III SA/Wa 51/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Konrad Aromiński, Sędziowie sędzia WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska (sprawozdawca), Protokolant sekretarz sądowy Krzysztof Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 listopada 2025 r. nr 0114-KDIP4-3.4012.524.2025.3.APR w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę.

G. sp. z o.o. ("Spółka", "Skarżąca") wystąpiła do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej ("Dyrektora KIS", "DKIS", "podatkowy organ interpretacyjny") z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej obowiązku stosowania prewspółczynnika i współczynnika w związku z uzyskiwaniem przychodów z udziałów. We wniosku wskazała, że jest podatnikiem VAT czynnym. Spółka jest częścią grupy G. (dalej: "Grupa") specjalizującej się w rozwoju projektów z dziedziny odnawialnych źródeł energii z wykorzystaniem nowoczesnych technologii. Spółka będąc częścią Grupy oprócz działalności operacyjnej, którą prowadzi na co dzień, odgrywa w Grupie rolę spółki holdingowej, co wiąże się m.in. z tym, że inwestuje w udziały w spółkach (dalej: "spółki zależne") zajmujących się odnawialnymi źródłami energii (dalej: "OZE") poprzez nabywanie oraz sprzedawanie udziałów. Spółka co do zasady prowadzi działalność operacyjną, w ramach której świadczy na rzecz spółek zależnych usługi wsparcia oraz usługi doradcze (dalej: "usługi doradcze"), polegające na wsparciu tych spółek w rozwoju posiadanych przez spółki zależne projektów OZE, szerzej opisanych w dalszej części wniosku. Tym samym, nabycie udziałów w spółkach zależnych oznacza także dla Spółki poszerzenie portfolio swoich klientów, na rzecz których świadczy ona usługi opodatkowane podatkiem VAT. Zgodnie z umową Spółki i wpisem w Krajowym Rejestrze Sądowym, przedmiot działalności Spółki obejmuje: wytwarzanie energii elektrycznej (PKD 35.11.Z), działalność firm centralnych (head offices) i holdingów, z wyłączeniem holdingów finansowych (PKD 70.10.Z), przesyłanie energii elektrycznej (35.12.Z), dystrybucja energii elektrycznej (35.13.Z), handel energią elektryczną (35.14.Z), realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków (PKD 41.10.Z), roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych (41.20.Z), roboty związane z budową rurociągów przesyłowych i sieci rozdzielczych (PKD 42.21.Z), roboty związane z budową linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych (PKD 42.22.Z), roboty związane z budową pozostałych obiektów inżynierii lądowej i wodnej, gdzie indziej niesklasyfikowane (PKD 42.99.Z), wynajem i dzierżawa maszyn i urządzeń budowlanych (PKD 77.32.Z). Spółka planuje nabywać udziały w spółkach zależnych, niemniej nie każda transakcja musi oznaczać, że Spółka nabywa 100% udziałów (mogą bowiem zdarzać się przypadki, w których nie nabędzie wszystkich udziałów). Spółka obejmuje udziały w spółkach zależnych również w drodze zakładania nowych spółek lub działań restrukturyzacyjnych, w tym podziału spółek. Celem nabywania udziałów w spółkach zależnych jest rozwój grupy kapitałowej i świadczenie na rzecz spółek zależnych z grupy kapitałowej usług doradczych. Ze względu na pełnioną funkcję holdingową Spółka nabywając spółki zależne udziela również im pożyczek, jednakże celem nabywania przez Spółkę udziałów w spółkach zależnych i związanych z tym usług akwizycyjnych nie jest udzielanie pożyczek spółkom zależnym. Ponieważ spółki zależne w momencie zakupu są na różnym etapie realizacji projektów OZE, tj. planowania, rozwoju, budowy lub produkcji, w przypadku pierwszych trzech etapów niezbędne są wysokie nakłady finansowe w celu rozwoju projektu oraz dalej generowania zysków. Spółka świadczy wskazane powyżej usługi pożyczek na rzecz podmiotów powiązanych za wynagrodzeniem w postaci odsetek, stosując obecnie zwolnienie z podatku od towarów i usług (dalej: "VAT"). Spółka zamierza złożyć zawiadomienie o rezygnacji ze zwolnienia z VAT, przewidzianego dla usług w zakresie czynności finansowych, w tym udzielania pożyczek, zgodnie z art. 43 ust. 22 ustawy z dnia 11 marca 2024 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2025 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "ustawa o VAT", "u.p.t.u."), tj. zrezygnuje ze zwolnienia od podatku VAT usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 świadczonych na rzecz podatników i dokona wyboru opodatkowania takich transakcji podatkiem VAT. W dalszym okresie, Spółka może też uzyskiwać przychody z zysków osiąganych przez spółki zależne w postaci dywidend, a także po uzyskaniu przez nabyte spółki odpowiedniej wg Spółki wartości, może dokonywać sprzedaży posiadanych udziałów w spółkach zależnych, uzyskując w ten sposób przychody (dalej łącznie "przychody z udziałów"), które co do zasady nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT. Spółka posiada wiedzę i doświadczenie w zakresie branży odnawialnych źródeł energii, w tym w szczególności w zakresie budowy farm fotowoltaicznych i wiatrowych, bazy klientów, optymalnej organizacji pracy i struktury organizacyjnej, itp., które są wykorzystywane do świadczenia przez Spółkę usług na rzecz spółek zależnych. W toku prowadzonej działalności gospodarczej Spółka ponosi koszty związane z nabywaniem udziałów w spółkach zależnych oraz koszty związane z bieżącym funkcjonowaniem i świadczeniem usług doradczych na rzecz spółek zależnych. W związku z nabywaniem udziałów w spółkach zależnych, Spółka ponosi szereg wydatków udokumentowanych fakturami VAT (dalej: "koszty akwizycyjne" lub "usługi akwizycyjne"), w szczególności takich jak: usługi prawne w zakresie przygotowania dokumentacji transakcyjnej oraz wsparcia w zakresie przeprowadzenia samej transakcji nabycia udziałów; usługi doradztwa finansowego dot. nabywanych spółek; usługi notarialne (koszty sporządzenia dokumentów, poświadczenia podpisów, koszty wypisów, poświadczeń, itp.); usługi badania due diligence, w tym w zakresie finansowym, prawnym, podatkowym i technicznym; usługi tłumaczenia dokumentów; usługi udostępnienia repozytorium dokumentów (VDR). Zakupione usługi są w szczególności dokumentowane fakturami wystawionymi na Spółkę. Koszty akwizycyjne są ponoszone przez Spółkę w celu nabycia udziałów w spółkach zależnych, co umożliwia Spółce również m.in. świadczenie na rzecz spółek zależnych czynności opodatkowanych podatkiem VAT, tj. usług doradczych. Spółka ponosi również szereg wydatków udokumentowanych fakturami VAT związanych z jej bieżącym funkcjonowaniem (dalej: "bieżące koszty"). Mogą to być w szczególności: koszty wynajmu biura; zakupy wyposażenia do biura, artykułów spożywczych i środków czystości; wydatki związane z użytkowanymi samochodami (np. leasing, utrzymanie samochodów); koszty wyjazdów służbowych, np. bilety, parkingi, wynajem samochodów; szkolenia i kursy dla osób zatrudnionych; usługi związane z infrastrukturą biurową (np. telekomunikacyjne, IT); zewnętrzne usługi doradztwa podatkowego, usługi prawne i pozostałe usługi doradcze; usługi pocztowe i kurierskie; usługi związane z pozyskaniem finansowania przez Spółkę. Bieżące koszty są związane z ogółem działalności gospodarczej Spółki, w tym ze świadczeniem usług opodatkowanych na rzecz spółek zależnych. Nabywanie tych usług umożliwia prowadzenie działalności gospodarczej przez Spółkę, w tym umożliwia wykonywanie czynności opodatkowanych. Spółka świadczy na rzecz spółek zależnych (a w przypadku niektórych spółek zależnych będzie świadczyć) usługi doradcze, obejmujące m. in. następujące usługi podlegające opodatkowaniu VAT (zakres usług może się różnić w zależności od spółki, na rzecz której są one świadczone): - doradztwo gospodarcze, w tym przygotowanie strategii rozwoju, - bieżące doradztwo i zarządzanie, - analiza finansowa projektów inwestycyjnych, - zarządzanie finansami spółek (w tym controlling), - przygotowanie modeli raportowania, - usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych, - usługi rozwoju projektów (developmentu/pre-construction), - usługi zarządzania aktywami, - usługi back-office (tj. w szczególności wsparcie administracyjne, sekretaryjne, wynajem samochodów, dostęp do oprogramowania zewnętrznego, dostęp do infrastruktury biurowej m.in. telefonów komórkowych). W celu świadczenia usług doradczych, Spółka może nabywać m.in. następujące usługi (dalej: "koszty usług doradczych"): usługi doradcze i zarządzania; usługi związane z prowadzeniem developmentu IT, w tym od developerów, prowadzących jednoosobowe działalności gospodarcze; usługi inżynieryjne; usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych; koszty wyjazdów służbowych związanych ze świadczeniem usług. Świadczenie przez Spółkę usług doradczych zapewnia ograniczenie kosztów poprzez wyeliminowanie powielania czynności przez pracowników rozproszonych spółek i świadczenie ich z jednego, centralnego miejsca. Ponadto ma wpływać na poprawę funkcjonowania spółek zależnych poprzez ujednolicenie procesów i procedur, lepszą kontrolę wewnętrzną, skrócenie czasu raportowania do Spółki, ujednoliceniu dobrych praktyk i obiegu wiedzy w organizacji. Spółka wskazała, że bieżące koszty są związane z ogółem działalności gospodarczej Spółki, w tym ze świadczeniem usług opodatkowanych na rzecz spółek zależnych. Oznacza to, że są związane jednocześnie ze: - świadczeniem usług doradczych i zarządczych na rzecz spółek zależnych opodatkowanych VAT (usługi opisane we wniosku jako usługi doradcze) oraz - udzielaniem pożyczek na rzecz spółek zależnych. Gdyby natomiast doszło w przyszłości do sprzedaży udziałów w spółkach zależnych, nie jest wykluczone, że koszty ponoszone w ramach kosztów bieżącego funkcjonowania będą związane także z tą transakcją. W odpowiedzi na wezwanie organu interpretacyjnego Spółka uzupełniła i doprecyzowała opisu zdarzenia przyszłego, poprzez wskazanie, że: Spółka nie zbywa i na dzień złożenia niniejszego uzupełnienia nie będzie zbywała udziałów w spółkach zależnych w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej. Spółka posiada wyłącznie udziały w spółkach zależnych i w żadnym zakresie udziały te nie odzwierciedlają: tytułu prawnego do towarów, tytułu własności nieruchomości, prawa rzeczowego dającego posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości, udziałów i innych tytułów prawnych dających ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części, prawa majątkowego, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku. Spółka nie świadczy i na dzień złożenia niniejszego uzupełnienia nie będzie świadczyła usług, o których mowa w art. 43 ust. 15 u.p.t.u. Spółka nie uczestniczy i na dzień złożenia niniejszego pisma nie będzie uczestniczyła w zarządzaniu spółkami zależnymi w zakresie wykraczającym poza zwykłe prawa i obowiązki udziałowca. Jak wskazano we wniosku, Spółka nabywając udziały w spółkach zależnych chce uzyskiwać przychody w postaci dywidend, czy też ewentualnie wzrostu wartości nabywanych udziałów w sytuacji ich sprzedaży działając jak właściciel. Nie nabywa zatem udziałów w celach spekulacyjnych. Spółka nie uczestniczy i na dzień złożenia niniejszego uzupełnienia nie będzie uczestniczyć w zarządzaniu spółkami zależnymi. Każda z tych spółek zależnych ma swój zarząd odpowiedzialny za jej bieżące sprawy. Spółka świadczyła natomiast i będzie świadczyć na rzecz spółek zależnych usługi administracyjne oraz doradcze w zakresie gospodarczym - za wynagrodzeniem, jako zewnętrzny dostawca na zasadzie cen rynkowych. Jedyną formą kontroli, jaką Spółka sprawuje lub będzie sprawować nad spółkami zależnymi, są uprawnienia właścicielskie wynikające z posiadanych udziałów. Spółka nie świadczy i na dzień złożenia niniejszego uzupełnienia nie będzie świadczyła usług przechowywania udziałów i zarządzania nimi. Spółka jest podmiotem inwestycyjnym i wykonuje uprawnienia właścicielskie nad posiadanymi udziałami. Spółka posiada i będzie posiadać udziały w spółkach zależnych. Ich posiadanie nie jest jednak bezpośrednim, stałym i koniecznym rozszerzeniem działalności gospodarczej Spółki. W szczególności Spółka nie prowadzi działalności spekulacyjnej w odniesieniu do wartości udziałów, nie prowadzi działalności brokerskiej i maklerskiej. W przypadku podjęcia decyzji o sprzedaży udziałów zakres zaangażowania zasobów finansowych i osobowych Spółki będzie marginalny, ograniczony do niezbędnego minimum. Czynności związane ze sprzedażą udziałów w spółkach zależnych będą wykonywane przez zarząd, dział prawny i finansowy oraz dział transakcyjny w zakresie niezbędnym i minimalnie potrzebnym do realizacji danej transakcji (takich jak negocjacje właścicielskie, przygotowanie umowy i akt sprzedaży np. akt notarialny). Osobami zaangażowanymi w proces sprzedaży udziałów w spółkach zależnych będą członkowie zarządu. W kwestiach formalno-prawnych będą korzystać oni z wsparcia działu prawnego i działu finansowego. Do działań związanych ze sprzedażą Spółka nie zamierza angażować dodatkowych aktywów ponad standardowe zaangażowanie mające na celu zaprezentowanie walorów i potencjału konkretnej spółki zależnej, negocjacje, przygotowanie umowy i sprzedaż. Na dzień złożenia niniejszego uzupełnienia Spółka nie jest w stanie stwierdzić jaka będzie skala obrotu uzyskanego z tytułu sprzedaży udziałów w spółkach zależnych, który będzie zmienny w czasie i zależy od warunków rynkowych, w tym na jakim etapie sprzedawana jest inwestycja. Mogą wystąpić okresy, w których nie wystąpi sprzedaż udziałów. Sprzedaż udziałów ma charakter jednostkowy. Spółka przewiduje wzrost wartości udziałów, co może spowodować, że skala obrotu może być jednorazowo, na moment sprzedaży znaczna. Spółka nie korzysta obecnie ze zwolnienia z podatku VAT usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 u.p.t.u. Spółka rozważa jednak możliwość skorzystania z tego zwolnienia w przyszłości. W związku z tak przedstawionym stanem faktycznym (zdarzeniem przyszłym) Spółka zadała następujące pytania: 1). Czy w związku z przewidywanym uzyskiwaniem przychodów z udziałów, Spółka jest zobowiązana do ustalania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej według "sposobu ustalenia proporcji", o którym mowa w art. 86 ust. 2a u.p.t.u. (dalej: prewspółczynnik)? 