III SA/Wa 638/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Starszego Referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2017 r., III SA/Wa 638/17 w sprawie ze skargi T. spółka jawna w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2015 r. postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy

Skarżąca T.spółka jawna wniosła do Sądu, na urzędowym formularzu PPPr, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca powołała się na fakt zajęcia wszystkich środków pieniężnych znajdujących się na kontach. Poinformowała nadto, że otrzymała od B. W. pożyczkę w kwocie 2.149.990 zł. Nie posiada środków trwałych, oraz że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę 2.762 zł. W wykonaniu wezwania o przedłożenie dokumentów źródłowych obrazujących sytuację majątkową Spółki nadesłała zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-36L, z których wynika, że w 2015r. B.W. uzyskał przychód w kwocie 13.459.235,86 zł oraz dochód w kwocie 1.373.950,80 zł., natomiast M.K. uzyskał przychód 5.768.243,94 zł oraz dochód 588.836,06 zł. Skarżąca wniosła o przedłużenie terminu do złożenia pozostałych dokumentów i – po przedłużeniu tego terminu do 10 kwietnia 2017r. - nadesłała bilans oraz rachunek zysków i strat za 2016r., a także rozliczenie za 2015r. Referendarz sądowy (starszy), zaskarżonym postanowieniem z 6 czerwca 2017 r., odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na to Skarżąca nie wykonała wezwania referendarza sądowego i nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych. W szczególności – jak wskazał referendarz - Skarżąca nie przedłożyła mimo, że była do tego zobowiązana wyciągów z rachunków bankowych lub informacji o zamknięciu tych rachunków, ani deklaracji VAT, a w przypadku wyrejestrowania stosownej informacji. Referendarz sądowy wskazał, że w 2015r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wspólnicy spółki uzyskali przychody w kwotach 13.459.235,86 zł i 5.768.343,94 zł oraz dochody 1.373.950 zł i 588.836,06 zł. Jeden ze wspólników udzielił Skarżącej pożyczki w kwocie 2.149.990zł., a w 2016r. Spółka nie osiągnęła przychodów. Uznał też, że przedstawione informacje świadczą raczej o tym, że Skarżąca ma możliwość uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 2.000zł. Natomiast samo, subiektywne przeświadczenie o braku środków nie może stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. Skarżąca w sprzeciwie z 19 czerwca 2017 r. uznała, że skoro w chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej i nie ma żadnych środków na opłacenie skargi, to nieprawdziwy jest pogląd, zgodnie z którym niemożliwa jest "rzetelna analiza zdolności płatniczej Skarżącej". W szczególności, przekazane zostały wszystkie istotne dokumenty Spółki (bilans oraz rachunek zysków i strat za 2016 r., a także rozliczenia za 2015 r.), co umożliwia – w ocenie Skarżącej – ocenę sytuacji majątkowej Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Treść art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.) wskazuje, że rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych prawo pomocy może być przyznane, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. (pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi w kwocie 2.000 zł, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, CBOSA) wynika, że stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, CBOSA). Sąd wskazuje nadto, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi (referendarzowi sądowemu) nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Fakty te powinny być zatem uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane) tak, aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność) co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. W ocenie Sądu, nie ulega jakiejkolwiek wątpliwości, że Skarżąca nie przedstawiła, okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem jej prawa pomocy. W szczególności, pomimo wezwania Referendarza sądowego (starszego) z 6 marca 2017 r. oraz przedłużenia terminu z 4 kwietnia 2017 r. do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, Skarżąca nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych lub informacji o zamknięciu tych rachunków, ani deklaracji VAT (s 4 zaskarżonego postanowienia, k 64 akt sądowych). Tych zaniechanych czynności nie dopełniła nawet przy wnoszeniu sprzeciwu, co musiało znaleźć odzwierciedlenie w treści sentencji. Odnosząc się do twierdzeń Skarżącej, że przedstawiła bilans i rachunek zysków i strat za 2015 r. 2016 r., co powinno wystarczyć do oceny sytuacji finansowej Spółki, Sąd wskazuje, że uzyskanie przychodów w okresie, w którym toczył się już spór, nakłada na Skarżącą obowiązek poczynienia oszczędności na poczet kosztów tego sporu. Skoro postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. o wszczęciu postępowania kontrolnego wobec Strony zostało wydane 13 marca 2015 r. (doręczone 20 marca 2015 r.), Skarżąca natomiast uzyskała w 2015 r. przychód 13.459.235,86 zł oraz dochód w kwocie 1.373.950,80 zł (por. deklaracja PIT), niezależnie już od otrzymanej pożyczki, to należało uznać, że powinna być przygotowana do poniesienia kosztów postępowania w sprawie, w której zarzuca się jej uczestnictwo w oszustwie podatkowym (tzw. "karuzeli podatkowej"). Dlatego Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała, by wypełniała przesłąnki z art. 246 § 2 pkt 1 lub 2 p.p.s.a. W świetle powyższego Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.