III SA/Wr 234/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Marcin Miemiec (sprawozdawca), Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, , po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 28 października 2014 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia podania z dnia [...] września 2013 r. dotyczącego wszystkich aktów prawnych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w sprawie nieruchomości przy ul. [...] w W. i przetrzymywania prawa jazdy od [...] września 2008 r. I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu T. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) z VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Pismem z dnia [...] września 2013 r. skierowanym do Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., dotyczącym wszystkich aktów prawnych SKO W. w sprawie nieruchomości przy ul. [...] w W. i przetrzymywania prawa jazdy od [...] września 2008r., T. K. w ślad za żądaniem z dnia [...] września 2013 r., wskazał decyzje, które jego zdaniem powinny być przedmiotem wszczęcia postępowania celem niezwłocznego wydania stosownych postanowień o wznowieniu postępowania lub o stwierdzenie nieważności. W piśmie wskazał 11 sygnatur spraw Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz numery decyzji Urzędu Miejskiego w W. Wyjaśnił, że większość decyzji była przedmiotem skargi do tego Sądu, a wydano je bezprawnie w oparciu o fałszywe dane niezgodne ze stanem faktycznym. Wydano je też łącznie wobec podatników posiadających odrębne rodziny oraz rozdzielność majątkową. Pismem z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 169 § 1 i art. 168 § 2, art. 222 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749, dalej także o.p.), wezwało T. K. do usunięcia braków formalnych pisma z dnia [...] września 2013 r. przez sprecyzowanie zawartego w nim żądania. Kolegium zwróciło się o jednoznaczne wskazanie żądania, które może być przedmiotem postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Pouczyło, że braki należy uzupełnić w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania osobiście od poniedziałku do piątku w godzinach od 8:30 do 14:30 lub przesłać pocztą do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Pouczono wnoszącego podanie, że gdy nie sprecyzuje żądania, organ wyda postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 o.p. W odpowiedzi na to wezwanie strona, pismem z dnia [...] października 2013 r., wyjaśniła, że świadczy ono o niechęci do wznowienia postępowania wskutek zarzutu bezprawnie wydanych decyzji administracyjnych podatkowych wydanych łącznie wobec strony oraz jego żony K., mając na uwadze rozdział majątkowy od [...] marca 1995 r. jak też od 2000 r. łącznie wydanych wobec K. K. i J. K. Strona wyjaśniła, że po części sprecyzowała już żądanie i wskazała część decyzji ostatecznych, które w ciągu 3 dni od dnia złożenia wniosku z dnia [...] września 2013 r. powinny być przedmiotem wszczęcia postępowania przygotowawczego celem niezwłocznego wydania stosownych postanowień o "wznowieniu postępowania o stwierdzenie nieważności". W dalszej części strona ponownie wskazała 11 sygnatur spraw Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz numery decyzji Urzędu Miejskiego w W. Wyjaśniła ponownie, że większość decyzji była przedmiotem skargi do Sądu Administracyjnego i które bezprawnie wydano w oparciu o fałszywe dane niezgodne ze stanem faktycznym, jak też wydano je łącznie wobec podatników posiadających odrębne rodziny oraz rozdzielność majątkową. Podniosła, że ponowne bezprawne okupacyjne wydanie decyzji łącznie wobec wnoszącego podanie i jego żony stanowi podstawę do wznowienia postępowania podatkowego za poprzednie wszystkie lata poczynając od 1998 r. wskutek ich nieważności. W tym stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na art. 169 § 4 o.p., postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] pozostawiło bez rozpatrzenia podanie z dnia [...] września 2013 r. uzupełnione pismem z dnia [...] października 2013 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że treść wniesionego podania budziła wątpliwości. Zatem Kolegium pismem z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] wezwało wnoszącego podanie do usunięcia braków formalnych podania poprzez sprecyzowanie żądania mogącego być przedmiotem postępowania. Pismo strony z dnia [...] października 2013 r., będące odpowiedzią na to wezwanie, nie mogło być uznane za wystarczające. W dalszym ciągu nie sprecyzowano bowiem żądania: - wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych Kolegium, ponadto nie wskazano numerów i dat wydania konkretnych decyzji Kolegium, których dotyczył wniosek, nie podano także i nie uzasadniono żadnej z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 247 § 1 o.p., - wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzjami ostatecznymi Kolegium, ponadto nie wskazano numerów i dat wydania konkretnych decyzji Kolegium, których dotyczył wniosek, nie podano także i nie uzasadniono żadnej z podstaw wznowienia postępowania podatkowego, o których mowa w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie Kolegium, w piśmie z dnia [...] października 2013 r. strona w dalszym ciągu nie wyjaśniła charakteru prawnego swojego pisma i nie sprecyzowała zawartego w nim żądania. Z tych względów Kolegium, nie mogąc domyślać się (domniemywać), jaka jest treść żądania strony z pisma z dnia [...] września 2013 