Przeciążenie [...], brak przerw wypoczynkowych, są przyczyną braku równowagi pomiędzy [...], co prowadzi do wzrostu [...] [...]. Podczas ruchów [...] dochodzi właśnie do [...]. Organ zwrócił tez uwagę na wieloczynnikową etiologię a wśród przyczyn wymienia się [...], zmiany zwyrodnieniowe [...],[...], choroby [...], zatem potwierdzenie zawodowego tła [...] wymaga wykluczenia innych możliwych przyczyn tej [...], gdyż [...] jest chorobą występującą w populacji generalnej., częściej występuje u kobiet. Zdaniem organu odwoławczego, wydane w sprawie orzeczenia lekarskie zawierają pełne, wyczerpujące i wiarygodne uzasadnienie dokonanego rozpoznania. Organ wskazał, że rozbieżności przedstawione przez skarżącą w odwołaniu są niezasadne, ponieważ twierdzenia skarżącej dotyczące przeprowadzonej diagnostyki i interpretacji jej wyników nie stanowią o wadliwości wydanych orzeczeń. Skarżąca bowiem odnosi się do merytorycznych kwestii, co do których ani Sąd ani organ nie może się wypowiadać. Dodatkowo organ wskazał, że opinia skarżącej nie może być przez niego traktowana jako kontrargument dla opinii medycznej lekarzy specjalistów upoważnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych, ponieważ nie posiada ona wiedzy specjalistycznej. W skardze do tutejszego sądu Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora z dnia 29 sierpnia 2025 r., nr HP.906.41.2025.AKO., zarzucając naruszenie: 1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia, polegające na odmowie uznania [...] za chorobę zawodową, mimo że schorzenie to jest wymienione w wykazie chorób zawodowych jak również nie uwzględnienie kluczowego znaczenia, które ma związek przyczynowy między warunkami pracy a powstaniem choroby, a nie wyłącznie obecny obraz kliniczny. 2. przepisów postępowania administracyjnego – art. 7 oraz 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a."), poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności nieuwzględnienie faktycznego charakteru i sposobu wykonywania pracy skarżącej, która w sposób długotrwały i powtarzalny wykonywała czynności obciążające [...]. 3. zasady praworządności z art. 6 k.p.a. – polegające na wydaniu decyzji sprzecznej z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, które wskazują, że choroba zawodowa może wystąpić również u pracowników biurowych, a samo występowanie zmian zwyrodnieniowych nie wyklucza zakwalifikowania schorzenia jako choroby zawodowej. Ponadto skarżąca wniosła o uwzględnienie dokumentacji medycznej z okresu sprzed 6 lat, kiedy choroba została rozpoznania oraz o uwzględnienie, że pomięcie warunków pracy i momentu powstania choroby przez organ orzekający stanowi naruszenie prawa materialnego i procesowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreśliła w skardze, że orzeczenie lekarza orzecznika odwołuje się wyłącznie do jej obecnego stanu zdrowia, co nie odzwierciedla związku przyczynowego między warunkami pracy a chorobą skarżącej. Tymczasem choroba, której dotyczy postępowanie, powstała ponad 6 lat temu i została udokumentowana. Istotne znaczenie ma zaś fakt powstania choroby w związku z wykonywana z pracą, a nie stan zdrowia po upływie wielu lat. W dokumentacji medycznej nie ma też adnotacji czyli dowodów , że inne schorzenie miały u niej wpływ na rozwój [...]. Błędne jest też stanowisko organu, że iż charakter [...] nie stanowił czynnika ryzyka choroby. Nie uwzględnia ono zakresu obowiązków wykonywanych przez stronę, ani obowiązującej linii orzeczniczej, w której wskazuje się, że praca biurowa, zwłaszcza wykonywana w sposób długotrwały i powtarzalny, może prowadzić do powstania [...] i kwalifikować się jako choroba zawodowa. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor wniósł o jej oddalenie, zwracając przy tym uwagę, że rozpoznanie choroby zawodowej leży wyłącznie w gestii uprawnionych do tego placówek medycznych, a organy państwowej inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej prowadzącej do postawienia rozpoznania odmiennego od treści tych orzeczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie przypomnieć należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje to w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2026, poz. 143 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że za chorobę zawodową uważa się – w myśl z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 277 ze zm.; zwany dalej: "k.p."). – chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z kolei art. 235² k.p. stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Wykaz chorób zawodowych został określony w załączniku do - wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 