III SA/Wr 40/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Asesor WSA Kamila Paszowska - Wojnar, Dominik Dymitruk, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 8 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 12 października 2022 r. nr SKO 4142/83/22 w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. AM, B1, B, C1, C, BE, C1E, CE, T. oddala skargę w całości.

Decyzją z 2 września 2022 r. Prezydent Wrocławia (dalej: organ I instancji) odmówił M. S. (dalej: skarżący) zwrotu prawa jazdy (nr [...]), kat. AM, B1, B, C1, C, BE, C1E, CE, T. Argumentując rozstrzygnięcie wskazał m.in., że postanowieniem Sądu Rejonowego w Oławie II Wydziału Karnego z 1 czerwca 2020 r. sygn. akt II Ko 1228/20 zatrzymano skarżącemu prawo jazdy wydane przez Starostę Wieluńskiego, odebrane 15 maja 2020 r. Organ podał, że w dniu 13 września 2021 r. do organu wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w Oławie II Wydziału Karnego z dnia 7 września 2021 r. sygn. akt II K1096/20 o zwrocie skarżącemu ww. prawa jazdy. Organ I instancji wskazał, że od dnia zatrzymania prawa jazdy, tj. od 15 maja 2020 r. do dnia wydania postanowienia o zwrocie prawa jazdy , tj. do dnia 7 września 2021 r. skarżący miał zatrzymane prawo jazdy i nie uzyskał pozytywnego wyniku z egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. W związku z tym, powołując się na treść art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) oraz art. 102 ust. 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r., poz.1212 ze. zm.), organ I instancji uznał, że brak jest możliwości zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, gdyż skarżący jako osoba, której zatrzymano ww. dokument na okres przekraczający rok powinien uprzednio poddać się i uzyskać pozytywny wynik z egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje do kierowania pojazdami. Od niniejszej decyzji skarżący wniósł odwołanie po rozpoznaniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO) decyzją z 12 października 2022 r. (nr SKO 4142/83/22) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W pierwszej kolejności SKO wskazało, że kwestie trybu i zasad uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami, jak i nadzoru nad osobami posiadającymi tego rodzaju uprawnienia reguluje, co do zasady, ustawa. Powołując treść art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami Kolegium podniosło, że sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Z kolei, jak stwierdza art. 102 ust. 2 ustawy, zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem zwrotu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Warunek nie dotyczy prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem zatrzymanych w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Dalej organ podniósł, że postanowieniem Sądu Rejonowego w Oławie II Wydziału Karnego z 1 czerwca 2020 r. sygn. akt II Ko 1228/20 zatrzymano skarżącemu prawo jazdy o numerze [...] wydane przez Starostę Wieluńskiego z dnia 18 sierpnia 2017 r. odebrane w dniu 15 maja 2020 r. w związku z kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości. Następnie Sąd Rejonowy w Oławie II Wydział Karny w wyroku z dnia 28 maja 2021 r. sygn. akt II K 1096/20 uznał skarżącego za winnego popełnienia w dniu 15 maja 2020 r. pod wpływem alkoholu, przestępstwa z art. 177 § 1 Kodeksu karnego, nie orzekając o zakazie prowadzenia pojazdów a wymierzając mu karę grzywny. Dopiero postanowieniem Sądu Rejonowego w Oławie II Wydziału Karnego z dnia 7 września 2021 r. sygn. akt II K 1096/20 orzeczono o zwrocie prawa jazdy zatrzymanego w dniu 15 maja 2020 r. Zdaniem organu bezspornie doszło do zatrzymania skarżącemu nieprzerwanie i w sposób ciągły prawa jazdy od dnia 15 maja 2020 r. do dnia 7 września 2021 r. co uzasadnia jego zwrot dopiero po uzyskaniu pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Od niniejszej decyzji skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – wywiódł skargę i wniósł o uchylenie decyzji obu organów, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 7 i art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i w konsekwencji błędne uznanie, że do wydania decyzji o zwrocie prawa jazdy skarżącemu konieczne jest kontrolne sprawdzenie jego kwalifikacji, podczas gdy wydano uprzednio postanowienie dalej idące, tj. Sąd Rejonowy w Oławie II Wydział Karny postanowieniem z dnia 7 września 2021 