2). Czy uzyskiwane w przyszłości przez Spółkę przychody z udziałów powinny być uwzględniane przez Spółkę przy kalkulacji współczynnika (w mianowniku jako sprzedaż nieuprawniająca do odliczenia VAT naliczonego)? Spółka wyraziła stanowisko, że w związku z planowanym uzyskiwaniem przychodów z udziałów, nie jest zobowiązana do ustalania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej według prewspółczynnika (art. 86 ust. 2a u.p.t.u.). Przychody z udziałów są bowiem osiągane w ramach działalności gospodarczej wykonywanej przez Spółkę. Spółka nie funkcjonuje w sferze innej niż działalność gospodarcza, tj. nie wykonuje czynności innych niż wykazujące związek – bezpośredni lub pośredni – z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą. Czynności wykonywane przez Spółkę (w szczególności związane z obejmowaniem udziałów) wpisują się bowiem w całości w realizowaną przez nią działalność inwestycyjną, której głównym założeniem/ celem jest wzrost wartości posiadanych aktywów. Zdaniem Spółki, uzyskiwane w przyszłości przez nią przychody z udziałów nie powinny być uwzględniane przy kalkulacji współczynnika (w mianowniku jako sprzedaż nieuprawniająca do odliczenia VAT naliczonego). Wynika to z faktu, że transakcja ewentualnej przyszłej sprzedaży udziałów lub otrzymanie dywidendy nie podlega VAT. Przychody z udziałów nie będą stanowić tym samym wynagrodzenia z tytułu świadczenia przez Spółkę usług (sprzedaży) podlegających VAT. Samo posiadanie udziałów i ich sprzedaż nie czyni bowiem z osoby dokonującej tej sprzedaży podatnika podatku VAT. W związku z tym w opisanym zdarzeniu przyszłym Spółka nie będzie występowała jako podatnik VAT w odniesieniu do przychodów z udziałów, ewentualna przyszła sprzedaż udziałów lub otrzymanie dywidendy nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT. A w konsekwencji uzyskiwane w przyszłości przez Spółkę przychody z udziałów nie powinny być uwzględniane przy kalkulacji współczynnika (art. 90 ust. 2 i 3 u.p.t.u.). W interpretacji indywidualnej z dnia 12 listopada 2025 r. Dyrektor KIS uznał stanowisko Spółki w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jako: - nieprawidłowe w części dotyczącej braku obowiązku uwzględniania przez Spółkę przy kalkulacji współczynnika (w mianowniku jako sprzedaż nieuprawniająca do odliczenia VAT naliczonego) uzyskiwanych w przyszłości przez Spółkę przychodów ze sprzedaży udziałów w spółkach zależnych, - prawidłowe w części dotyczącej braku obowiązku uwzględniania przez Spółkę przy kalkulacji współczynnika (w mianowniku jako sprzedaż nieuprawniająca do odliczenia VAT naliczonego) uzyskiwanych w przyszłości przychodów z zysków osiąganych przez spółki zależne w postaci dywidend oraz braku zobowiązania Spółki do ustalania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej według "sposobu ustalenia proporcji", o którym mowa w art. 86 ust. 2a u.p.t.u., w związku z przewidywanym uzyskiwaniem przychodów z udziałów. W uzasadnieniu interpretacji podatkowy organ interpretacyjny przywołał m.in. treść przepisów art. 86 ust. 1, art. 88 ust. 3a pkt 2 oraz art. 90 ust. 1-6 u.p.t.u. i wskazał, że warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest związek zakupów z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Zasada ta wyklucza możliwość dokonania odliczenia podatku naliczonego związanego z towarami i usługami, które nie są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku oraz niepodlegających temu podatkowi. W związku z tym art. 90 ust. 1 u.p.t.u. nakłada na podatnika obowiązek wyodrębnienia kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego oraz kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje. DIKS wskazał, że wątpliwości Spółki dotyczą tego, czy w związku z przewidywanym uzyskiwaniem przychodów z udziałów, Spółka będzie zobowiązana do ustalania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej według "sposobu ustalenia proporcji", o którym mowa w art. 86 ust. 2a u.p.t.u., tj. stosowania prewspółczynnika (pytanie nr 1) oraz czy uzyskiwane w przyszłości przychody z udziałów powinny być uwzględniane przez Spółkę przy kalkulacji współczynnika (proporcji) (w mianowniku jako sprzedaż nieuprawniająca do odliczenia VAT naliczonego) (pytanie nr 2). Organ zauważył, że kwestia, czy za działalność gospodarczą można uznać działalność polegającą na posiadaniu i sprzedaży akcji oraz udziałów, była przedmiotem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ("TSUE", "Trybunał"). W wyrokach w sprawach C-60/90 i C 55/94 oraz w sprawie C-80/95 TSUE podkreślał, że samo posiadanie, czy też emisja udziałów i innych papierów wartościowych co do zasady nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 4 VI dyrektywy, która pozwalałaby na uznanie posiadacza takich udziałów za podatnika. Natomiast w wyroku z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C-77/01 Empresa de Desenvolvimento Mineiro, Trybunał uznał, że zwykłe nabycie udziałów w innych podmiotach nie stanowi wykorzystania majątku w celu osiągnięcia dochodu w sposób ciągły, ponieważ dywidenda uzyskana z udziału jest skutkiem własności majątku i nie jest wynagrodzeniem uzyskanym w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w rozumieniu dyrektywy. Podobnie transakcje finansowe polegające jedynie na sprzedaży udziałów i innych papierów wartościowych, np. jednostek w funduszach inwestycyjnych, nie stanowią w ogóle działalności gospodarczej. Posiłkując się tym orzecznictwem DIKS stwierdził, że co do zasady, czynności sprzedaży udziałów nie stanowią działalności gospodarczej, a zatem podmiot dokonujący tych czynności nie ma statusu podatnika, nawet jeżeli z tytułu innej działalności jest podatnikiem. Od tej zasady orzecznictwo TSUE przewiduje jednakże pewne wyjątki, które pozwalają łączyć z faktem posiadania i zbywania papierów wartościowych (akcji, udziałów) wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT, w określonych okolicznościach, a mianowicie gdy: - posiadacz papierów wartościowych uczestniczy w zarządzaniu spółką, której akcje posiada, - sprzedaż akcji, udziałów prowadzona jest w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej, - posiadanie udziałów jest bezpośrednim, stałym i koniecznym rozszerzeniem działalności gospodarczej. Dyrektor KIS stwierdził, że w sytuacji, gdy w zakres prowadzonej przez podmiot działalności gospodarczej nie wchodzi obrót papierami wartościowymi, to czynność samego nabycia/sprzedaży udziałów innych spółek nie jest traktowana jako działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy o VAT. Są to czynności polegające na zarządzaniu własnym portfelem w celu maksymalizacji zwrotu z inwestycji. Nie można również samego nabycia czy sprzedaży udziałów finansowych w innych przedsiębiorstwach traktować jako wykorzystywanie majątku do uzyskiwania z niego dochodów w sposób ciągły. Aby obrót ten podlegał opodatkowaniu podatkiem VAT, musi być wykonywany przez podatnika w rozumieniu ustawy o VAT w ramach jego profesjonalnej aktywności. Zakres opodatkowania podatkiem VAT wyznacza bowiem czynnik przedmiotowy – opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, oraz czynnik podmiotowy – czynności muszą być wykonywane przez podatnika działającego w takim charakterze. DKIS powołał się na orzeczenie TSUE z 14 listopada 2000 r. w sprawie C-142/99 Floridienne S.A. Beginvest przeciwko Państwu belgijskiemu, w którym Trybunał stwierdził, że zaangażowanie w zarządzanie spółkami zależnymi (w holdingu) należy uznać za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 4 (2) VI dyrektywy, ale tylko w zakresie, w jakim pociąga to za sobą dokonywanie transakcji podlegających VAT na mocy art. 2 VI dyrektywy, takich jak świadczenie przez Floridienne usług administracyjnych, rachunkowych i informatycznych na rzecz swoich spółek zależnych. Również w orzeczeniu z 12 lipca 2001 r. w sprawie C-102/00 Welthgrove BV (także spółka holdingowa) przeciwko Staatssecretaris van Financien - TSUE wyraźnie wskazał, że samo zaangażowanie spółki holdingowej w zarządzanie jej spółkami zależnymi, lecz bez dokonywania transakcji podlegających VAT w rozumieniu art. 2 VI dyrektywy, nie może być traktowane jak działalność gospodarcza w rozumieniu art. 4 (2) tej dyrektywy. Wobec tego, działalnością gospodarczą będzie tylko takie zarządzanie spółkami zależnymi, które pociąga za sobą dokonywanie transakcji podlegających opodatkowaniu na mocy art. 2 VI dyrektywy. W orzeczeniu z 27 września 2001 r. w sprawie C-16/00 Cibo Participations, Trybunał podtrzymał stanowisko, że udział spółki holdingowej w zarządzaniu spółkami, których udziały nabyła, stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 4 ust. 2 VI dyrektywy, ale tylko w przypadku, gdy pociąga to za sobą przeprowadzenie transakcji podlegających opodatkowaniu na mocy art. 2 ust. 1 tej dyrektywy, takich jak świadczenie przez spółkę holdingową na rzecz spółek zależnych usług administracyjnych, finansowych, handlowych lub technicznych. W związku z powyższym, zdaniem TSUE, samo nabycie i posiadanie akcji spółki nie powinno być traktowane jako działalność gospodarcza w rozumieniu art. 4 ust. 2 VI dyrektywy, nadająca ich posiadaczowi status podatnika. Trybunał powtórzył tu wyrażone wcześniej w orzeczeniu z 20 czerwca 1996 r. C-155/94 stanowisko, że jeżeli objęcie akcji nie stanowi działalności gospodarczej, to również nie ma takiego charakteru ich zbycie (także orzeczenie TSUE z 26 czerwca 2003 r. w sprawie C- 442/01). Również w wyroku w sprawie C-320/17 TSUE wskazał, że samo nabycie i posiadanie udziałów nie powinno być uznane, w rozumieniu dyrektywy VAT, za działalność gospodarczą przyznającą nabywcy lub posiadaczowi status podatnika. TSUE podkreślił przy tym, że z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że uczestniczenie spółki holdingowej w zarządzaniu spółkami, w których nabyła ona udział lub akcje, stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 9 ust. 1 dyrektywy VAT, w zakresie, w jakim skutkuje ono dokonywaniem transakcji podlegających opodatkowaniu VAT na podstawie art. 2 tej dyrektywy, takich jak świadczenie usług administracyjnych, księgowych, finansowych, handlowych, informacyjnych i technicznych przez spółkę holdingową na rzecz spółek. DKIS podniósł, że interpretując wskazany w tym orzecznictwie wyjątek od omawianej zasady, sprowadzający się do możliwości uznania za działalność gospodarczą posiadania (zbywania) udziałów, jeżeli towarzyszyłoby temu uczestnictwo w zarządzaniu spółką – WSA w Opolu w wyroku z 25 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Op 176/10 stwierdził, że taka możliwość ograniczona jest do sytuacji szczególnych, w których udział w zarządzaniu pociąga za sobą przeprowadzenie transakcji podlegających opodatkowaniu, takich jak świadczenie usług na rzecz spółki. Odnosząc powyższe rozważania do sytuacji przedstawionej we wniosku, Dyrektor KIS stwierdził, że w sytuacji kiedy na rzecz spółek zależnych, których udziały Spółka zamierza zbyć, wykona i będzie wykonywać czynności, które podlegają/będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT (udzielanie pożyczek, usługi doradcze, usługi administracyjne) to działania Spółki w takim zakresie będą wpisywały się w definicję prowadzenia działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.p.t.u., a zbycie udziałów będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Świadcząc na rzecz spółek zależnych, w których Spółka będzie posiadała udziały, czynności podlegające opodatkowaniu VAT, będzie ona działała w zakresie wykraczającym poza zwykłe prawa i obowiązki, związane z posiadaniem udziałów. Tym samym rola Spółki nie będzie ograniczała się do biernego modelu realizacji praw własnościowych. Zatem zbycie udziałów w sytuacji, kiedy Spółka dokona/będzie dokonywać na rzecz spółek zależnych, których udziały będzie zbywać, czynności podlegających opodatkowaniu VAT, prowadzone będzie w ramach działalności gospodarczej, ze względu właśnie na wykonywanie ww. czynności na rzecz tych spółek zależnych. Wobec tego, dokonując sprzedaży udziałów spółek zależnych Spółka będzie działała w charakterze podatnika VAT w rozumieniu ustawy o VAT. Tym samym czynności zbycia udziałów spółek zależnych będą stanowiły czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT. Następnie DKIS wskazał, że przepisy ustawy o VAT oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy, przewidują dla niektórych towarów i usług zwolnienie od podatku. Zakres i zasady zwolnienia od podatku dostaw towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 u.p.t.u. I tak na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a tej ustawy: zwalnia się od podatku usługi, w tym także usługi pośrednictwa, których przedmiotem są udziały w: a) spółkach, b) innych niż spółki podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną - z wyłączeniem usług przechowywania tych udziałów i zarządzania nimi. Zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40a u.p.t.u., nie jest uzależnione od rodzaju podmiotu świadczącego te usługi. Sam zakres usług jest bardzo szeroki, jedynym bowiem kryterium przedmiotowego zwolnienia jest świadczenie usług, których przedmiotem są udziały w spółkach lub innych podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną (a także usługi pośrednictwa w tym zakresie). W efekcie usługi dotyczące obrotu udziałami oraz pośrednictwa w tym zakresie korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 40a u.p.t.u. Dyrektor KIS wskazał, że powyższe zwolnienia uregulowane zostały w ustawie o VAT wskutek odzwierciedlenia odpowiednich przepisów dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 347 str. 1 ze zm.). Zgodnie z art. 135 ust. 1 lit. f) tej dyrektywy państwa członkowskie zwalniają transakcje, łącznie z pośrednictwem, jednakże z wyłączeniem przechowywania i zarządzania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe, z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów, oraz praw do papierów wartościowych, o których mowa w art. 15 ust. 2. Na podstawie art. 43 ust. 15 u.p.t.u. zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do: 1) czynności ściągania długów, w tym factoringu; 2) usług doradztwa; 3) usług w zakresie leasingu. Zgodnie natomiast z art. 43 ust. 16 u.p.t.u. zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 40a i 41, nie ma zastosowania do usług dotyczących praw i udziałów odzwierciedlających: 1) tytuł prawny do towarów; 2) tytuł własności nieruchomości; 3) prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości; 4) udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części; 5) prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku. DIKS podkreślił, że pojęcia używane do oznaczania zwolnień, o których mowa w art. 43 u.p.t.u., winny być interpretowane w sposób ścisły, gdyż zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek od towarów i usług pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika. Zwolnienia stanowią pojęcia autonomiczne prawa wspólnotowego, które mają na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu VAT. Jednocześnie przepis art. 43 ust. 22 u.p.t.u. wskazuje, że podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, świadczonych na rzecz podatników, i wybrać ich opodatkowanie, pod warunkiem że: 1) jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny; 2) złoży naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania tych usług przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego rezygnuje ze zwolnienia. Stosownie zaś do ust. 23 ww. przepisu podatnik, o którym mowa w ust. 22, może, nie wcześniej niż po upływie 2 lat, licząc od początku okresu rozliczeniowego, od którego wybrał opodatkowanie usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, ponownie skorzystać ze zwolnienia od podatku tych usług, pod warunkiem złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego pisemnego zawiadomienia o rezygnacji z opodatkowania, przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego ponownie będzie korzystał ze zwolnienia. Powołane przepisy umożliwiają zatem wybór opodatkowania określonych usług, które dotychczas obligatoryjnie korzystały ze zwolnienia od podatku - w tym m.in. właśnie usług, których przedmiotem są udziały w spółkach, przy czym możliwość wyboru opcji opodatkowania dotyczy wyłącznie usług świadczonych na rzecz innych podatników, przy zachowaniu warunków określonych w art. 43 ust. 22 i 23 u.p.t.u. Ponadto art. 43 ust. 1 pkt 40a u.p.t.u. odnosi się do udziałów w spółkach. