III SA/Wa 550/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. Sp. z o.o. z siedzibą w M. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 550/18 przyznającego prawo pomocy Skarżącej w zakresie zwolnienia od wpisu ponad kwotę 615 zł oraz odmawiającego przyznania Skarżącej prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

P. Sp. z o.o. (dalej też "Skarżąca" albo "Spółka") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. W skardze zawarto wniosek o zwolnienie Skarżącej od wpisu sądowego. W uzasadnieniu podkreślono, że Spółka nie posiada na rachunku bankowym jakichkolwiek środków finansowych. Ponadto, wobec Spółki mocą postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz [...] lutego 2015 r. orzeczony został zakaz zbywania i obciążania udziałów w prawie własności nieruchomości lokalowych. Postanowieniem z dnia 9 maja 2018 r. starszy referendarz sądowy w WSA w Warszawie zwolnił Skarżącą od wpisu od skargi ponad kwotę 615 zł oraz odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu podkreślono, że koszt działalności księgowej w wysokości 615 zł miesięcznie nie ma pierwszeństwa przed należnościami z tytułu kosztów wpisu od skargi. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podkreśliła, iż z przyczyn niezależny od siebie, z powodu zajęcia rachunków bankowych oraz sądowego zakazu zbywania majątku nie może ponieść kosztów sądowych. Ponadto wyjaśniono, że dotychczasowe koszty postępowania sądowego oraz obsługi księgowej pokrywał wspólnik z własnych środków, do czego nie jest zobowiązany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "Ppsa") w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 Ppsa). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 Ppsa). Zgodnie z art. 199 Ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-262 Ppsa instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). W dalszej kolejności wskazania wymaga, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym, czyli stosownie do art. 245 § 3 Ppsa obejmującym, np. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postepowania. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 Ppsa). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 Ppsa). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Podkreślić w tym miejscu także należy, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 Ppsa słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W przedmiotowej sprawie starszy referendarz sądowy zwolnił Skarżącą od wpisu sądowego ponad kwotę 615 zł i w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy, przyjmując, że Skarżąca ponosi comiesięczny koszt obsługi księgowej w kwocie 615 zł. W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że sama Spółka nie dysponuje środkami na pokrycie wpisu sądowego. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy rozważyć należy, czy Spółka konieczne środki na uiszczenie wpisu może pozyskać od swojego wspólnika. Zdaniem Sądu odpowiedź na powyższe pytanie powinna być pozytywna. Co do zasady należy przyznać rację Skarżącej, że żaden przepis nie zobowiązuje jej wspólnika do pokrywania zobowiązań Skarżącej. Jednak nie można nie zauważyć, że beneficjentem niniejszego postępowania, w przypadku uwzględnienia skargi, o czym Sąd na obecnym etapie nie przesądza, pośrednio będzie wspólnik Skarżącej, a nie budżet państwa, który musiałby ponieść koszty sądowe w przypadku całkowitego zwolnienia Skarżącej od wpisu sądowego. W związku z powyższym wspólnicy Spółki muszą liczyć się z koniecznością ponoszenia za Skarżącą kosztów sądowych. Podkreślić należy, że Skarżąca sama przyznała, iż jej wspólnik obecnie pokrywa koszty obsługi księgowej, a nie ma żadnego przepisu, który stanowiłby, iż zobowiązania prywatne korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznymi. Podsumowując stwierdzić trzeba, że obecnie Skarżąca powinna zwrócić się do swojego wspólnika o udzielenie pomocy finansowej na pokrycie kosztów sądowych, które po udzieleniu częściowego prawa pomocy przez starszego referendarza sądowego są już i tak stosunkowo niewielkie. Mając na względzie powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 260 Ppsa, postanowił, jak w sentencji.