k.p. – rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Jak wynika z treści przywołanego przepisu, aby określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą być spełnione następujące przesłanki: po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych, a po drugie, winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 477/18, publik. w CBOSA). Powołane wyżej rozporządzenie reguluje postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej Zgodnie z jego § 4 ust. 1, właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny, który otrzymał zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wszczyna postępowanie, a w szczególności kieruje byłego pracownika, którego podejrzenie dotyczy, na badanie w celu wydania orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, do jednostki orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2. Właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie przepisów ustawy o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 5 ust. 1 rozporządzenia). Następnie lekarz tej jednostki na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli zakres informacji zawartych w wymienionej dokumentacji jest niewystarczający do wydania orzeczenia lekarskiego, lekarz występuje o ich uzupełnienie do pracodawcy, lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, lekarza ubezpieczenia zdrowotnego lub innego lekarza prowadzącego leczenie pracownika lub byłego pracownika, właściwego państwowego inspektora sanitarnego lub pracownika (§ 6 ust. 5 rozporządzenia). Pracownik (i tylko pracownik, nie zaś pracodawca), badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna uznania, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Analiza powyższych przepisów prowadzi do przyjęcia, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej składa się niejako z dwóch faz. W pierwszej fazie – orzeczniczej – dochodzi do oceny stanu zdrowia i dokumentacji medycznej pracownika z uwzględnieniem oceny narażenia zawodowego pracownika przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą dysponującą wiedzą specjalistyczną z zakresu medycyny pracy. W drugiej – decyzyjnej – dochodzi do przeprowadzenia postępowania przez jednostki inspekcji sanitarnej, w oparciu o zebrane w sprawie dowody, w tym orzeczenia lekarskie, które kończy się wydaniem decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia. Orzeczenie lekarskie natomiast wydaje się m. in. na podstawie oceny narażenia zawodowego. Ocenę narażenia zawodowego przeprowadza: w związku z podejrzeniem choroby zawodowej – lekarz, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie (§ 6 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia), w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej – lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej (§ 6 ust 3 pkt 2 rozporządzenia), a w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – właściwy inspektor sanitarny (§ 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia). Narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego (§ 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia). Ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 Kodeksu pracy, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na postawie art. 2981 Kodeksu pracy, przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeżeli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy z uwzględnieniem oceny ryzyka zawodowego (§ 6 ust. 4 rozporządzenia). W świetle powyższego, dla wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową uwarunkowane jest kumulatywnym spełnieniem przesłanek: 1) rozpoznana choroba mieści się w wykazie chorób zawodowych, 2) została stwierdzona orzeczeniem lekarskim, 3) istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy chorobą, a warunkami w jakich pracownik świadczył pracę (narażeniem zawodowym) ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Wymaga przy tym podkreślenia, że postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Zarówno organy inspekcji sanitarnej, jak i sądy administracyjne, nie mogą dokonywać samodzielnie ustaleń w zakresie istnienia choroby zawodowej – nie posiadają bowiem wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej, a przez to także na samodzielna ocenę dokumentacji lekarskiej, wobec czego organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zasięgnąć opinii uprawnionej jednostki orzeczniczej wskazanej w rozporządzeniu (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 874/18, publik. w CBOSA). Orzeczenie lekarskie, o którym mowa w § 5 i 6 rozporządzenia jest wiarygodnym środkiem dowodowym w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., służącym stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej (zob. np. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012 r. o sygn. akt II OSK 246/12). Jak podkreśla się w orzecznictwie, specjalistyczne orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną (ma charakter opinii biegłego), bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest zatem uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani też dokonywania w tym zakresie własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej zaś jego uprawienia ograniczają się zasadniczo wyłącznie do kontroli formalnej tych orzeczeń. Z uwzględnieniem art. 80 k.p.a., w ramach tej kontroli ocenie podlega, czy wywody i wnioski sformułowane w tych orzeczeniach są należycie uzasadnione i zgodne z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie (por. wyroki NSA: z 10 grudnia 2018 r. o sygn. II OSK 400/18; z 15 marca 2018 r. o sygn. II OSK 2272/17; z dnia 14 listopada 2017 r. o sygn. II OSK 415/16). Tak więc jeśli specjalistyczne orzeczenie lekarskie jest wewnętrznie spójne, opiera się na całokształcie zebranego materiału dowodowego i zawiera uzasadnienie niebudzące wątpliwości, to wiąże organ inspekcji sanitarnej właściwy do wydania decyzji w tym sensie, że organ ten nie ma podstaw do dokonania oceny odmiennej od tej, która wynika z orzeczenia jednostki orzeczniczej. Zgodnie z utrwalonym dorobkiem judykatury kontrola sądowoadministracyjna w przedmiocie chorób zawodowych jest zawężona i sprowadza się w głównej mierze do weryfikacji poprawności formalnej postępowania przez organy inspekcji sanitarnej. Powszechnie przyjmuje się pogląd, iż sąd administracyjny może zakwestionować dokonane przez organ ustalenia faktyczne, co prowadzi do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, jednakże nie może dotyczyć to merytorycznej treści takiego orzeczenia. Przenosząc wszystko powyższe na grunt kontrolowanej sprawy Sąd uznał, że przeprowadzone w sprawie postępowanie, zarówno orzecznicze, jak i decyzyjne, było prawidłowe, a wydane w sprawie decyzje mieszczą się w granicach prawa. Jak wynika z przedstawionych wyżej regulacji, podstawowym warunkiem rozpoznania choroby zawodowej jest pozytywna opinia lekarska wydana w trybie rozporządzenia. W świetle dotychczasowego orzecznictwa, orzeczenie jednostki organizacyjnej służby zdrowia odnośnie do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organu inspekcji sanitarnej, jeżeli zostało wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. W realiach kontrolowanej sprawy organy inspekcji sanitarnej dysponowały prawidłowymi pod względem formalnym orzeczeniami lekarskimi jednostek orzeczniczych obu instancji tj. orzeczeniem nr [...] z dnia 25 maja 2023 r. oraz orzeczeniem nr [...] z dnia 28 marca 2025 r., stwierdzającymi brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej, w których zgodnie oceniono, że narażenie zawodowe na stanowiskach pracy zajmowanych przez skarżącą nie uzasadniało stwierdzenia zawodowej etiologii schorzenia w postaci [...]. Uzasadnienia ww. orzeczeń jednostek orzeczniczych są spójne, logiczne, a zawarte w nich wnioski zostały należycie umotywowane, a tym samym nie ma podstaw do ich zakwestionowania pod względem formalnym. Podkreślić należy, że zaskarżonej decyzji DPWIS nie kwestionował, że czynności wykonywane przez skarżącą na wskazanych na wstępie stanowiskach pracy wiązały się z zaangażowaniem [...]. Tym niemniej nie przesądza to, że zmiany chorobowe narządu ruchu w postaci [...], jakie rozpoznano u strony, pozostają w związku przyczynowo-skutkowym właśnie z tymi z wykonywanymi przez nią czynnościami. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji oraz co podkreślano w wydanych w sprawie orzeczeniach jednostek medycznych, mechanizmem wywołującym [...] jest wzrost [...] [...] związany z przeciążeniem struktur znajdujących się w [...], który wedle wiedzy medycznej należy wiązać przede wszystkim z ruchami monotypowymi - szybkimi, wysokopowtarzalnymi ruchami obejmującymi ruch maksymalnego zgięcia grzbietowego i dłoniowego, wielokrotne [...], [...] połączone z dużym naciskiem [...], w przymusowym tempie pracy w dłuższym okresie. W orzeczeniach lekarskich, stanowiących podstawę orzeczenia przez organy o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej podkreślono, że w przypadku skarżącej nie stwierdzono, by wykonywanie pracy wymagało od niej wykonywania tego rodzaju czynności powtarzalnych, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia [...] [...] i długotrwałego [...]