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny użycie sformułowania "udziałów" nie zawęża zastosowania art. 43 ust. 1 pkt 40a u.p.t.u. wyłącznie do spółek kapitałowych. W świetle całokształtu systemu opodatkowania VAT nie ulega wątpliwości, że intencją ustawodawcy było objęcie zwolnieniem również transakcji, których przedmiotem jest zbycie ogółu praw i obowiązków w spółkach osobowych. Ponadto użycie sformułowania "udziałów" nie zawęża zastosowania art. 43 ust. 1 pkt 40a u.p.t.u. wyłącznie do spółek działających na gruncie przepisów prawa polskiego. Ww. przepis ma zastosowanie również do transakcji, których przedmiotem jest zbycie udziałów w spółkach działających na gruncie przepisów prawa obcego. DKIS zauważył, że Spółka wskazała, że nie zbywa i nie będzie zbywać udziałów w spółkach zależnych w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej. Nie świadczy i nie będzie świadczyć usług przechowywania udziałów i zarządzania nimi. Nie świadczy i nie będzie świadczyć usług, o których mowa w art. 43 ust. 15 u.p.t.u. Spółka posiada wyłącznie udziały w spółkach zależnych i w żadnym zakresie udziały te nie odzwierciedlają: a). tytułu prawnego do towarów, b). tytułu własności nieruchomości, c). prawa rzeczowego dającego posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości, d). udziałów i innych tytułów prawnych dających ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części, e). prawa majątkowego, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku. Zdaniem Dyrektora KIS w analizowanej sprawie nie znajdą zatem zastosowania wyłączenia, o których mowa w art. 43 ust. 15 i 16 u.p.t.u. Spółka zamierza złożyć zawiadomienie o rezygnacji ze zwolnienia od podatku VAT, przewidzianego dla usług w zakresie czynności finansowych, w tym udzielania pożyczek, zgodnie z art. 43 ust. 22 u.p.t.u., tj. zrezygnuje ze zwolnienia od podatku VAT usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 u.p.t.u. świadczonych na rzecz podatników i dokona wyboru opodatkowania takich transakcji podatkiem VAT. Spółka wskazała, że nie korzysta obecnie ze zwolnienia z podatku VAT usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 u.p.t.u. Rozważa jednak możliwość skorzystania z tego zwolnienia w przyszłości. Wobec tego, zdaniem Dyrektora KIS, przyszła sprzedaż udziałów w spółkach zależnych będzie spełniała przesłanki wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 40a u.p.t.u. i będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie ww. artykułu. DKIS przypomniał, że podstawowe zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego zostały sformułowane w art. 86 ust. 1 u.p.t.u. Z przepisu art. 90 ust. 1 u.p.t.u. wynika zaś obowiązek wyodrębnienia podatku naliczonego związanego z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego oraz kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje. Natomiast w sytuacji, gdy nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot podatku związanego z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego oraz kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do proporcjonalnego rozliczenia podatku naliczonego, zgodnie z art. 90 ust. 2 u.p.t.u. Organ interpretacyjny podkreślił, że proporcja wyliczana jest jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo. Zasada proporcjonalnego odliczania podatku ma zastosowanie do tej kategorii zakupów, których nie da się jednoznacznie w całości lub w części przypisać do konkretnego rodzaju sprzedaży. Ponadto przepisy dotyczące zasad odliczania częściowego, zawarte w art. 90 u.p.t.u., znajdują zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do czynności wykonywanych w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT. A zatem dotyczą czynności podlegających opodatkowaniu. Natomiast nie dotyczą czynności, których wykonanie nie powoduje konsekwencji podatkowych. Następnie DKIS podniósł, że zarówno w ustawie o VAT, jak i w rozporządzeniach wykonawczych do ustawy, ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "charakter pomocniczy". W takim przypadku w pierwszej kolejności stosuje się wykładnię językową. Dopiero, gdy wykładnia językowa nie prowadzi do jednoznacznych rezultatów dopuszczalne jest skorzystanie z pozajęzykowych dyrektyw interpretacyjnych. Według słownika języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego "pomocniczy" to "służący jako pomoc, wspomagający co, współdziałający w czym ubocznie, dodatkowo; posiłkowy, dodatkowy". Organ wyjaśnił, że przepis art. 174 ust. 1 dyrektywy 112 wskazuje, w jaki sposób w oparciu o dane dotyczące struktury wszystkich transakcji podatnika, należy obliczyć kwotę odliczeń przysługujących podatnikowi wykonującemu czynności wywierające różne skutki w zakresie prawa do odliczenia podatku. Natomiast zgodnie z art. 174 ust. 2 dyrektywy 112, niektóre kategorie przychodów wyłączane są z obrotów uwzględnianych przy obliczeniu proporcji, o której mowa w ust. 1. Oznacza to, że dokonywanie niektórych transakcji zarówno opodatkowanych, jak i zwolnionych od podatku nie wpływa na wysokość podatku naliczonego podlegającego proporcjonalnemu rozliczeniu. Na podstawie przepisu art. 174 ust. 2 dyrektywy 112, w drodze odstępstwa od ust. 1, przy obliczaniu proporcji podlegającej odliczeniu nie uwzględnia się następujących kwot: a) wysokości obrotu uzyskanego z dostaw dóbr inwestycyjnych używanych przez podatnika do potrzeb jego przedsiębiorstwa; b) wysokości obrotu uzyskanego z transakcji związanych z pomocniczymi transakcjami w zakresie nieruchomości i z pomocniczymi transakcjami finansowymi; c) wysokości obrotu uzyskanego z transakcji, o których mowa w art. 135 ust. 1 lit. b)-g), jeżeli są to transakcje pomocnicze. Przepisy unijnej dyrektywy w zakresie VAT posługują się określeniem "incidental transactions" w ramach odpowiedniego przepisu, co na język polski może być tłumaczone jako "transakcje incydentalne/uboczne". Termin "incydentalny" wg Słownika języka polskiego (Słownika Wydawnictwa Naukowego PWN) oznacza przy tym "mający małe znaczenie lub zdarzający się bardzo rzadko", natomiast termin "uboczny" oznacza "dotyczący czegoś pośrednio, mniej istotny lub dodatkowy". Transakcje o charakterze "incydentalnym" oznaczają zdarzenia występujące nie tyle rzadko, ile ubocznie, przy określonej okazji, nawet gdyby występowały w sposób powtarzalny. Pojęcie "incydentalności" odnosi się więc nie tyle do samej częstotliwości występowania danego zdarzenia, co raczej do jego poboczności względem zasadniczej działalności podatnika. Dyrektor KIS podkreślił, że interpretując termin transakcji pomocniczych należy także wskazać na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie Empresa de Desenvolvimento Mineiro (C 7/01) Trybunał rozstrzygał kwestię możliwości uznania za transakcje incydentalne (pomocnicze) w rozumieniu art. 19 ust. 2 (który był odpowiednikiem art. 174 ust. 2 w VI dyrektywie) różnych transakcji finansowych, dokonywanych przez spółkę holdingową. Transakcje finansowe, które były przedmiotem rozważań TSUE obejmowały udzielanie pożyczek, lokowanie środków na rachunkach depozytów bankowych lub w papierach wartościowych, takich jak bony skarbowe lub certyfikaty depozytowe, przy czym wysokość wpływów z takiej działalności finansowej przewyższała wpływy z działalności operacyjnej. W świetle powyższego wyroku, najważniejszą przesłanką uznania transakcji za pomocniczą w rozumieniu art. 174 dyrektywy, a tym samym art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 u.p.t.u., zdaniem DKIS, powinien być niewielki poziom wykorzystywania zasobów przedsiębiorstwa, przy czym dotyczy to generalnie tych zasobów, których nabycie wiązało się z powstaniem podatku naliczonego. Ponadto jak wskazał Trybunał w wyroku z 11 lipca 1996 r. w sprawie Regie Dauphinoise (C-306/94) transakcje pomocnicze w rozumieniu art. 174 dyrektywy, a tym samym art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 u.p.t.u., nie mogą być to transakcje, które stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie działalności podatnika. Jeżeli więc działalność finansowa lub związana z transakcjami nieruchomościowymi stanowi stały i niezbędny element wbudowany w funkcjonowanie przedsiębiorstwa podatnika, to transakcje takie nie mogą być uznane za pomocnicze. Dyrektor KIS zaznaczył, że Trybunał orzekał na tle konkretnego stanu faktycznego, indywidualnego dla danej sprawy. Jakkolwiek więc w obu tych orzeczeniach Trybunał sformułował określone tezy, to jednak nie można stwierdzić, aby kwestia rozumienia i zakresu stosowania przepisów odnoszących się do czynności sporadycznych, była już w orzecznictwie ustalona w sposób jednoznaczny. Ocena omawianego pojęcia "pomocniczości" świadczonych usług nie jest pojęciem uniwersalnym, dającym się odnieść do ogólnych okoliczności w analizowanych sprawach, lecz opiera się na wielu różnorodnych przesłankach. Tak więc, przy bardzo nieostrych granicach podlegającego wykładni pojęcia "incydentalnych (pomocniczych) transakcji finansowych", co wynika również z przytoczonych orzeczeń TSUE, nie powinien decydować jeden wskaźnik, punkt odniesienia, czy też jedno tylko kryterium, ale ich całokształt wyznaczający miejsce, znaczenie i zakres danych transakcji w całokształcie działalności gospodarczej podatnika. Zatem transakcje pomocnicze w rozumieniu art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 u.p.t.u. to transakcje, które nie wiążą się (lub wiążą się w sposób marginalny) z wykorzystaniem składników majątkowych oraz usług, które przy zakupie podlegają opodatkowaniu. Drugim z kryteriów ukształtowanym przez orzecznictwo TSUE jest warunek, aby nie mogły być to transakcje, które stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie działalności podatnika. Dyrektor KIS wskazał, że na taką interpretację może wskazywać także ww. orzeczenie w sprawie C-77/01, w którym TSUE za sporadyczne uznał te transakcje finansowe, których realizacja angażuje niewielką ilość towarów lub usług podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT (które to towary i usługi stanowią aktywa podatnika), a skala przychodów może być wskazówką, czy rzeczywiście transakcje mają charakter sporadyczny. Oprócz powyższego, Trybunał zaznaczył również, że sam fakt wytworzenia większego dochodu niż działalność podstawowa podatnika, w wyniku transakcji finansowych, nie może powodować, że transakcji tych nie można uznać za sporadyczne. W konsekwencji kryterium oceny, czy dana transakcja jest sporadyczna lub mająca charakter pomocniczy, czy też nie, nie może być zatem wyłącznie uznanie, że dana transakcja ze względu na swoją wartość (minimalna) lub liczbę (jednorazowość) jest sporadyczna. Przez sporadyczność danej transakcji należy rozumieć okoliczności jej dokonania. Jeśli okoliczności te wskazują, że podatnik dokonuje danego typu transakcji incydentalnie, wówczas – bez względu na ich wartość lub liczbę, należy je potraktować jako sporadyczne w rozumieniu omawianego przepisu. Jeżeli natomiast okoliczności wskazują, że podatnik wykonuje dany typ transakcji jako element prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, wówczas należy uznać, że transakcje takie nie są sporadyczne i to zarówno bez względu na ich wartość, jak i liczbę. Transakcjami, które nie mogą być uznane za sporadyczne będą natomiast takie, które z założenia mają być wykonane jako element prowadzonej działalności. Zatem transakcje "pomocnicze" nie są związane z zasadniczą działalnością podatnika, a przychody z ich tytułu nie są bezpośrednim, stałym i koniecznym uzupełnieniem tej działalności. Jeżeli działalność stanowi stały i niezbędny element wbudowany w funkcjonowanie przedsiębiorstwa podatnika, to transakcje takie nie mogą być uznane za pomocnicze i incydentalne. Aby bowiem dojść do wniosku, że czynności te mają taki charakter, konieczne jest ich zestawienie według różnorakich kryteriów. Trzeba wziąć zatem pod uwagę wartość, ilość, częstotliwość czynności, stopień zaangażowania aktywów podatnika itd., na tle całokształtu jego działalności, ale także to, czy stanowią one uzupełnienie zasadniczej działalności gospodarczej podatnika. Innymi słowy, aby ocenić, czy czynność jest pomocnicza (incydentalna) należy wziąć pod uwagę całokształt działalności podatnika. Jeżeli dana działalność stanowi stały i niezbędny element wbudowany w funkcjonowanie przedsiębiorstwa podatnika, to transakcje takie nie mogą być uznane za pomocnicze. Zatem w ocenie DKIS, transakcje mające charakter pomocniczy to takie, które nie są związane z zasadniczą działalnością