r., działając w oparciu o przepis art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej pozostawiło pismo to bez rozpatrzenia. Na postanowienie to strona, pismem z dnia [...] grudnia 2013 r., złożyła zażalenie, w którym wniosła o jego uchylenie i "(...) wszczęcie postępowania we wszystkich 19 sprawach wskazanych we wniosku do WSA, to jest 11 + 8 nie wymienionych, które przedstawię na jawnym postępowaniu z moim czynnym udziałem, to jest na rozprawie administracyjnej". W dalszej części strona wskazała, że 11 spraw jest doskonale znanych SKO, natomiast pozostałe 8 spraw przedstawi do protokołu podczas rozprawy administracyjnej "(...) przedstawiając i wskazując przesłanki faktyczne i prawne do wszczęcia postępowania administracyjnego i podatkowego celem wznowienia postępowania stwierdzenia nieważności w/włącznie 19 decyzji administracyjno podatkowy, to jest na razie 19 spraw." Po rozpatrzeniu zażalenia Kolegium postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...], utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] listopada 2013r. Nr [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności powołanego postanowienia. Wniósł także skargę na bezczynność SKO w W. w sprawie wniosku z dnia [...] września 2013 r. Skarga zawiera niezwiązane z przedmiotem sprawy poglądy jej autora na temat sytuacji politycznej i gospodarczej Polski od początków transformacji do współczesności i wypowiedzi o charakterze rasistowskim. Poza tym skarżący wymienił, z podaniem sygnatur, 11 spraw, w których postępowanie toczyło się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu, z tego w 9 sprawach stroną był skarżący, a 2 jego żona K. Wymienił też ogólnie sprawy administracyjne i sądowe, których przedmiotem były nieruchomości położone pod wskazanymi adresami w W., a szczególnie nieruchomość położona przy ul. [...]. Zarzucił, że większość postępowań była prowadzona bez jego czynnego udziału. Stwierdził, że mimo rozdzielności majątkowej między skarżącym a jego żoną postępowania te dotyczyły obojga małżonków. Z tej przyczyny wszystkie decyzje organów podatkowych I i II instancji dotyczące nieruchomości przy ul. [...] w W. powinny być unieważnione, a postępowania sądowe powinny być wznowione. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...] października 2014 r. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 121 § 2 o.p., poprzez brak informacji, czym się różni wznowienie postępowania od stwierdzenia nieważności decyzji; - art. 122 o.p. w zw. z art. 235 § 1 k.p.a poprzez brak rozważenia, czy strona żądała wznowienia postępowań, wobec jedynej możliwości wzruszenia ostatecznych decyzji lub postanowień w tym trybie, z uwagi na uprzednie poddanie wymienionych aktów prawomocnie zakończonej kontroli sądowoadministacyjnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Podkreślił, że postanowienie z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] o pozostawieniu podania skarżącego bez rozpatrzenia wydano z powodu braku sprecyzowania zawartego w nim żądania. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...]. Organ podkreślił, że pomimo wezwania skarżącego do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z dnia [...] września 2013 r. nie wyjaśnił, czy przedmiotem jego podania jest żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych Kolegium, czy wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzjami ostatecznymi Kolegium. Skarżący nie wskazał numerów i dat wydania konkretnych decyzji organu, których dotyczył wniosek. Nie podał i nie uzasadnił żadnej z podstaw wznowienia postępowania podatkowego, czy stwierdzenia nieważności, o których mowa odpowiednio w art. 240 § 1 o.p. i w art. 247 § 1 o.p. W piśmie mającym stanowić sprecyzowanie podania skarżący nie wyjaśnił jego charakteru prawnego i nie sprecyzował żądania w nim zawartego. Organ podkreślił, że nie może domniemywać treści żądania strony. Powinno ono być sformułowane tak, aby bez żadnych wątpliwości można było stwierdzić jego treść i na tej podstawie nadać sprawie dalszy bieg. W rozpatrywanej sprawie na podstawie podania oraz pisma uzupełniającego strony nie można było ustalić, jakich czynności żąda ona od organu. Organ wskazał, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym ukształtował się pogląd, że domniemanie przedmiotu żądania strony (woli strony) jest niedopuszczalne i rodzi obawę o wykroczenie poza jego zakres lub nie objęcie rozstrzygnięciem całego żądania strony (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 lipca 2005r. sygn. akt I SA/Wr 2381/03). Z tych względów, zdaniem organu, wniosek o oddalenie skargi jest uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynika natomiast, że gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Wskazana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego czy procesowego, jeżeli naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stosując takie kryteria kontroli Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu między stronami jest ustalenie, czy podatnik wezwany do uzupełnienia braku formalnego pisma, polegającego na nieokreśleniu przedmiotu sprawy i sformułowania żądania wznowienia postępowania w konkretnej sprawie bądź stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia wydanego w konkretnej sprawie, w wyznaczonym terminie uzupełnił wskazane ten brak, precyzując żądania. Organ wezwał mianowicie skarżącego pismem z dnia [...] października 2013 