III SA/Wa 725/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do lipca 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Skarżąca D. sp. z o.o. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to trudną sytuacją finansową powstałą wskutek okoliczności od niej niezależnych. Skarżąca jest bowiem spółką powiązaną i zależną od spółki D. S.A., która również pozostaje w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Spółka D. S.A. w ciągu czterech lat całkowicie utraciła zdolność prowadzenia bieżącej działalności operacyjnej. Wobec D. S.A. prowadzonych było 5 postępowań kontrolnych, które zakończyły się wydaniem decyzji wymiarowych na kwotę przeszło 39.000.000 zł plus odsetki. Skarżąca podkreśliła, że w ostatnich latach odnotowywała stratę. Dodała, iż co prawda na koniec grudnia 2016 r. na rachunku bankowym posiadała kwotę 210.000 zł, jednakże kwota ta została w całości skonsumowana w związku z nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji wymiarowej. W efekcie Skarżąca została pozbawiona środków umożliwiających płynne prowadzenie bieżącej działalności. Skarżąca podała, iż kapitał zakładowy wynosi 500.000 zł, zaś wartość środków trwałych 495.650 zł. Za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 159.000 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że 1 lutego 2017 r. zawiesiła działalność gospodarczą, do czego została zmuszona w związku z wydaniem decyzji wymiarowych. Tym samym nie prowadzi jakiejkolwiek działalności operacyjnej, a jej rachunki bankowe były przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Skarżąca przedłożyła m. in. potwierdzenia wykonanych operacji, wyciągi bankowe, bilans, rachunek zysków i strat, zestawienie należności i zobowiązań, deklaracje VAT-7, zeznania podatkowe. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z niego uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jedynym wymaganym na tym etapie kosztem sądowym jest wpis od skargi w kwocie 13.254 zł. Porównanie wpisu w takiej wielkości choćby z wysokością obrotów czy wysokością środków angażowanych przez Skarżącą miesięcznie na nabycie towarów i usług (dane wynikające z deklaracji VAT-7 za okres od sierpnia 2016 r. do stycznia 2017 r. wartość sprzedaży odpowiednio 39.574.677 zł, 39.484.866 zł, 26.778.024 zł, 22.736.908 zł, 10.070.396 zł, 1.208.715 zł; wartość zakupów odpowiednio 19.436.827 zł, 20.650.103 zł, 8.142.503 zł, 9.053.218 zł, 3.440.089 zł, 356.013 zł) pozwala na wniosek, że poniesienie kosztu wpisu wiązałoby się (mimo trudnej sytuacji finansowej) z nieznacznym ograniczeniem skali prowadzonej działalności. Skalę tę obrazuje również zeznanie podatkowe za 2015 r., gdzie przychody wyniosły 303.810.112 zł, zaś koszty ich uzyskania 303.833.760 zł. W tej sytuacji trudno zgodzić się z argumentem Skarżącej, iż stan jej finansów czyni niemożliwym uiszczenie wpisu. Skarżąca zdaje się sądzić, że jego uiszczenie możliwe byłoby wyłącznie z osiągniętego przezeń zysku. Stanowisko to nie zasługuje na podzielenie, gdyż nie uwzględnia tego, że instytucja prawa pomocy powinna być stosowana wyjątkowo. Innymi słowy w każdym przypadku, w którym wnioskodawca ma możliwość wygospodarowania we własnym zakresie środków na poniesienie kosztów postępowania, koszty te nie powinny być przerzucane na budżet państwa, a w konsekwencji na ogół obywateli. Skoro z danych i dokumentów przedstawionych przez Skarżącą wynika, że możliwe było wygospodarowanie w ramach prowadzonej przez nią działalności środków finansowych koniecznych na pokrycie wpisu, nie zachodzi wyjątkowa sytuacja, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Również z analizy wyciągów bankowych wynika, że jeszcze 28 lutego 2017 r., a więc już po wniesieniu skargi, Skarżąca posiadała lokatę w kwocie 327.492,28 zł, tj. kwotę wielokrotnie przewyższającą należny od niej wpis. Z tych wszystkich względów nie może mieć decydującego znaczenia argumentacja Skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności jak zawieszenie działalności gospodarczej czy odnotowana strata. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który zrezygnował z aktywności i zawiesił działalność gospodarczą powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Prowadziłoby to z kolei do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.