r. orzekł o zwrocie prawa jazdy zatrzymanego w dniu 15 maja 2020 r.; 2) art. 49 ust. 1 pkt 3 lit a ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędną wykładnię przepisu, polegającą na nieprawidłowym uznaniu, że okres jednego roku wskazany w tym przepisie, od którego zależy obowiązek sprawdzenia kwalifikacji, może mieć zastosowanie w sytuacji braku wskazania w decyzji okresu, na jaki cofnięto uprawnienia do kierowania pojazdem, podczas gdy z jednolitego stanowiska wyrażonego w orzecznictwie jednoznacznie wynika, że sprawdzenie kwalifikacji ma zastosowanie wyłącznie w sytuacjach, gdy cofnięcie uprawnień nastąpiło na okres przekraczający jeden rok, przy czym okres cofnięcia musi być wprost wskazany w decyzji o cofnięciu uprawnień; 3) art. 102 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami przez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie i uznanie, że warunkiem koniecznym do zwrotu prawa jazdy skarżącemu jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, mimo, iż zgodnie z treścią postanowienia Sądu Rejonowego w Oławie II Wydziału Karnego z dnia 7 września 2021 r. jednoznacznie orzeczono o zwrocie prawa jazdy zatrzymanego w dniu 15 maja 2020 r. bez żadnych warunków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Rozpoznając sprawę według wskazanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że decyzje organów obu instancji nie naruszają przepisów prawa i tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, iż skarżący od 15 maja 2020 r. nie dysponuje dokumentem prawa jazdy. Dokument ten został mu zatrzymany postanowieniem Sądu Rejonowego w Oławie II Wydziału Karnego wydanym na podstawie art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ponadto, wyrokiem Sądu Rejonowego w Oławie II Wydziału Karnego z dnia 28 maja 2021 r. sygn. akt II K 1096/20 uznał skarżącego za winnego popełnienia w dniu 15 maja 2020 r. pod wpływem alkoholu przestępstwa z art. 177 § 1 Kodeksu karnego. W dniu 13 września 2021 r. do organu wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w Oławie II Wydziału Karnego z dnia 7 września 2021 r. sygn. akt II K1096/20 o zwrocie skarżącemu prawa jazdy. Materialnoprawną podstawę wydanych w rozpatrywanej decyzji, odmawiających skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy do czasu uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego stanowił – obowiązujący w datach wydania tych decyzji – art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 102 ust. 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U z 2021 r., poz.1212 ze zm.), zwanej: u.o.k.p. Zgodnie z art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b u.o.k.p. sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Z kolei, zgodnie z art. 102 ust. 2 u.o.k.p., zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy upłynął okres przekraczający rok, warunkiem wydania prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Z zestawienia treści ww. przepisów wynika zatem jednoznacznie, że jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, bezwzględnym warunkiem wydania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Wobec tego, zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego kierowca był pozbawiony na okres przekraczający rok, uzależniony był (w obu stanach prawnych, co wymaga podkreślenia Sądu) od uzyskania pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. Ustawodawca jednoznacznie wskazał, że tą przesłanką jest upływ okresu przekraczającego rok liczony od dnia zatrzymania prawa jazdy. Dla spełnienia tej przesłanki istotne jest, aby to był okres ciągły, nieprzerwany przekraczający okres roku od dnia zatrzymania prawa jazdy. Natomiast nie ma prawnego znaczenia na jakiej podstawie prawnej doszło do zatrzymania prawa jazdy (wyrok NSA z 21 czerwca 2018 r. o sygn. akt I OSK 158/18). Oczywiste jest bowiem, że tak długi okres przerwy w prowadzeniu pojazdu mechanicznego uzasadnia potrzebę sprawdzenia kwalifikacji kierowcy. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że użyte przez ustawodawcę w przywołanym przepisie ( art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b u.o.k.p.) sformułowanie "podlega" oznacza, że decyzje organów podejmowane na jego podstawie nie zostały pozostawione uznaniu organu orzekającego, lecz mają charakter rozstrzygnięcia obligatoryjnego, związanego. Podkreślić należy, że pomiędzy postanowieniami Sądu o zatrzymaniu prawa jazdy a jego zwrotem upłynął ponad rok a skarżący – jak wynika z akt sprawy – nie poddał się ww. obowiązkowi i nie uzyskał pozytywnego wyniku egzaminu państwowego sprowadzającego kwalifikacje. Skoro zatem z akt sprawy w sposób ewidentny wynika, że skarżący pozbawiony był prawa jazdy przez okres czasu wskazany w art. 49 ust.1 pkt 3 lit. b u.o.k.p., to organy – wobec niepoddania się przez skarżącego kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, a tym samym niespełnienia obligatoryjnego warunku umożliwiającemu organowi wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu prawa jazdy – zobligowane były odmówić skarżącemu zwrotu prawa jazdy do czasu wypełnienia przez niego tego obowiązku. I nie sposób zgodzić się tutaj ze skarżącym, iż okoliczność, że "w postanowieniu Sądu Rejonowego orzeczono o zwrocie prawa jazdy", winna odnieść bezpośredni skutek w zakresie norm prawa administracyjnego mających zastosowanie w sprawie. Co w konsekwencji miałoby natomiast doprowadzić do uznania nałożonego na skarżącego przez ustawodawcę z mocy ustawy o kierujących pojazdami obowiązku (wymogu) poddania się kontrolnemu sprawdzaniu kwalifikacji za niebyły (nieistniejący). A ostatecznie w konsekwencji, do wydania przez organy decyzji w przedmiocie zwrotu skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy. Taka koncepcja jest - w ocenie Sądu - nie do przyjęcia. Regulacje właściwe dla prawa karnego związane z faktem skazania kierowcy, zatarciem skazania czy przedawnieniem wykonania orzeczonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów nie mają wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż zasadnicze znaczenie w sprawie administracyjnej ma przedstawiona regulacja prawa administracyjnego i bezwzględny wymóg poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w warunkach określonych w art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b) oraz art. 102 ust. 2 ustawy. Wydaje się, że opisana regulacja ustawy o kierujących pojazdami jest jednoznaczna i jasna w swojej treści, a ponadto ma charakter zupełny tj. nie wymaga odniesienia się do innych aktów prawnych, w tym, z zakresu prawa karnego. W tym miejscu wskazać należy na treść art. 49 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami zgodnie z którym przepisów ust. 1 pkt 3 lit. b nie stosuje się do osób, wobec których zapadł wyrok uniewinniający albo postępowanie zostało bezwarunkowo umorzone. Jak wynika z akt sprawy wobec skarżącego zapadł wyrok, w którym uznano skarżącego za winnego popełnienia w dniu 15 maja 2020 r. pod wpływem alkoholu przestępstwa z art. 177 § 1 Kodeksu karnego, zatem powołany przepis nie ma zastosowania. Wreszcie wskazania wymaga, że bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje także podniesiona przez skarżącego okoliczność, że decyzją nie cofnięto mu posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Przywołany art. 49 u.o.k.p. jednoznacznie bowiem wskazuje, że warunek poddania się sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego odnosi się zarówno do przypadku przywrócenia cofniętych uprawnień do kierowania pojazdami jak i (osobno) – mającego, jak wynika z akt sprawy, miejsce w rozpoznawanej sprawie – przypadku zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Tym samym uznać należy, że organy obu instancji prawidłowo stanęły na stanowisku, że zwrot skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy nie jest możliwy do czasu poddania się przez niego kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji i uzyskania pozytywnego wyniku egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy. W ocenie Sądu nie sposób też uznać pozostałych zarzutów podniesionych w skardze. W szczególności organy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. zgromadziły i właściwie oceniły materiał dowodowy, który był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego. Stan faktyczny sprawy został – wbrew zarzutom skargi – prawidłowo ustalony. Organy należycie wyjaśniły w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji motywy podjętych rozstrzygnięć i wskazały, co legło u podstaw ich wydania. W tym odniosły się do wszystkich zarzutów skarżącego, w tym również do postanowienia Sądu Rejonowego dotyczącego zwrotu prawa jazdy. Wszystkie więc wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. zostały zachowane. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.