podatnika, a przychody z ich tytułu nie są bezpośrednim, stałym i koniecznym uzupełnieniem tej działalności. Tak więc, aby ocenić czy dana czynność może być uznana za mającą charakter pomocniczy należy wziąć pod uwagę nie tylko częstotliwość jej wykonywania, ale także to, czy stanowi ona uzupełnienie zasadniczej działalności gospodarczej podatnika. Jak wynika z przytoczonego orzecznictwa TSUE, przy bardzo nieostrych granicach wykładni pojęcia "incydentalnych (pomocniczych) transakcji finansowych", nie powinien decydować jeden wskaźnik, czy też jedno kryterium, ale ich całokształt wyznaczający miejsce, znaczenie i zakres danych transakcji w całokształcie działalności gospodarczej podatnika. Jak już wskazano, aby ocenić, czy dane czynności mogą być uznane za "pomocnicze" konieczne jest ich zestawienie według różnych kryteriów (wartości, ilości, częstotliwości, wielkości zaangażowanych środków itd.) z całokształtem działalności podatnika. Innymi słowy, aby ocenić, czy czynność jest pomocnicza, należy wziąć pod uwagę całokształt działalności podatnika. Jeśli okoliczności wskazują, że podatnik wykonuje dany typ transakcji jako element prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, wówczas należy uznać, że transakcje takie nie są pomocnicze. Transakcjami, które nie mogą być uznane za pomocnicze będą takie, które z założenia mają być wykonane jako element prowadzonej działalności. Zatem aby ocenić, czy opisane we wniosku transakcje sprzedaży udziałów spółek zależnych będą miały charakter czynności pomocniczych w rozumieniu art. 90 ust. 6 u.p.t.u., konieczne będzie zestawienie ich według różnorakich kryteriów. Trzeba wziąć zatem pod uwagę wartość, ilość, częstotliwość, stopień zaangażowania aktywów podatnika itd., na tle całokształtu jego działalności. Tak więc, aby ocenić, czy czynność jest pomocnicza, należy wziąć pod uwagę całokształt działalności Spółki. Zdaniem Dyrektora KIS, w analizowanej sprawie transakcje polegające na sprzedaży przez Spółkę udziałów w spółkach zależnych, z tytułu których to czynności będzie przysługiwało jej wynagrodzenie wyraźnie wskazują, że nie będą to czynności przypadkowe, incydentalne, lecz będą to czynności planowane, stanowiące jeden z rodzajów działalności Spółki. Jak już wskazano transakcje polegające na sprzedaży udziałów spółek zależnych będą stanowiły działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u., w której Spółka będzie występowała w charakterze podatnika, a tym samym czynności te będą czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów i usług. Przedstawione okoliczności sprawy wskazują, że transakcje polegające na sprzedaży przez Spółkę udziałów w spółkach zależnych będą wpisane w jej zasadniczą działalność. Czynności wykonywane przez Spółkę nie będą stanowiły czynności o charakterze pomocniczym, za czym przemawiają m.in. następujące okoliczności: - noszą one cechy powtarzalności – Spółka wskazała, że po uzyskaniu przez nabyte spółki odpowiedniej wg niej wartości, może dokonywać sprzedaży posiadanych udziałów w spółkach zależnych uzyskując w ten sposób przychody; zatem nie będzie to transakcja jednorazowa; - jest to działalność planowana, stanowiąca jeden z rodzajów działalności Spółki; Spółka planuje w przyszłości sprzedaż posiadanych udziałów w spółkach zależnych uzyskując w ten sposób przychody; nie jest zatem przypadkowa i sporadyczna; - ww. transakcje będą stanowiły, wbrew twierdzeniu Spółki stałe, bezpośrednie i konieczne rozszerzenie głównej działalności Spółki - jak wskazano, co do zasady Spółka prowadzi działalność operacyjną, w ramach której świadczy na rzecz spółek zależnych usługi wsparcia oraz usługi doradcze, polegające na wsparciu tych spółek w rozwoju posiadanych przez te spółki projektów OZE; tym samym, nabycie udziałów w spółkach zależnych oznacza także dla Spółki poszerzenie portfolio swoich klientów, na rzecz których świadczy usługi opodatkowane podatkiem VAT; celem nabywania udziałów w spółkach zależnych jest rozwój grupy kapitałowej i świadczenie na rzecz spółek zależnych z grupy kapitałowej usług doradczych; - marginalne zaangażowanie zasobów finansowych i osobowych przy realizacji ww. transakcji nie przesądza o ich pomocniczym charakterze, skoro jest ona nieodłączną częścią działalności głównej Spółki. DIKS podkreślił, że skoro za "pomocnicze" należy uznać te transakcje, które nie będą stanowiły bezpośredniego, stałego i koniecznego uzupełnienia podstawowej działalności podatnika, nie będą wymagały nadmiernego zaangażowania aktywów podatnika, będą występowały rzadko, to w przedmiotowej sprawie transakcji polegających na sprzedaży przez Spółkę udziałów w spółkach zależnych, będących konsekwencją świadomego i zaplanowanego działania, nie będzie można uznać za transakcje dokonywane "pomocniczo" w znaczeniu przepisu art. 90 ust. 6 u.p.t.u. Wykonywane przez Spółkę transakcje polegające na sprzedaży przez nią udziałów w spółkach zależnych nie będą nosiły znamion czynności "pomocniczych". Do obrotu uzyskanego z tytułu ww. czynności nie będzie miał zatem zastosowania art. 90 ust. 6 u.p.t.u., a Spółkaabędzie zobowiązana uwzględniać obrót realizowany w związku ze świadczeniem przedmiotowej usługi przy obliczaniu proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 u.p.t.u. Organ interpretacyjny wskazał, że w rezultacie, dla celu ustalenia proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 u.p.t.u., do rocznego obrotu uzyskanego z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (ust. 3), Spółka powinna uwzględnić uzyskiwane w przyszłości przychody ze sprzedaży udziałów w spółkach zależnych, gdyż transakcje te nie będą stanowiły dla niej transakcji finansowych o charakterze pomocniczym w rozumieniu art. 90 ust. 6 u.p.t.u. Zatem uzyskiwane w przyszłości przez Spółkę przychody ze sprzedaży udziałów w spółkach zależnych powinny być uwzględniane przez nią przy kalkulacji współczynnika (w mianowniku jako sprzedaż nieuprawniająca do odliczenia VAT naliczonego). Organ interpretacyjny wskazał, że ustawa o VAT ani przepisy wykonawcze do niej nie definiują pojęcia "dywidenda". Zatem, w celu jego zdefiniowania należy odwołać się do słownika języka polskiego. Zgodnie z definicją słownikową, zawartą w internetowym Słowniku Języka Polskiego PWN (http://sjp.pwn.pl), słowo dywidenda oznacza "część rocznego zysku spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy odpowiednio do posiadanych przez nich akcji". Przepisy regulujące wypłatę dywidendy zawarte są w art. 191-197 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 18 ze zm.; dalej "K.s.h."). Zgodnie z art. 191 § 1 K.s.h. wspólnik ma prawo do udziału w zysku wynikającym z rocznego sprawozdania finansowego i przeznaczonym do podziału uchwałą zgromadzenia wspólników, z uwzględnieniem przepisu art. 195 § 1. Stosownie do art. 191 § 3 K.s.h. jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, zysk przypadający wspólnikom dzieli się w stosunku do udziałów. Na podstawie art. 193 § 1 K.s.h. uprawnionymi do dywidendy za dany rok obrotowy są wspólnicy, którym udziały przysługiwały w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku. Na podstawie art. 193 § 4 K.s.h. dywidendę wypłaca się w dniu określonym w uchwale wspólników. Jeżeli uchwała wspólników takiego dnia nie określa, dywidenda jest wypłacana niezwłocznie po dniu dywidendy. W myśl art. 194 K.s.h. umowa spółki może upoważniać zarząd do wypłaty wspólnikom zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy za rok obrotowy, jeżeli spółka posiada środki wystarczające na wypłatę. Z powyższych przepisów wynika, że dywidenda jest formą partycypowania przez udziałowca w zysku rocznym spółki. Wspólnik ma prawo do udziału w zyskach spółki, której udziałów jest posiadaczem, pod warunkiem przeznaczenia go uchwałą walnego zgromadzenia wspólników do wypłaty. Wypłata dywidendy jest jednostronnym świadczeniem spółki na rzecz udziałowca. Dyrektor KIS wskazał, że przepisy Kodeksu spółek handlowych nie określają formy wypłaty dywidendy. W praktyce obrotu gospodarczego najpopularniejszą formą wypłaty dywidendy jest świadczenie pieniężne. Jednak dozwolona jest także wypłata dywidendy w naturze, np. w formie rzeczy oznaczonych co do gatunku lub w towarze (dywidenda rzeczowa). Ta forma wypłaty dywidendy jest możliwa tylko wówczas, gdy statut spółki wprost ją przewiduje. Co istotne, wypłata dywidendy jest szczególnym rodzajem czynności prawnej. Źródłem nabycia przedmiotu dywidendy i tytułem do uzyskania przysporzenia przez wspólnika spółki nie jest umowa cywilnoprawna, ale uchwała walnego zgromadzenia wspólników (akt o charakterze właścicielskim) w oparciu o odpowiednie zapisy umowy spółki. Jest to czynność wyraźnie uregulowana w Kodeksie spółek handlowych i nie mają do niej zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące sprzedaży lub zamiany. Zatem uzyskiwanych przez Spółkę przychodów z zysków osiąganych przez spółki zależne w postaci dywidend nie można uznać za uzyskiwane w ramach prowadzenia jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Wypłata dywidendy będzie związana z funkcjonowaniem spółek kapitałowych i występującym po stronie udziałowców prawie do zysku. Zatem ww. kwot nie można uznać za wynagrodzenie z tytułu wykonywania przez Spółkę czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. W związku z tym DIKS stwierdził, że uzyskiwane przez Spółkę w przyszłości przychody z zysków w postaci dywidend nie powinny być uwzględniane przy kalkulacji współczynnika (w mianowniku jako sprzedaż nieuprawniająca do odliczenia podatku naliczonego). Wynika to z faktu, że ww. przychody z zysków w postaci dywidend nie będą stanowiły obrotu - wynagrodzenia z tytułu świadczenia przez Spółkę czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Spółka nie będzie występowała w charakterze podatnika VAT w odniesieniu do czynności, w związku z którymi będzie uzyskiwała przychody z zysków w postaci dywidend. W konsekwencji, w tym zakresie nie znajdą zastosowania przepisy art. 90 u.p.t.u. Dyrektor KIS, odnosząc się do obowiązku ustalania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej według "sposobu ustalenia proporcji" w związku z osiąganiem przychodów z udziałów podkreślił, że podstawową przesłanką warunkującą stosowanie przepisu art. 86 ust. 2a u.p.t.u., jest wykonywanie przez podatnika czynności "innych niż działalność gospodarcza" (z wyjątkiem wykorzystania na cele osobiste, do których może mieć zastosowanie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 u.p.t.u.). Dla stwierdzenia, czy dana działalność lub czynności stanowią "cele inne niż związane z działalnością gospodarczą" znaczenie ma, czy mieszczą się one w przedmiocie działalności danego podmiotu. W przypadku więc wykonywania obok czynności, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, również czynności niegenerujących opodatkowania VAT – w pierwszej kolejności należy dokonać oceny, czy czynności te należy uznać za odrębny, obok działalności gospodarczej, przedmiot działalności podatnika, czy też czynności te towarzyszą działalności gospodarczej. W przypadku stwierdzenia, że czynności niegenerujące podatku należnego stanowią odrębny obok działalności gospodarczej przedmiot działalności, wówczas, w celu odliczenia podatku naliczonego (jeżeli nie będzie możliwe przypisanie go w całości do działalności gospodarczej), podatnik ma obowiązek stosować zasady, o których mowa w art. 86 ust. 2a-2h u.p.t.u. DKIS stwierdził, że analiza okoliczności faktycznych sprawy w kontekście obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa pozwala stwierdzić, że Spółka nie będzie zobowiązana do określania kwot podatku naliczonego do odliczenia zgodnie ze "sposobem określenia proporcji", o którym mowa w art. 86 ust. 2a u.p.t.u., w związku z przewidywanym uzyskiwaniem przychodów z udziałów – otrzymaniem dywidendy od spółek zależnych lub ewentualną przyszłą sprzedażą udziałów w spółkach zależnych. Wskazane przychody z udziałów należy uznać za związane z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą. Przychody z udziałów nie powodują powstania u Spółki sfery działalności innej niż działalność gospodarcza. Wykonywane przez Spółkę czynności (w szczególności dotyczące obejmowania udziałów) związane będą z realizowaną przez nią działalnością inwestycyjną, której głównym założeniem jest wzrost wartości posiadanych aktywów. Działalność inwestycyjna stanowi zasadniczy element prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. Dyrektor KIS wskazał ponownie, że transakcje polegające na sprzedaży udziałów spółek zależnych będą stanowiły działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u., w której Spółka będzie występowała w charakterze podatnika, a tym samym czynności te będą czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów i usług. Natomiast fakt, że przychody z zysków w postaci dywidend nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług VAT nie zmienia tego, że będą one efektem podejmowanych przez Spółkę czynności w ramach działalności inwestycyjnej, tj. działalności gospodarczej. Pomimo więc, że otrzymane dywidendy od spółek zależnych nie będą bezpośrednim wynagrodzeniem w zamian za realizowane przez Spółkę czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (dostawę towarów lub świadczenie usług), to będą konsekwencją strategii inwestycyjnej, zakładającej wzrost wartości posiadanych aktywów. Z tytułu ww. działalności inwestycyjnej Spółka uzyskuje bowiem dywidendy (przychody z zysków osiąganych przez spółki zależne), jak również sama sprzedaż posiadanych udziałów (w sytuacji osiągnięcia odpowiedniej wartości rynkowej) będzie przejawem tej działalności. Organ interpretacyjny podkreślił, że tym samym opisane przez Spółkę przychody z udziałów należy uznać za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i nie będzie ona zobowiązana do ustalania zakresu wykorzystywania nabywanych towarów i usług do celów działalności gospodarczej według "sposobu ustalenia proporcji", o którym mowa w art. 86 ust. 2a u.p.t.u., w związku z otrzymywaniem tych przychodów. W związku z powyższym DKIS stwierdził, że stanowisko Spółki w zakresie pytania nr 1 w części dotyczącej braku obowiązku uwzględniania przez Spółkę przy kalkulacji współczynnika (w mianowniku jako sprzedaż nieuprawniająca do odliczenia VAT naliczonego) uzyskiwanych w przyszłości przez Spółkę przychodów ze sprzedaży udziałów w spółkach zależnych jest nieprawidłowe, natomiast w zakresie pytania nr 1 w części dotyczącej braku obowiązku uwzględniania przy kalkulacji współczynnika (w mianowniku jako sprzedaż nieuprawniająca do odliczenia VAT naliczonego) uzyskiwanych w przyszłości przez Spółkę przychodów z zysków osiąganych przez spółki zależne w postaci dywidend i w zakresie pytania nr 2 jest prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji, zarzucając naruszenie: ( art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u., przez błędne uznanie, że w analizowanym stanie faktycznym sprzedaż udziałów stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu VAT; ( art. 15 ust. 1 i 2 u.p.t.u., przez nieprawidłowe przyjęcie, że w analizowanym stanie faktycznym Spółka działa w charakterze podatnika VAT w odniesieniu do czynności sprzedaży udziałów; ( art. 90 ust. 3 i 6 u.p.t.u., przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że obrót z tytułu sprzedaży udziałów w spółkach zależnych powinien być uwzględniany w mianowniku współczynnika, o którym mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., jako obrót z czynności nieuprawniających do odliczenia podatku naliczonego, podczas gdy sprzedaż udziałów w ogóle nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu VAT, a nawet przy założeniu odmiennym spełnia przesłanki transakcji pomocniczej w rozumieniu art. 90 ust. 6 u.p.t.u. i powinna być z tego mianownika wyłączona; ( art. 