r., wskazując jako podstawy prawne art. 169 § 1 i art. 168 § 2, art. 222 o.p. do usunięcia braków formalnych pisma z dnia [...] września 2013 r. przez sprecyzowanie zawartego w nim żądania, czyli o jednoznaczne wskazanie żądania mogącego stanowić przedmiot postępowania oraz trybu weryfikacji zapadłego rozstrzygnięcia. Organ zakreślił 7 dniowy termin uzupełnienia braków i pouczył skarżącego, że braki należy uzupełnić w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Określił także możliwy tryb spełnienia - czyli osobiście od poniedziałku do piątku w godzinach od 8:30 do 14:30 lub drogą pocztową na adres organu. Pouczył wnoszącego podanie, że gdy nie sprecyzuje żądania, organ wyda postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 o.p. W odpowiedzi na to wezwanie strona, w piśmie z dnia [...] października 2013 r. formułowała dalsze ogólnikowe zarzuty. Podkreśliła, że postępowanie organu świadczy o niechęci do wznowienia postępowania wskutek zarzutu bezprawnie wydanych decyzji administracyjnych podatkowych wydanych łącznie wobec strony oraz jego żony K., mając na uwadze rozdział majątkowy od [...] marca 1995 r. jak też od 2000 r. łącznie wydanych wobec K. K. i J. K. Strona wyjaśniła, że po części sprecyzowała już żądanie i wskazała część decyzji ostatecznych, które w ciągu 3 dni od dnia złożenia wniosku z dnia [...] września 2013 r. powinny być przedmiotem nadzwyczajnych trybów weryfikacyjnych. Należy zatem ocenić zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia w świetle art. 168 § 2 o.p. Według tego przepisu podanie (w tej sprawie wniosek o wszczęcie postępowania w jednym z trybów nadzwyczajnych - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, wznowienia postępowania) powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Do braków formalnych, rodzących obowiązek organu podatkowego wezwania osoby do ich usunięcia, należą braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu. Do nich należy zaliczyć: żądanie, które wyznacza przedmiot postępowania. W zakresie składania podań Ordynacja podatkowa przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu (B. Adamiak, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2011, Wrocław 2011, s. 749). Według art. 169 § 1 o.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W rozpatrywanej sprawie organ prawidłowo wezwał skarżącego do usunięcia braku formalnego, wskazując w piśmie zakres usunięcia braku formalnego obejmującego przedmiot sprawy, wybór trybu weryfikacji i termin do usunięcia braku (7 dni) oraz konsekwencje prawne niezastosowania się do wezwania (pozostawienie sprawy bez rozpoznania). Sąd nie podziela żądań skargi i stwierdza, że jej zarzuty są sformułowane niezrozumiale, chaotycznie. Cechuje to także inne pisma procesowe skarżącego. Sąd podkreśla, że nie jest możliwe spełnienie żądania uruchomienia nadzwyczajnych trybów weryfikacji rozstrzygnięć podatkowych, jak to uczynił skarżący, przez ogólne wskazanie osób i przedmiotów postępowań czy decyzji. Ordynacja podatkowa stanowi bowiem w art. 240 § 1: "W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: ...", a w art. 247 § 1: "Organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która: ...". Każdy z powołanych przepisów wymaga określenia konkretnej sprawy, której dotyczy żądanie. Takiego wymogu skarżący w kontrolowanym postępowaniu podatkowym nie dochował. W sytuacji niewskazania przez skarżącego konkretnej sprawy czy decyzji, bezprzedmiotowa była kwestia wskazania przez skarżącego wybranego trybu weryfikacyjnego. Powoduje to też bezprzedmiotowość zarzutów pełnomocnika skarżącego. Skoro bowiem nie ma konkretnej sprawy, organ nie może wskazywać różnic między wznowieniem postępowania a stwierdzeniem nieważności. Organ nie jest bowiem zobowiązany do ogólnej edukacji prawnej obywateli, bez związku z konkretną sprawą. Ponadto z ustalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że organ podatkowy nie może stronie wskazywać trybu weryfikacji decyzji podatkowej. Stanowi to wyłączne uprawnienie strony. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest podgląd, że wobec nieuzupełnienia braków formalnych organ podatkowy jest nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do wydania postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 o.p., na które służy zażalenie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 898/10; internetowa baza orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Wobec sformułowania przez ustawę ciągu następujących po sobie działań po ujawnieniu, że podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, tj. wezwaniu wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia – organ ma dwie możliwości, a mianowicie: rozpoznać podanie, jeżeli braki zostały uzupełnione; natomiast jeżeli nie uzupełniono braków, pozostawić podanie bez rozpatrzenia, czego skutkiem jest wydanie stosownego postanowienia, na które przysługuje zażalenie. W rozpatrywanej sprawie skarżący, pomimo wezwania organu do uzupełnienia wskazanych braków formalnych w wyznaczonym terminie nie uzupełnił tych braków, co skutkowało pozostawieniem go bez rozpoznania. Uzasadniało to wydanie postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia na podstawie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej. Zaskarżone postanowienie w przedstawionych warunkach faktycznych i prawnych nie narusza prawa, zatem skargę, jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.