. Strona natomiast, w ramach swoich obowiązków zawodowych wykonywała czynności obciążające, w zależności od ich rodzaju, różne grupy [...], które nie miały charakteru ruchów [...]. Zebrana przez organy inspekcji sanitarnej w toku dochodzenia [...] dokumentacja dotycząca narażenia zawodowego w miejscach pracy strony nie daje, zdaniem Sądu, podstaw do podważenia zawartej w powyższych orzeczeniach oceny związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy warunkami pracy skarżącej a rozpoznanym u niej [...] w obrębie [...], jako niekompletnej, niespójnej lub niedostatecznie uzasadnionej. W tym kontekście Sąd nie uznał też za zasadny zarzutu skarżącej o niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, w tym nieuwzględnieniu faktycznego charakteru i sposobu wykonywania przez nią pracy. PPIS zebrał kompletny materiał dowodowy, który organy obu instancji poddały następnie wnikliwej i rzetelnej analizie. Jak wynika z akt sprawy, w ramach dochodzenia [...] organ dokonał kompleksowej oceny narażenia zawodowego na podstawie badania dokumentacji dotyczącej zatrudnienia skarżącej u poszczególnych pracodawców (obejmującej m.in. świadectwa pracy, zakresy obowiązków, wyjaśnienia dotyczące warunków pracy, karty analizy i oceny ryzyka zawodowego), na podstawie której sporządzono karty narażenia zawodowego. Z kart oceny narażenia zawodowego wynikało, że na żadnym ze stanowisk pracy skarżącej nie ujawniono istotnego ryzyka wystąpienia choroby zawodowej - [...]. 1) W przypadku Z. w B.2 , gdzie skarżąca pracowała w okresie od września 1994 r. do końca marca 1996 r. na stanowisku [...] (wykonując, w pozycji [...], czynności [...] obejmujące [...]) nie wykonywano pomiarów narażenia, nie potwierdzono narażenia na czynniki związane z [...] [...], 2) W przypadku S.3 w D.2, gdzie skarżąca pracowała na stanowisku [...] w okresie od 22 sierpnia 1994 r. do 31 sierpnia 1997 r. w wymiarze ½ etatu, a od 1 września 1997 r. do nadal ( na dzień sporządzenia oceny tj. 2 sierpnia 2022 r.) na pełny etat, oceniając rodzaj, zakres i stopień obciążenia czynnościami mogącymi powodować nadmierne obciążenie zidentyfikowano jako narażenie wynikające ze sposobu wykonywania pracy obciążenie [...] – określając ryzyko jako małe. Wskazano, że praca na tym stanowisku ma charakter [...], wymaga obsługi [...] przez ok. 5-6 godzin dziennie, stanowisko pracy jest dostosowane pod względem ergonomicznym do wykonywanych czynności, stosowane są środki profilaktyczne, m.in. [...],[...], wykonywane są badania lekarskie i kontrole warunków pracy. Z podpisanej przez skarżącą karty analizy i oceny ryzyka zawodowego na stanowisku samodzielnego referenta ds. administracyjno-gospodarczych wynikało, że jest to praca w wymiarze 8 godzin dziennie, w odniesieniu do czynników środowiska pracy stanowiących zagrożenie oceniono m.in. czynniki związane z obciążeniem statycznym [...] związane z wymuszoną, [...] pozycją w pracy i ewentualnym nieergonomicznym stanowiskiem pracy, powodujące potencjalnie m.in. [...] – oceniając zagrożenie jako małe. Z opisu stanowiska pracy wynikało, że średni czas pracy przy [...] obejmował średnio 5-6 godzin, zaś pozostały czas pracownicy na tym stanowisku poświęcają na [...] przy konkretnych projektach, a także sporadyczne [...] oraz realizacji [...] dla zaspokojenia bieżących potrzeb S.3. Stanowisko spełnia minimalne wymagania rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 2 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w [...] oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. z 2003 r., nr 6, poz. 69 ze zm.), jest wyposażone w typowe [...] spełniające wymagania egronomii. 3) W odniesieniu do zatrudnienia skarżącej w Dolnośląskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego we Wrocławiu w okresie od 15 września 1986 r. do 15 stycznia 1991 r. było szczegółowych informacji o chronometrażu czynności powodujących nadmierne obciążenie określonego układu lub narządu oraz szczegółowego opisu sposobu wykonywania pracy i cyklu pracy, informacji o monotypowości ruchów, podobnie jak informacji o organizacji stanowiska pracy, jego dostosowaniu pod względem ergonomicznym. Wskazano, że wykonywane czynności obejmowały [...]. 4) W przypadku W.1 w B. , gdzie skarżąca pracowała na stanowisku [...] w okresie od 20 września 1985 r. do 31 grudnia 1985 r. w wymiarze 4 godzin dziennie, z informacji dotyczących przebiegu zatrudnienia wynikało, że skarżąca wykonywała czynności wymagające [...], w tym [...].[...] , [...] w pozycji [...], związanej z ruchami [...], nie wykonywała ruchów [...]. Stanowisko pracy było dostosowane pod względem ergonomicznym, przestrzegano norm dźwigania. 