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.; dalej: "O.p."), przez ocenę interpretacji indywidualnej z pominięciem relewantnego orzecznictwa TSUE oraz sądów administracyjnych odnoszącego się do badanego stanu faktycznego, a tym samym prowadzeniem postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu podatkowego; ( art. 121 § 1 w zw. z art. 14h oraz art. 14c § 1 i 2 O.p., przez nie odniesienie się przez DKIS do całości stanowiska Spółki przedstawionego we wniosku, zaniechanie analizy wszystkich regulacji prawnych mających wpływ na ocenę sprawy oraz nieprzedstawienie w sposób wyczerpujący własnej oceny prawnej opisanego zdarzenia przyszłego, co stanowi prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę budzenia zaufania do organów podatkowych; ( art. 120 w zw. z art. 121 § 1 oraz art. 14h O.p., przez błędną interpretację przywołanych wyroków TSUE, wyciągnięciu na ich podstawie arbitralnych i niepoprawnych wniosków oraz prowadzeniu postępowania w sposób nierzetelny, naruszający zasady praworządności, prawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz pewności prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie pełnomocnik Spółki doprecyzował, że skarży interpretację w części uznającej stanowisko Spółki za nieprawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w związku z art. 1 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w przypadkach pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego, uchyla taką interpretację (art. 146 § 1 P.p.s.a.). W razie uznania skargi za bezzasadną podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 57a P.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej interpretacji indywidualnej pod kątem wskazanych powyżej kryteriów, Sąd uznał, że nie narusza ona prawa. Podkreślić należy, że rozstrzygnięcie będące przedmiotem oceny Sądu podjęte zostało w ramach postępowania o wydanie interpretacji indywidualnej. Postępowanie to uregulowane jest przepisami art. 14b – 14s O.p. W art. 14b § 3 O.p. ustawodawca określił warunki formalne wniosku o udzielenie interpretacji. Zgodnie z tym przepisem składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Wyczerpująco przedstawiony (zaistniały bądź przewidywany) stan faktyczny, o którym mowa w art. 14b § 3 O.p., to taki, na podstawie którego można w sposób pewny i nieuzasadniający żadnych przedmiotowych wątpliwości udzielić informacji w zakresie możliwości stosowania prawa podatkowego w indywidualnej sprawie, w razie potrzeby dokonując także operatywnej wykładni adekwatnych do niego przepisów. W związku z tym, że interpretacje indywidualne pełnią dwie funkcje: informacyjną oraz gwarancyjną związaną z ochroną przewidzianą przepisami Ordynacji podatkowej (art. 14k i nast.), należy mieć na uwadze, że aby funkcje te zaistniały, wnioskodawca winien rzetelnie i w sposób wyczerpujący przedstawić stan faktyczny (zaistniały lub przewidywany) we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. To na wnioskującym o wydanie interpretacji indywidualnej ciąży obowiązek adekwatnego opisania stanu faktycznego i to on ponosi ryzyko niewłaściwego jego wskazania, gdyż w przypadku odmienności opisu zdarzenia we wniosku o interpretację z rzeczywistym stanem rzeczy nie będzie mógł skorzystać z ochrony jaką dają przepisy art. 14k - 14m O.p. To wnioskującemu powinno zatem zależeć na rzetelnym przedstawieniu opisu stanu faktycznego. Nadto należy mieć na względzie, że z przepisów art. 14c § 1 i § 2 O.p. wynika, że organ podatkowy jest związany zakresem zagadnienia dotyczącego przepisów prawa podatkowego, jaki wnioskodawca sformułuje we wniosku o wydanie interpretacji. Postępowanie w przedmiocie wydania interpretacji indywidualnej opiera się więc wyłącznie na stanie faktycznym, bądź zdarzeniu przyszłym przedstawionym przez wnioskodawcę i w ramach tego postępowania nie przeprowadza się dowodów w celu ustalenia rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Tak więc ocena prawna, jaką organ podatkowy jest obowiązany zawrzeć w interpretacji indywidualnej, bazować musi na przedstawionym we wniosku stanie faktycznym (opisie zdarzenia przyszłego). Warto też odnotować, że również własne stanowisko wnioskodawcy opierać się musi na okolicznościach przez niego przywołanych (we wniosku). Konieczność bezwzględnego respektowania przez organ okoliczności przestawionych przez wnioskodawcę ubiegającego się o wydanie interpretacji indywidualnej, wielokrotnie była podnoszona w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a między innymi w wyroku z 7 kwietnia 2017 r. (sygn. akt I FSK 659/15), gdzie stwierdzono, że specyfika postępowania w sprawie o wydanie interpretacji indywidualnej polega między innymi na tym, że jest ona podejmowana w ramach stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego przedstawionego przez wnioskodawcę, w granicach zadanego przez niego pytania oraz wyrażonej oceny prawnej (zajętego stanowiska). Organ podatkowy wydający interpretację indywidualną nie może ingerować w stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe, przedstawione przez wnioskodawcę, ani dokonywać własnych ustaleń co do tego stanu lub zdarzenia. Jego zadanie jest ograniczone do analizy okoliczności podanych w złożonym wniosku z punktu widzenia ich kwalifikacji podatkowej. W stosunku tylko do tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które winno być ustosunkowaniem się do stanowiska zaprezentowanego w sprawie przez wnioskodawcę, a w przypadku negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy wyrażonego we wniosku, organ interpretacyjny zobowiązany jest do wskazania prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym, stosownie do art. 14c § 1 i § 2 O.p. Kontroli Sądu poddana została interpretacja indywidualna Dyrektora KIS dotycząca podatku od towarów i usług w zakresie uwzględniania przychodów z przyszłej sprzedaży udziałów w spółkach zależnych przy kalkulacji współczynnika (w mianowniku jako sprzedaż nieuprawniająca do odliczenia VAT naliczonego). Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy w świetle zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku prawidłowe było stanowisko Skarżącej, że uzyskiwane w przyszłości przez Spółkę przychody ze sprzedaży udziałów w spółkach zależnych nie powinny być uwzględniane przy kalkulacji współczynnika (w mianowniku jako sprzedaż nieuprawniająca do odliczenia VAT naliczonego). Podatkowy organ interpretacyjny zanegował stanowisko Skarżącej i stwierdził, że dla celu ustalenia proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 ustawy o VAT, do rocznego obrotu uzyskanego z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (ust. 3), Skarżąca powinna uwzględnić uzyskiwane w przyszłości przychody ze sprzedaży udziałów w spółkach zależnych. Według organu, w związku z tym, że Spółka wykonuje i będzie wykonywać na rzecz spółek zależnych, których udziały będzie zbywać – czynności, które podlegają/będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT (udzielanie pożyczek, usługi doradcze, usługi administracyjne), to działania Spółki w takim zakresie będą wpisywały się w definicję prowadzenia działalności gospodarczej, o której mowa w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, a zbycie udziałów będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Świadcząc na rzecz spółek zależnych, w których będzie Spółka posiadała udziały, czynności podlegające opodatkowaniu VAT, Skarżąca będzie działała w zakresie wykraczającym poza zwykłe prawa i obowiązki, związane z posiadaniem udziałów. Na mocy jednak przepisu art. 43 ust. 1 pkt 40a u.p.t.u. przyszła sprzedaż udziałów w spółkach zależnych będzie zwolniona z podatku VAT (Spółka w uzupełnieniu wniosku wskazała, że obecnie nie korzysta ze zwolnienia z podatku VAT usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 u.p.t.u., rozważa jednak możliwość korzystania z tego zwolnienia w przyszłości). Przy czym z opisu stanu faktycznego wynika, że transakcje te nie będą stanowiły dla Spółki transakcji o charakterze pomocniczym w rozumieniu art. 90 ust. 6 u.p.t.u. Zatem uzyskiwane w przyszłości przez Skarżącą przychody ze sprzedaży udziałów w spółkach zależnych powinny być uwzględniane przez nią przy kalkulacji współczynnika (w mianowniku jako sprzedaż nieuprawniająca do odliczenia VAT naliczonego). Zdaniem Sądu, w tak zarysowanym sporze rację należało przyznać organowi interpretacyjnemu. W przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie dla treści stanowiska organu interpretacyjnego odnośnie prawidłowości poglądu prawnego zaprezentowanego przez Skarżącą miało określenie czy Spółka w odniesieniu do spółek, których udziałami będzie dokonywała obrotu uczestniczy w ich zarządzaniu. Jak słusznie bowiem podnosił organ, w sytuacji gdy spółka posiadająca udziały lub akcje (nawet prowadząca inną działalność gospodarczą i z tego tytułu będąca podatnikiem VAT) nie uczestniczy jednocześnie w zarządzaniu tymi spółkami, to wówczas transakcje sprzedaży udziałów lub akcji w takim podmiocie nie stanowią działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT, a tym samym nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem. Status podatnika podatku od towarów i usług nie powoduje automatycznie rozciągnięcia skutków podatkowych na całą sferę aktywności danego podmiotu, dlatego w okolicznościach każdej sprawy należy dokonywać oceny jej charakteru i skutków w podatku od towarów i usług. Pogląd taki znajduje swoje zakotwiczenie w linii orzeczniczej Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który m.in. w wyrokach w sprawach C-60/90, C-155/94 czy C-80/95 jednoznacznie wskazał, że samo posiadanie czy emisja udziałów i innych papierów wartościowych co do zasady nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 4 VI dyrektywy (obecnie art. 9 dyrektywy 2006/112/WE), co pozwalałoby na potraktowanie takiego posiadacza udziałów jako podatnika VAT. Samo bowiem przejęcie udziałów kapitałowych w innych spółkach nie stanowi korzystania z dobra mającego na celu osiąganie zysków o charakterze trwałym, ponieważ ewentualna dywidenda, owoc tego udziału, wynika z samej właściwości dobra. Innymi słowy samo nabycie i posiadanie udziałów w innych podmiotach nie stanowi działalności gospodarczej, ponieważ uzyskana dywidenda jest skutkiem własności majątku, nie zaś wykonywanej w sposób ciągły działalności. Stwierdzenia te nie dotyczą jednak sytuacji, gdy zbywanie papierów wartościowych następuje w ramach działalności maklerskiej lub brokerskiej, bądź posiadanie ich jest bezpośrednim, stałym i koniecznym elementem działalności gospodarczej. Jednocześnie Trybunał wskazał, że posiadacz akcji czy udziałów będzie jednak podatnikiem VAT w sytuacji ich zbycia, jeżeli uczestniczy w zarządzaniu spółką, której akcje posiada. Tezy wynikające z podanych wyroków TSUE prowadzą do wniosku, że różnica pomiędzy czynnościami nie stanowiącymi przedmiotu opodatkowania VAT a czynnościami podatkowi temu podlegającymi polega na udziale w zarządzaniu spółkami zależnymi. Nie budzi więc wątpliwości, że taka okoliczność stanu faktycznego musi zostać przedstawiona we wniosku o interpretację. Skarżąca w opisanym stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym) expressis verbis wskazała, że nie uczestniczy w zarządzaniu w spółkach zależnych ("Spółka nie uczestniczy i na dzień złożenia niniejszego uzupełnienia nie będzie uczestniczyła w zarządzaniu spółkami zależnymi"). Spółka przytoczyła też wykaz działalności według PKD jaką działalność prowadzi i rzeczywiście wśród wskazanych tam przedmiotów działalności nie jest wykazane zarządzanie spółkami zależnymi, która to działalność według PKD jest sklasyfikowana w dziale 70 i określona jako doradztwo związane z zarządzaniem. Jednocześnie jednak w podanym stanie faktycznym Spółka wskazała, że świadczy na rzecz spółek zależnych (a w przypadku niektórych spółek zależnych będzie świadczyć) usługi doradcze, obejmujące m.in. następujące usługi podlegające opodatkowaniu VAT (zakres usług może się różnić w zależności od spółki, na rzecz której są one świadczone): doradztwo gospodarcze, w tym przygotowanie strategii rozwoju; bieżące doradztwo i zarządzanie; analiza finansowa projektów inwestycyjnych; zarządzanie finansami spółek (w tym controlling); przygotowanie modeli raportowania; usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych; usługi rozwoju projektów (developmentu/pre-construction); usługi zarządzania aktywami; usługi back-office (tj. w szczególności wsparcie administracyjne, sekretaryjne, wynajem samochodów, dostęp do oprogramowania zewnętrznego, dostęp do infrastruktury biurowej m.in. telefonów komórkowych). W tym miejscu trzeba zatem wskazać na rozumienie pojęcia udziału w zarządzaniu podmiotem zależnym (a więc w którym dany podatnik posiada udziały lub akcje) wynikające z orzecznictwa TSUE. Pojęcie wynikające z orzeczeń Trybunału rysuje się jako zupełnie odmienne niż wynikające z PKD. Mając na uwadze fakt, że