5) Odnośnie zatrudnienia w S.2 w K. w okresie od 1 września 1994 r. do 31 sierpnia 1997 r. na stanowisku [...] ( ½ etatu) oraz w S. w B. na stanowisku [...] w okresie od 2 stycznia 1992 do 28 lutego 1994 (7/8 etatu)strony brak jest informacji na temat czynników narażenia zawodowego. Z protokołu wyjaśnień strony z 5 lipca 2022 r. wynika, że podczas pracy w S.2 w K. sporządzała [...], co wiązało się z użyciem większej siły podczas [...]. Jako [...] zajmowałam się [...], [...]. Jednostki orzecznicze obu stopni uznały, że na tej podstawie nie można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że to sposób wykonywania pracy miał wpływ na rozpoznane u skarżącej przewlekłego schorzenia [...] - co jest warunkiem rozpoznania choroby zawodowej. Natomiast na podstawie analizy całości przedłożonej dokumentacji lekarskiej oraz przeprowadzonej diagnostyki jednostki orzecznicze zwróciły uwagę, że znaczący udział w powstaniu i rozwoju schorzenia skarżącej mogły mieć zmiany [...] [...]. Oprócz tego wskazały na inne istotne pozazawodowe czynniki ryzyka rozwoju choroby, które wykazano u skarżącej takie jak wysokie wartości wskaźnika [...] oraz zaburzenia [...]. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi dotyczących powyższych stwierdzeń, Sąd przychyla się do poglądu skarżącej, iż okoliczność występowania pozazawodowych czynników chorobotwórczych nie może sama w sobie przesądzać o niezawodowej etiologii choroby. Natomiast niezależnie od tego, czy ujawniono możliwy wpływ innych czynników, niż związane ze środowiskiem i sposobem wykonywania pracy na powstanie schorzenia, dla rozpoznania choroby zawodowej konieczne jest po pierwsze - potwierdzenie narażenia w pracy na działanie czynników wywołujących chorobę wpisaną do wykazu chorób zawodowych , po drugie – ustalenie że to właśnie te czynniki z co najmniej w wysokim prawdopodobieństwem przyczyniły się do powstania takiej choroby, a więc że istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy chorobą a środowiskiem/sposobem wykonywania pracy. W rozpoznawanej sprawie uprawnione jednostki medyczne, a za nimi organy inspekcji sanitarnej, zwróciły co prawda uwagę na prawdopodobne inne , niż zawodowe przyczyny rozwoju u skarżącej [...], jednak oceny o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej nie wywiedziono z faktu ujawnienia u strony innych schorzeń, potencjalnie istotnych dla rozwoju [...], ale z analizy narażenia zawodowego, która nie potwierdziła dostatecznie istnienia związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych a charakterystyką czynności wykonywanych przez skarżącą na poszczególnych stanowiskach pracy. Argumentacja zawarta w orzeczeniach lekarskich wskazuje na wnioskowanie odwrotne do tego, jakie zarzuca skarżąca. Wobec tego, że wynikająca z analizy dokumentacji pracowniczej ocena narażenia zawodowego skarżącej nie potwierdzała, by wykonywała ona pracę w sposób stwarzający, świetle wiedzy medycznej, ryzyko zachorowania na [...], nie można było uznać za potwierdzoną lub wysoce prawdopodobną zawodowej etiologii tego schorzenia. Jako bardziej prawdopodobne przyczyny wskazano zatem na występujące u skarżącej inne zmiany chorobowe. Jakkolwiek przy tym strona podniosła w skardze, że [...] rozpoznano u niej później niż [...], z orzeczeń lekarskich wydanych przez uprawnionych lekarzy orzeczników wynika, że już w 2019 r. w dokumentacji lekarskiej skarżącej potwierdzono znaczne zmiany [...] [...], którym to właśnie przypisano potencjalnie znaczący wpływ na przewlekłe schorzenie [...]. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się niespójności w treści wydanych orzeczeń lekarskich, a skarżąca nie zdołała ich skutecznie zakwestionować. Własna, subiektywna interpretacja wyników badań diagnostycznych dokonywana przez stronę, nieposiadającą w tym zakresie specjalistycznej wiedzy medycznej, nie może stanowić miarodajnego dowodu pozwalającego na podważenie profesjonalnych ustaleń lekarzy orzeczników. W przekonaniu tutejszego Sądu organy występujące w niniejszej sprawie przeprowadziły również postępowanie dowodowe w sposób rzetelny i wyczerpujący, opierając swoje decyzje na orzeczeniach lekarskich sporządzonych przez właściwe, uprawione do tego na mocy rozporządzenia jednostki orzecznicze. Zarówno orzeczenia i opinie lekarskie, jak też decyzje administracyjne zawierają wystarczające uzasadnienia, które należycie odnoszą się do wszystkich twierdzeń oraz argumentów wyartykułowanych przez skarżącą. W świetle powyższych ustaleń skarga oraz podniesione w niej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnione. W tych okolicznościach skarga podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.