Trybunał dokonywał interpretacji prawa unijnego (wcześniej wspólnotowego) należy przyjąć, że pojęcia i definicje wynikające z PKD nie będą miały w sprawie niniejszej zastosowania, gdyż obowiązki podatników w zakresie VAT muszą być wykładane w zgodzie z prawem europejskim w pierwszej kolejności. Prawo krajowe będzie miało zastosowanie tylko w sytuacji, gdy nie występuje regulacja na poziomie unijnym. Odnosząc się do rozumienia pojęcia udziału w zarządzaniu w innym przedsiębiorstwie, Sąd w tym zakresie powoła się na rozważania zawarte w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 5 lipca 2018 r. w sprawie C-320/17 Marle Participations SARL przeciwko Ministere de l`Economie et des Finances (dostępne SIP LEX). W wyroku tym Trybunał stwierdził, że z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika, że uczestniczenie spółki holdingowej w zarządzaniu spółkami, w których nabyła ona udziały lub akcje, stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 9 ust. 1 dyrektywy 2006/112 w zakresie, w jakim skutkuje ono dokonywaniem transakcji podlegających opodatkowaniu VAT na podstawie art. 2 tej dyrektywy, takich jak świadczenie usług administracyjnych, księgowych, finansowych, handlowych, informatycznych i technicznych przez spółkę holdingową na rzecz jej spółek zależnych. W tym względzie Trybunał podkreślił jednak, że powyższe przykłady rodzajów działalności wskazujących na uczestnictwo spółki holdingowej w zarządzaniu jej spółkami zależnymi nie stanowią wyczerpującego wyliczenia i w związku z tym pojęcie "uczestnictwa holdingu w zarządzaniu jego spółką zależną" należy rozumieć jako obejmujący każdą dokonywaną przez holding na rzecz jego spółki zależnej transakcję konstytuującą działalność gospodarczą w rozumieniu dyrektywy 2006/112 (w sprawie tej Trybunał uznał za udział w zarządzaniu spółą wynajmowanie na jej rzecz nieruchomości). Wcześniej podobne rozumienie pojęcia uczestnictwa holdingu w zarządzaniu spółką zależną Trybunał przedstawił w wyroku z dnia 6 września 2012 r. C-496/11 Portugal Telecom SGPS SA przeciwko Fazenda Publica, w którym stwierdził, że wykonywanie na rzecz spółek zależnych czynności takich jak usługi administracyjne, księgowe, handlowe stanowi o udziale w zarządzaniu tymi spółkami. Przedstawione rozumienie pojęcia udziału w zarządzaniu spółką zależną należy zatem odnieść do przedstawionego przez Skarżącą stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego). Z jednej więc strony Skarżąca stwierdza, że nie uczestniczy w zarządzaniu spółkami zależnymi, z drugiej jednak strony przedstawia w tym stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym) okoliczności świadczące o tym, że w świetle orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE można przyjąć, że czynności takie jednak wykonuje (uczestniczy w zarządzie). W tych okolicznościach organ interpretujący miał prawo dokonać ustalenia polegającego na przyjęciu, że Spółka uczestniczy w zarządzaniu podmiotami zależnymi. Dysponował bowiem opisem faktów, a więc czynności jakie przez Spółkę są wykonywane, są to fakty podane przez Skarżącą. Z faktów tych wynika jednoznacznie, że Spółka uczestniczy w zarządzaniu spółkami zależnymi w takim rozumieniu tego pojęcia jakie nadaje mu TSUE. Fakt wyrażenia innej oceny tej okoliczności nie może mieć tutaj znaczenia. Błędna interpretacja faktów przez wnioskodawcę nie może powstrzymywać organu przed ich prawidłową interpretacją. Innymi słowy kwalifikacja przez Skarżącą czynności wykonywanych przez Spółkę na rzecz spółek zależnych, stanowiła element własnego stanowiska w sprawie, czyli oceny tych okoliczności, które zostały przedstawione w ramach stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego), natomiast nie stanowiła składowej (niezmiennej) stanu faktycznego. Nie było zatem podstaw do wzywania Spółki o uzupełnienie wniosku. Wezwanie byłoby bowiem niczym innym niż tylko wezwaniem do zmiany oceny wyrażonej w stanie faktycznym, że Spółka nie uczestniczy w zarządzaniu spółkami zależnymi. Takie wezwanie nie znajdowało by podstaw w przepisach Ordynacji podatkowej. Byłoby bowiem nie tyle wezwaniem o uzupełnienie stanu faktycznego, co o jego zmianę, inne opisanie, lub zmianę stanowiska. Takie wezwanie jest niedopuszczalne. Organ dysponował natomiast wszystkimi faktami koniecznymi do wyrażenia swojego poglądu (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2023 r., sygn. akt I FSK 1595/19; CBOSA). Zamiast tego organ poruszając się w sferze faktów dokonał ich prawidłowej w świetle orzecznictwa TSUE interpretacji i słusznie przyjął, że Spółka wbrew werbalnemu twierdzeniu o nieuczestniczeniu w zarządzaniu, w istocie w takim zarządzaniu uczestniczy. Organ nie wyszedł poza stan faktyczny, gdyż wszystkie fakty w tym zakresie były przez Spółkę podane, a jedynie dokonał odmiennej od Skarżącej interpretacji tych faktów, opierając się zasadnie na orzecznictwie TSUE. Takie procedowanie nie naruszało prawa procesowego. Nie jest zasadne zmuszanie organu do wydania interpretacji opartej na wskazanej w stanie faktycznym pewnej ocenie podjętej przez pytającego w sytuacji, gdy podane w tym stanie faktycznym fakty wskazują, przy prawidłowej ocenie prawnej, że ocena przedstawiona przez pytającego jest błędna. Reasumując, samo nabywanie i posiadanie akcji nie powinny być uznawane jako działalność gospodarcza w rozumieniu art. 9 dyrektywy 2006/112, co pozwalałoby na potraktowanie takiego posiadacza udziałów jako podatnika VAT. Samo przejęcie udziałów kapitałowych w innych spółkach nie stanowi korzystania z dobra mającego na celu osiąganie zysków o charakterze trwałym, ponieważ ewentualna dywidenda, owoc tego udziału, wynika z samej właściwości dobra (zob. np. wyroki z 22 czerwca 1993 r. w sprawie C-333/91 Sofitam, z 6 lutego 1997 r. w sprawie C-80/95 Harnas & Helm, z 27 września 2001 r. w sprawie C-16/00 Cibo Participations). Inaczej jest, gdy udziałowi finansowemu w innym przedsiębiorstwie towarzyszy pośrednia lub bezpośrednia ingerencja w zarządzanie spółką, w której udział został nabyty, bez uszczerbku dla praw właściciela udziału jako akcjonariusza lub wspólnika (zob. wyroki: z 14 listopada 2000r. w sprawie C-142/99 Floridienne i Berginvest, pkt 18 i 19; z 27 września 2001 r. w sprawie C-16/00 Cibo Participations, pkt 20 i 22, a także z 29 października 2009 r. w sprawie C-29/08 SKF oraz z 6 września 2012 r. w sprawie C-496/11 Portugal Telecoms). Uczestniczenie holdingu w zarządzaniu spółkami, w których nabył on udziały stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu art. 9 dyrektywy 2006/112, która skutkuje dokonywaniem transakcji podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 2 tej dyrektywy, takich jak świadczenie usług administracyjnych, księgowych, handlowych i technicznych przez holding na rzecz jego spółek zależnych (zob. wyrok w sprawie C-16/00 Cibo Participations, C-496/11 Portugal Telecom). Powyższe przykłady rodzajów działalności wskazujących na uczestnictwo spółki holdingowej w zarządzaniu jej spółkami zależnymi nie stanowią wyczerpującego wyliczenia i w związku z tym pojęcie "uczestnictwa holdingu w zarządzaniu jego spółką zależną" należy rozumieć jako obejmujący każdą dokonywaną przez holding na rzecz jego spółki zależnej transakcję konstytuującą działalność gospodarczą w rozumieniu dyrektywy 2006/112 (wyrok z 5 lipca 2018 r. w sprawie C-320/17 Marle Participations SARL). Tak więc zagadnienie uznania za działalność gospodarczą zbycia udziałów (akcji), wbrew twierdzeniom Skarżącej, ma szerszy zasięg, aniżeli dokonywanie czynności na udziałach (akcjach) w ramach działalność brokerskiej, czy maklerskiej. Z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości wynika bowiem, że czynności dotyczące udziałów (akcji), mogą zostać uznane za działalność gospodarczą, jeżeli towarzyszy im (udziałom, akcjom) uczestnictwo w zarządzaniu spółkami (których udziały lub akcje są przedmiotem czynności), wykraczające poza prawa i obowiązki wynikające z posiadania tychże udziałów, bądź akcji [m.in.: wyrok TS z 20 czerwca 1991 r. w sprawie C-60/90, wyrok TS z 14 listopada 2000 r. w sprawie C-142/99 oraz wyrok z 27 września 2001 r. w sprawie C-16/00] (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 lipca 2020 r. sygn. akt I FSK 1943/17; zob. też wyrok NSA z 15 września 2021 r., sygn. akt I FSK 878/21; CBOSA). Z faktów opisanych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wynika jednoznacznie, że Spółka uczestniczy w zarządzaniu podmiotami zależnymi w takim rozumieniu tego pojęcia jakie nadaje mu TSUE. Skarżąca wskazała bowiem, że jest spółką holdingową i świadczy na rzecz spółek zależnych (a w przypadku niektórych spółek zależnych będzie świadczyć) usługi doradcze, obejmujące m.in. następujące usługi podlegające opodatkowaniu VAT: doradztwo gospodarcze, w tym przygotowanie strategii rozwoju; bieżące doradztwo i zarządzanie; analiza finansowa projektów inwestycyjnych; zarządzanie finansami spółek (w tym controlling); przygotowanie modeli raportowania; usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych; usługi rozwoju projektów (developmentu/pre-construction); usługi zarządzania aktywami; usługi back-office (tj. w szczególności wsparcie administracyjne, sekretaryjne, wynajem samochodów, dostęp do oprogramowania zewnętrznego, dostęp do infrastruktury biurowej m.in. telefonów komórkowych). W tych okolicznościach nie sposób zgodzić się z oceną Skarżącej, że nie bierze i nie będzie brała udziału w zarządzaniu spółkami, których udziały posiada oraz będzie posiadała. Zgodzić się należy zatem ze stanowiskiem organu, że de facto, w okolicznościach nakreślonych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, Skarżąca bierze i będzie brała udział w zarządzaniu spółkami zależnymi i świadczyć na ich rzecz czynności opodatkowane, a w konsekwencji sprzedaż w przyszłości udziałów w spółkach zależnych będzie przejawem działalności gospodarczej czyli czynnością objętą zakresem stosowania podatku VAT. W świetle przywołanego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości powstanie obowiązku podatkowego w VAT uzależnione jest od udziału spółki holdingowej w zarządzaniu spółką zależną. Jeżeli takie zarządzanie, w rozumieniu nadanym mu przez Trybunał Sprawiedliwości ma miejsca, to wówczas zbycie udziałów (lub akcji) takiej spółki stanowi transakcję objętą zakresem stosowania podatku VAT, a spółka holdingowa w odniesieniu do czynności zbycia udziałów (akcji) ma status podatnika VAT. Prawidłowo zatem organ stwierdził, że świadcząc na rzecz spółek zależnych, w których będzie Skarżąca posiadała udziały, czynności podlegające opodatkowaniu VAT, Spółka będzie działała w zakresie wykraczającym poza zwykłe prawa i obowiązki, związane z posiadaniem udziałów. Tym samym rola Skarżącej nie będzie ograniczała się do biernego modelu realizacji praw własnościowych. Zatem zbycie udziałów w sytuacji, kiedy Skarżąca dokona/będzie dokonywać na rzecz spółek zależnych, których udziały będzie zbywać, czynności podlegających opodatkowaniu VAT, prowadzone będzie w ramach działalności gospodarczej, ze względu właśnie na wykonywanie ww. czynności na rzecz tych spółek zależnych. Wobec tego, dokonując sprzedaży udziałów spółek zależnych Skarżąca będzie działała w charakterze podatnika VAT w rozumieniu ustawy o VAT. Tym samym czynności zbycia udziałów spółek zależnych będą stanowiły czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT. Zważyć jednakże należy, że przepisy ustawy o VAT oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy, przewidują dla niektórych towarów i usług zwolnienie od podatku. Zakres i zasady zwolnienia od podatku dostaw towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 u.p.t.u. I tak, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 40a u.p.t.u. zwalnia się od podatku usługi, w tym także usługi pośrednictwa, których przedmiotem są udziały w: a) spółkach, b) innych niż spółki podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną - z wyłączeniem usług przechowywania tych udziałów i zarządzania nimi. Zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40a u.p.t.u., nie jest uzależnione od rodzaju podmiotu świadczącego te usługi. Sam zakres usług jest bardzo szeroki, jedynym bowiem kryterium przedmiotowego zwolnienia jest świadczenie usług, których przedmiotem są udziały w spółkach lub innych podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną (a także usługi pośrednictwa w tym zakresie). W efekcie usługi dotyczące obrotu udziałami oraz pośrednictwa w tym zakresie korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie ww. art. 43 ust. 1 pkt 40a u.p.t.u. Powyższe zwolnienia uregulowane zostały w ustawie o VAT wskutek odzwierciedlenia odpowiednich przepisów dyrektywy 2006/112. Zgodnie z art. 135 ust. 1 lit. f) tej dyrektywy państwa członkowskie zwalniają transakcje, łącznie z pośrednictwem, jednakże z wyłączeniem przechowywania i zarządzania, których przedmiotem są akcje, udziały w spółkach lub związkach, obligacje i inne papiery wartościowe, z wyłączeniem dokumentów ustanawiających tytuł prawny do towarów, oraz praw do papierów wartościowych, o których mowa w art. 15 ust. 2. Na podstawie art. 43 ust. 15 u.p.t.u. zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do: 1) czynności ściągania długów, w tym factoringu; 2) usług doradztwa; 3) usług w zakresie leasingu. Zgodnie natomiast z art. 43 ust. 16 u.p.t.u. zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 40a i 41, nie ma zastosowania do usług dotyczących praw i udziałów odzwierciedlających: 1) tytuł prawny do towarów; 2) tytuł własności nieruchomości; 3)prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości; 4) udziały i inne tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części; 5) prawa majątkowe, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku. Jak podkreśla się w orzecznictwie, pojęcia używane do oznaczania zwolnień, o których mowa w art. 43 u.p.t.u., winny być interpretowane w sposób ścisły, gdyż zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek od towarów i usług pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika. Zwolnienia stanowią pojęcia autonomiczne prawa wspólnotowego, które mają na celu uniknięcie rozbieżności pomiędzy państwami członkowskimi w stosowaniu systemu VAT i które należy sytuować w ogólnym kontekście wspólnego systemu VAT. Jednocześnie przepis art. 43 ust. 22 u.p.t.u. wskazuje, że podatnik może zrezygnować ze zwolnienia od podatku usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, świadczonych na rzecz podatników, i wybrać ich opodatkowanie, pod warunkiem że: 1) jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny; 2) złoży naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne zawiadomienie o wyborze opodatkowania tych usług przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego rezygnuje ze zwolnienia. Stosownie zaś do ust. 23 ww. przepisu podatnik, o którym mowa w ust. 22, może, nie wcześniej niż po upływie 2 lat, licząc od początku okresu rozliczeniowego, od którego wybrał opodatkowanie usług, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, ponownie skorzystać ze zwolnienia od podatku tych usług, pod warunkiem złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego pisemnego zawiadomienia o rezygnacji z opodatkowania, przed początkiem okresu rozliczeniowego, od którego ponownie będzie korzystał ze zwolnienia. Powołane przepisy umożliwiają wybór opodatkowania określonych usług, które dotychczas obligatoryjnie korzystały ze zwolnienia od podatku - w tym m.in. właśnie usług, których przedmiotem są udziały w spółkach, przy czym możliwość wyboru opcji opodatkowania dotyczy wyłącznie usług świadczonych na rzecz innych podatników, przy zachowaniu warunków określonych w art. 43 ust. 22 i 23 u.p.t.u. Ponadto art. 43 ust. 1 pkt 40a u.p.t.u. odnosi się do udziałów w spółkach. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny użycie sformułowania "udziałów" nie zawęża zastosowania art. 43 ust. 1 pkt 40a u.p.t.u. wyłącznie do spółek kapitałowych. W świetle całokształtu systemu opodatkowania VAT nie ulega wątpliwości, że intencją ustawodawcy było objęcie zwolnieniem również transakcji, których przedmiotem jest zbycie ogółu praw i obowiązków w spółkach osobowych. Ponadto użycie sformułowania "udziałów" nie zawęża zastosowania art. 43 ust. 1 pkt 40a u.p.t.u. wyłącznie do spółek działających na gruncie przepisów prawa polskiego. Ww. przepis ma zastosowanie również do transakcji, których przedmiotem jest zbycie udziałów w spółkach działających na gruncie przepisów prawa obcego. We wniosku Skarżąca wskazała, że nie zbywa i nie będzie zbywać udziałów w spółkach zależnych w ramach działalności maklerskiej i brokerskiej. Nie świadczy i nie będzie świadczyć usług przechowywania udziałów i zarządzania nimi. Nie świadczy i nie będzie świadczyć usług, o których mowa w art. 43 ust. 15 u.p.t.u. Skarżąca posiada wyłącznie udziały w spółkach zależnych i w żadnym zakresie udziały te nie odzwierciedlają: tytułu prawnego do towarów, tytułu własności nieruchomości, prawa rzeczowego dającego posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości, udziałów i innych tytułów prawnych dających ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części, prawa majątkowego, których instrumentami bazowymi są towary, mierniki i limity wielkości produkcji oraz uprawnienia do emisji zanieczyszczeń, i które mogą być zrealizowane poprzez dostawę towarów lub świadczenie usług innych niż zwolnione z podatku. W analizowanej sprawie nie znajdą zatem zastosowania wyłączenia, o których mowa w art. 43 ust. 15 i 16 u.p.t.u. Mając powyższe na uwadze, podatkowy organ interpretacyjny prawidłowo uznał, że dokonane w przyszłości przez Skarżącą transakcje zbycia udziałów w spółkach zależnych stanowią czynności objęte ustawą o VAT, jednakże z uwagi na treść art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy o VAT, korzystać będą ze zwolnienia od podatku. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że opisując we wniosku stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) Spółka podając, że udziela spółkom zależnym pożyczek wskazała, że stosuje obecnie zwolnienie z podatku od towarów i usług, jednakże zamierza złożyć zawiadomienie o rezygnacji ze zwolnienia z VAT dla usług w zakresie czynności finansowych, w tym udzielania pożyczek zgodnie z art. 43 ust. 22 u.p.t.u., tj. zrezygnuje ze zwolnienia od podatku VAT usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 świadczonych na rzecz podatników i dokona wyboru opodatkowania takich transakcji podatkiem VAT. Jednakże w odpowiedzi na wezwanie organu uzupełniając opisany we wniosku stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) Skarżąca podała, że Spółka nie korzysta obecnie ze zwolnienia z podatku VAT usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 ustawy o VAT. Spółka rozważa jednak możliwość skorzystania z tego zwolnienia w przyszłości. W tej sytuacji biorąc pod uwagę, że pytanie Spółki dotyczyło zdarzenia przyszłego (uzyskiwanych w przyszłości przychodów z udziałów w spółkach zależnych), organ interpretacyjny zasadnie stwierdził, że przyszła sprzedaż udziałów w spółkach zależnych będzie spełniała przesłanki wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy o VAT i będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie tego przepisu. Reasumując, skoro Spółka uczestniczy i będzie uczestniczyła w zarządzaniu spółkami zależnymi, w których udziały posiada lub będzie posiadała oraz świadczy i będzie świadczyła na rzecz tych spółek usługi opodatkowane podatkiem VAT, to sprzedaż udziałów w tych spółkach zależnych będzie spełniała przesłanki wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 40a ustawy o VAT i będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie tego przepisu. Jednocześnie w analizowanej sprawie, poza sporem jest, że nie znajdują zastosowania wyłączenia, o których mowa w art. 43 ust. 15 i 16 u.p.t.u. W związku z powyższym podatkowy organ interpretacyjny zasadnie odwoływał się do regulacji art. 86 ust. 1 i art. 90 u.p.t.u. Ww. przepis art. 86 ust. 1 u.p.t.u. stanowi generalną zasadę uprawniającą do odliczenia podatku naliczonego i jest uzupełniony regulacjami zawartymi w art. 90 u.p.t.u. Zgodnie z art. 90 ust. 1 u.p.t.u. w stosunku do towarów i usług, które są wykorzystywane przez podatnika do wykonywania czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, jak i czynności, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, podatnik jest obowiązany do odrębnego określenia kwot podatku naliczonego związanych z czynnościami, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego. Stosownie do art. 90 ust. 2 u.p.t.u., jeżeli nie jest możliwe wyodrębnienie całości lub części kwot, o których mowa w ust. 1, to podatnik może pomniejszyć kwotę podatku należnego o taką część kwoty podatku naliczonego, którą można proporcjonalnie przypisać czynnościom, w stosunku do których podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, z zastrzeżeniem ust. 10. Proporcję, o której mowa w cyt. wyżej ust. 2, ustala się jako udział rocznego obrotu z tytułu czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, w całkowitym obrocie uzyskanym z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego, oraz czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje takie prawo (art. 90 ust. 3 u.p.t.u.). Stosownie natomiast do art. 90 ust. 6 u.p.t.u. do obrotu, o którym mowa w ust. 3, nie wlicza się obrotu uzyskanego z tytułu transakcji dotyczących: 1. pomocniczych transakcji w zakresie nieruchomości i pomocniczych transakcji finansowych, 2. usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, w zakresie, w jakim transakcje te mają charakter pomocniczy. Zatem obowiązkiem podatnika w pierwszej kolejności jest przypisanie konkretnych wydatków do określonego rodzaju sprzedaży, z którymi wydatki te są związane. Podatnik ma zatem obowiązek odrębnego określenia, z jakim rodzajem działalności będzie związany podatek wynikający z otrzymanych faktur zakupu, czyli dokonania tzw. bezpośredniej alokacji. Jeżeli takie wyodrębnienie jest możliwe, podatnikowi przysługuje pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług związanych ze sprzedażą opodatkowaną, brak jest natomiast takiego prawa w stosunku do towarów i usług wykorzystywanych do wykonywania czynności zwolnionych od podatku. Dodatkowo zaznaczyć należy, że ustawodawca nie precyzuje w jakim zakresie i w jaki sposób towary i usługi muszą być wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, aby pozwoliło to podatnikowi na odliczenie podatku naliczonego. Związek ten może być bezpośredni lub pośredni. O związku bezpośrednim dokonywanych zakupów z działalnością gospodarczą można mówić wówczas, gdy nabywane towary lub usługi służą np. dalszej odsprzedaży, bowiem bezpośrednio wiążą się z czynnościami opodatkowanymi wykonywanymi przez podatnika. O pośrednim związku dokonanych zakupów z działalnością podatnika można mówić wówczas, gdy zakup towarów i usług przyczynia się pośrednio do uzyskania obrotu przez podatnika poprzez wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości. Aby jednak można było wskazać, że określone zakupy mają pośredni związek z działalnością, istnieć musi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług a powstaniem obrotu. Rozpatrując prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony, należy mieć na uwadze, że system odliczenia ma na celu całkowite uwolnienie przedsiębiorcy od ciężaru VAT zapłaconego lub podlegającego zapłacie w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Natomiast nie daje uprawnienia do odliczenia w przypadku czynności zwolnionych z VAT oraz w przypadku czynności będących poza zakresem działalności gospodarczej. Oznacza to, że podatnik nie może domagać się prawa do odliczenia podatku naliczonego, nie płacąc podatku należnego. Jak wskazał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w uzasadnieniu wyroku z 8 maja 2019 r. w sprawie C-566/17 w sytuacji, gdy podatnik wykorzystuje towary i usługi jednocześnie do transakcji gospodarczych dających prawo do odliczenia i transakcji gospodarczych niedających takiego prawa, czyli transakcji zwolnionych, art. 173 – 175 dyrektywy 2006/112 przewiduje uregulowania pozwalające określić część VAT podlegającą odliczeniu, która powinna być proporcjonalna do kwoty przypadającej na opodatkowane transakcje podatnika. Te ostatnie zasady dotyczą VAT naliczonego od wydatków związanych wyłącznie z działalnością gospodarczą, wprowadzając rozróżnienie w jej ramach pomiędzy działalnością opodatkowaną uprawniającą do odliczenia a działalnością zwolnioną z podatku, która nie rodzi takiego uprawnienia. Natomiast aby nie zagrozić celowi neutralności, jaki gwarantuje wspólny system VAT, transakcje, które nie wchodzą w zakres stosowania dyrektywy VAT, powinny być wyłączone z obliczenia proporcji podlegającej odliczeniu, o której mowa w tych ostatnich przepisach. Jak już wskazano, przyszła sprzedaż przez Spółkę udziałów w spółkach zależnych, stanowiła będzie wprawdzie czynność wykonywaną w ramach działalności gospodarczej, to jednakże spełniać będzie jednocześnie przesłanki wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 40a u.p.t.u. i będzie korzystała ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie tego przepisu. Oznacza to, że oprócz działalności podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT, Spółka wykonywać będzie również działalność zwolnioną od tego podatku. Wobec tego Skarżąca w pierwszej kolejności powinna dokonania bezpośredniej alokacji podatku naliczonego zgodnie z art. 90 ust. 1 u.p.t.u. Gdy natomiast Skarżąca nie będzie w stanie wyodrębnić całości lub części kwot podatku związanego z czynnościami, w stosunku do których przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego oraz kwot podatku naliczonego związanego z czynnościami, w związku z którymi takie prawo nie przysługuje, po jej stronie powstanie obowiązek proporcjonalnego rozliczenia podatku naliczonego (art. 90 ust. 2-6 u.p.t.u.). Jak już wskazano istota sporu w niniejszej sprawie koncentruje się wokół tego czy przy kalkulacji współczynnika proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 i 3 u.p.t.u. Skarżąca powinna uwzględnić uzyskiwane w przyszłości przychody ze sprzedaży udziałów w spółkach zależnych (w mianowniku jako sprzedaż nieuprawniająca do odliczenia VAT naliczonego). W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 90 ust. 6 u.p.t.u. do obrotu, o którym mowa w ust. 3, nie wlicza się obrotu z tytułu transakcji dotyczących: 1). pomocniczych transakcji w zakresie nieruchomości i pomocniczych transakcji finansowych; 2). usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41, w zakresie, w jakim transakcje te mają charakter pomocniczy. Przepisy art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 u.p.t.u. stanowią implementację rozwiązań przyjętych obecnie w art. 174 ust. 2 lit. b) i c) dyrektywy 2006/112. Z treści przepisu art. 174 ust. 2 tej dyrektywy wynika, że przy obliczaniu proporcji podlegającej odliczeniu nie uwzględnia się (lit. b) wysokości obrotu uzyskanego z transakcji związanych z pomocniczymi transakcjami w zakresie nieruchomości i z pomocniczymi transakcjami finansowymi oraz (lit. c) wysokości obrotu uzyskanego z transakcji, o których mowa w art. 135 ust. 1 lit. b-g, jeżeli są to transakcje pomocnicze. Celem tego przepisu jest niewątpliwie pełna realizacja zasady neutralności opodatkowania i wykluczenie proporcjonalnego odliczenia podatku od towarów i usług w sytuacji, gdy zasadniczo czynności pomocnicze (zwolnione od podatku) nie wywierają istotnego wpływu na działalność opodatkowaną podatnika. W przeciwnym razie doszłoby do zniekształcenia kwoty podatku naliczonego, gdzie znikomy z punktu widzenia całokształtu działalności gospodarczej obrót zwolniony z podatku ograniczałby w znacznej części prawo do odliczenia podatku naliczonego. Pojęcie "pomocniczych transakcji finansowych" czy też "charakteru pomocniczego", którym posługuje się art. 90 u.p.t.u. w odniesieniu do wymienionych w nim enumeratywnie usług, nie zostało zdefiniowane ani w ustawie o VAT, jak również w ww. dyrektywach z 17 maja 1977 r. ("VI dyrektywa") oraz z 28 listopada 2006 r. (dyrektywa 2006/112). Zgodnie ze stanowiskiem wielokrotnie wyrażanym przez Trybunał transakcjami pomocniczymi nie są takie transakcje, z których przychody są "bezpośrednim, stałym i koniecznym uzupełnieniem zasadniczej działalności firmy". Jeżeli zatem działalność finansowa lub związana z transakcjami nieruchomościowymi stanowi stały i niezbędny element wbudowany w funkcjonowanie przedsiębiorstwa podatnika, to transakcje takie nie mogą być uznane za pomocnicze (por. wyrok Trybunału z 11 lipca 1996 r. w sprawie C-306/94, Regie Dauphinoise-Cabinet A. Forest SARL, pkt 22, podobnie, wyroku z 29 października 2009 r. w sprawie C-174/08 NCC Construction Danmark A/S, pkt 35). Zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez Trybunał w orzeczeniu z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C-77/01, Empresa de Desenvolvimento Mineiro SGPS SA (EDM) - gdzie przedmiotem analizy była możliwość uznania za transakcje sporadyczne czynności polegających m.in. na udzielaniu pożyczek, generujących przychód zdecydowanie wyższy niż osiągany przez ww. spółkę z jej podstawowej działalności - sformułowanie "pomocniczy" odnosi się do transakcji, które nie należą do zasadniczej działalności podatnika, chociaż są ściśle z nią związane. W przedmiotowej sprawie Trybunał rozstrzygał kwestię możliwości uznania za transakcje incydentalne (pomocnicze) w rozumieniu art. 19 ust. 2 VI dyrektywy różnych transakcji finansowych, dokonywanych przez spółkę holdingową. Transakcje finansowe, które były przedmiotem rozważań TSUE obejmowały udzielanie pożyczek, lokowanie środków na rachunkach depozytów bankowych lub w papierach wartościowych, takich jak bony skarbowe lub certyfikaty depozytowe, przy czym wysokość wpływów z takiej działalności finansowej przewyższała wpływy z działalności operacyjnej. Ponadto w ww. wyroku Trybunał wyjaśnił, że nie jest przy tym istotna częstotliwość wykonywania transakcji, o których mowa, ale ważny jest stopień zaangażowania aktywów i usług opodatkowanych przy wykonywaniu tychże czynności. Przy niewielkim stopniu zaangażowania nawet transakcje regularne i powtarzające się mogą być objęte zakresem komentowanego przepisu. Jak wynika ponadto z powołanego orzeczenia, skala uzyskiwanego dochodu powinna być traktowana jedynie jako wskazówka przy ocenie charakteru analizowanych czynności, gdyż fakt osiągnięcia z transakcji finansowych dochodu większego niż generowany przez przedsiębiorstwo w ramach jego głównej działalności nie jest wystarczający do uznania, że dana transakcja nie jest sporadyczna (pomocnicza) (por. pkt 80 ww. wyroku). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 października 2018 r., I FSK 1797/16 stwierdził, że określenie "transakcje pomocnicze", użyte przez ustawodawcę krajowego należy zinterpretować z wykorzystaniem tych elementów i zasad wykładni, które mogą przyczynić się do ustalenia jego znaczenia i do zrozumienia celu tego przepisu. Trzeba zatem wykorzystać to, że przepis ten jest implementacją do ustawy o VAT art. 174 ust. 2 dyrektywy 2006/112 (poprzednio art. 19 ust. 2 VI dyrektywy). Trzeba też skorzystać z wykładni językowej i historycznej, co nakazuje uwzględnienie faktu, że do końca 2013 r. przepis krajowy posługiwał się określeniem "transakcje sporadyczne". NSA podkreślił, że w przepisach art. 174 ust. 2 dyrektywy 2006/112 oraz art. 19 ust. 2 VI dyrektywy, w zależności od wersji językowej, występują określenia: "transakcji sporadycznej" i "transakcji okazjonalnej". Zachowanie zasad wykładni prounijnej wymaga zatem wykładni występującego w polskiej ustawie o VAT terminu "transakcje pomocnicze" z uwzględnieniem tych określeń. NSA również w wyrokach z 24 września 2014 r., I FSK 1480/13 oraz z 21 kwietnia 2021 r., I FSK 737/18 przyjął, że dokonując wykładni użytego w art. 90 ust. 6 u.p.t.u. pojęcia "czynności sporadyczne" (obecnie "czynności pomocnicze"), uznać należy, iż chodzi o takie transakcje, które nie są charakterystyczne dla działalności podatnika. Zwrot "incidental transactions", używany konsekwentnie w angielskiej wersji językowej art. 174 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2006/112 oraz w art. 19 ust. 2 VI dyrektywy, oznacza transakcje przypadkowe, uboczne, marginalne (Uniwersalny słownik angielsko-polski, polsko-angielski, M. Szkutnik, wyd. Delta, Warszawa, s. 196). Według słownika języka polskiego "incydentalny" oznacza przypadkowy, nieistotny, uboczny, okolicznościowy (Uniwersalny słownik języka polskiego, PWN, Warszawa 2003, tom I, s. 1205 i tom 4, s. 189). O tym, czy dane transakcje są charakterystyczne dla działalności gospodarczej podatnika, czy też są sporadyczne (pomocnicze), decyduje szereg okoliczności faktycznych, wskazujących na znaczenie i zakres tych transakcji w całokształcie działalności gospodarczej podatnika. Jeżeli okoliczności wskazują, że podatnik wykonuje dany typ transakcji, jako element prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, wówczas należy uznać, że transakcje takie nie są sporadyczne (pomocnicze) i to bez względu na ich wartość, jak i liczbę. Transakcjami, które nie mogą być uznane za sporadyczne (pomocnicze) będą takie, które z założenia mają być wykonywane, jako element prowadzonej działalności. Wskazówek interpretacyjnych dotyczących sposobu rozumienia tego pojęcia niewątpliwie dostarcza orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zważyć przy tym należy, że dokonując analizy wyroków TSUE trzeba mieć na uwadze, że były to wyroki stanowiące odpowiedzi na zapytania zadane w konkretnych stanach faktycznych i siłą rzeczy do nich się odnoszą, co wynika wprost z postawionych w nich tez, w których Trybunał ocenił konkretne czynności podatników. Jednak jak stwierdzono w wyroku NSA z 6 marca 2019 r., I FSK 243/17 zważywszy, że kryteria wypracowane w orzecznictwie TSUE nie są precyzyjne (jako że oparte na niejednoznacznych zwrotach, np. "bezpośrednie", "stałe", "konieczne rozszerzenie działalności"), należy je traktować jako generalne wskazówki interpretacyjne. W rezultacie zaś ukierunkowana tymi kryteriami ocena, czy czynność ma charakter pomocniczy w rozumieniu art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 u.p.t.u., winna być dokonywana na gruncie konkretnych okoliczności faktycznych, jakie wystąpiły w danej sprawie. I tak, w wyroku z 11 lipca 1996 r. w sprawie C-306/94 TSUE stwierdził, że transakcje pomocnicze nie mogą być to transakcje, które stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie działalności podatnika. Jeżeli więc działalność finansowa lub związana z transakcjami nieruchomościowymi stanowi stały i niezbędny element wbudowany w funkcjonowanie przedsiębiorstwa podatnika, to transakcje takie nie mogą być uznane za pomocnicze. W wyroku z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C-77/01 TSUE podkreślił, że cechę pomocniczości na gruncie przepisów o VAT należy wiązać z ograniczonym wykorzystaniem aktywów lub usług podlegających opodatkowaniu VAT, w jego uzasadnieniu stwierdził, że: "(...) coroczne udzielanie pożyczek przez spółkę holdingową spółkom, w których posiada udziały, oraz dokonywanie lokat w depozytach bankowych lub papierach wartościowych, takich jak bony skarbowe lub certyfikaty depozytowe, w zakresie, w jakim transakcje te wiążą się jedynie z bardzo ograniczonym wykorzystaniem aktywów lub usług podlegających VAT, należy traktować jako transakcje incydentalne w rozumieniu drugiego zdania art. 19 (2) dyrektywy". TSUE odniósł się również do innej okoliczności, która może wpływać na ocenę potencjalnie pomocniczego charakteru transakcji finansowych stwierdzając, że: "(...) fakt, że dochody z takich transakcji są wyższe niż wygenerowane na działalności określanej jako podstawowa przez dane przedsiębiorstwo, nie wyklucza sklasyfikowania takich transakcji jako transakcji incydentalnych". Wymienione wyroki odnoszą się do "pomocniczych transakcji finansowych" określonych w art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 u.p.t.u. i jak już wyżej wskazano Trybunał orzekał na tle konkretnego stanu faktycznego, każdorazowo w innej sprawie odnosząc swoje wskazania do rozpatrywanego, zindywidualizowanego przypadku. Należy więc zachować pewną ostrożność przy przytaczaniu sformułowanych przez Trybunał tez i próbach ich uogólniania i odnoszenia do innych stanów faktycznych (tak NSA w wyroku z 28 września 2012 r., I FSK 1917/11). Niezależnie jednak od tej uwagi, wskazówkę w zakresie wykładni art. 90 ust. 6 u.p.t.u. stanowi teza ww. wyroku NSA z 27 kwietnia 2021 r., I FSK 737/18, zgodnie z którą pomocnicze transakcje finansowe w rozumieniu art. 174 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2006/112, a tym samym art. 90 ust. 6 pkt 2 u.p.t.u. to transakcje, które: nie są wykonywane jako element podstawowej działalności gospodarczej podatnika; nie wiążą się (lub wiążą się w sposób marginalny) z wykorzystaniem składników majątkowych oraz usług, które przy zakupie podlegają opodatkowaniu; nie stanowią bezpośredniego, stałego i koniecznego rozszerzenia działalności podatnika. Zaakcentować także należy, że TSUE w wyroku z 29 października 2009 r. w sprawie C-174/08 wskazał, że: - art. 19 ust. 2 VI dyrektywy w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych należy interpretować w ten sposób, że sprzedaż przez przedsiębiorstwo budowlane budynków wybudowanych na własny rachunek nie może stanowić "okazjonalnej transakcji związanej z obrotem nieruchomościami" w rozumieniu tego przepisu, jeżeli działalność ta stanowi bezpośrednie, stałe i niezbędne rozwinięcie jego działalności podlegającej opodatkowaniu; w tych okolicznościach nie ma konieczności badania in concreto, w jakim zakresie ta działalność polegająca na sprzedaży, rozważana odrębnie, obejmuje wykorzystanie towarów i usług, w odniesieniu do których powstaje obowiązek zapłaty podatku od wartości dodanej; - cel art. 19 ust. 2 VI dyrektywy polega na tym, by elementy określone w tym ustępie wyłączyć z obliczania części podlegającej odliczeniu w celu uniknięcia możliwości zniekształcenia faktycznego znaczenia, w przypadku gdy takie elementy nie odzwierciedlają działalności gospodarczej podatnika; jest tak w przypadku sprzedaży dóbr inwestycyjnych i czynności związanych z obrotem nieruchomościami lub finansami, które wykonywane są tylko okazjonalnie, to jest mają znaczenie jedynie drugorzędne i incydentalne w odniesieniu do łącznego obrotu przedsiębiorstwa; czynności te są ponadto wyłączone tylko wówczas, gdy nie stanowią zwykłej działalności gospodarczej podatnika. W świetle powołanych orzeczeń uznać zatem należy, że transakcje pomocnicze w rozumieniu art. 90 ust. 6 pkt 1 i 2 u.p.t.u., to transakcje, które nie wiążą się (lub wiążą się w sposób marginalny) z wykorzystaniem składników majątkowych oraz usług, które przy zakupie podlegają opodatkowaniu. Kryterium ukształtowanym przez orzecznictwo TSUE jest warunek, aby nie mogły być to transakcje, które stanowią bezpośrednie, stałe i konieczne rozszerzenie działalności podatnika. Jeżeli zatem, działalność finansowa stanowi stały i niezbędny element wbudowany w funkcjonowanie przedsiębiorstwa podatnika to transakcje takie nie mogą być uznane za pomocnicze. Aby dojść do wniosku, że czynności te mają taki charakter, konieczne jest ich zestawienie według różnorakich kryteriów. Trzeba wziąć zatem pod uwagę wartość, ilość, częstotliwość czynności, stopień zaangażowania aktywów podatnika na tle całokształtu jego działalności. Transakcjami, które nie mogą być uznane za pomocnicze będą takie, które z założenia mają być wykonane jako element prowadzonej działalności. Jeśli okoliczności wskazują, że podatnik wykonuje dany typ transakcji jako element prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, wówczas należy uznać, że transakcje takie nie są pomocnicze. Pogląd taki znalazł wyraz również w literaturze przedmiotu, gdzie podnosi się, że pojęcie "sporadyczne" powinno być rozumiane jako odnoszące się do działalności niemającej charakteru podstawowej działalności podatnika ani też stałej działalności drugorzędnej (por. wyrok WSA w Warszawie z 2 kwietnia 2019 r., III SA/Wa 1494/18 i powołany tam T. Michalik: VAT. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 1087, pkt 35). W analizowanej sprawie przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej okoliczności wskazują, że transakcje polegające na sprzedaży przez Skarżącą udziałów w spółkach zależnych, z tytułu których to czynności będzie przysługiwało jej wynagrodzenie, to transakcje, które z założenia mają być wykonywane jako element prowadzonej przez Spółkę działalności. Skoro bowiem z oceny stanu faktycznego sprawy wynika, że Spółka uczestniczy i będzie uczestniczyć w zarządzaniu spółkami zależnymi, których udziały będzie zbywać, a zatem transakcje sprzedaży udziałów przez Skarżącą mają związek z wykonywaną przez nią działalnością gospodarczą – to nie są to czynności poboczne w stosunku do prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Stanowią one jeden z rodzajów jej działalności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2021 r., sygn. akt I FSK 878/21; CBOSA). Jak słusznie podnosił Dyrektor KIS, transakcje polegające na sprzedaży udziałów spółek zależnych będą stanowiły działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u., w której Skarżąca będzie występowała w charakterze podatnika, a tym samym czynności te będą czynnościami objętymi podatkiem od towarów i usług. Przedstawione zaś okoliczności sprawy wskazują, że transakcje polegające na sprzedaży przez Spółkę udziałów w spółkach zależnych będą wpisane w zasadniczą działalność Skarżącej. Czynności wykonywane przez Spółkę nie będą stanowiły czynności o charakterze pomocniczym, za czym przemawiają m.in. następujące okoliczności: - noszą one cechy powtarzalności – Skarżąca wskazała, że po uzyskaniu przez nabyte spółki odpowiedniej wg niej wartości, może dokonywać sprzedaży posiadanych udziałów w spółkach zależnych, uzyskując w ten sposób przychody; zatem nie będzie to transakcja jednorazowa; - jest to działalność planowana, stanowiąca jeden z rodzajów działalności Skarżącej - Spółka planuje w przyszłości sprzedaż posiadanych udziałów w spółkach zależnych uzyskując w ten sposób przychody; nie jest zatem przypadkowa i sporadyczna; - ww. transakcje będą stanowiły, wbrew twierdzeniu Skarżącej stałe, bezpośrednie i konieczne rozszerzenie głównej działalności Spółki - jak wskazano, co do zasady Skarżąca prowadzi działalność operacyjną, w ramach której świadczy na rzecz spółek zależnych usługi wsparcia oraz usługi doradcze, polegające na wsparciu tych spółek w rozwoju posiadanych przez nie projektów OZE, a tym samym, nabycie udziałów w spółkach zależnych oznacza także dla Skarżącej poszerzenie portfolio swoich klientów, na rzecz których świadczy usługi opodatkowane podatkiem VAT; celem nabywania udziałów w spółkach zależnych jest rozwój grupy kapitałowej i świadczenie na rzecz spółek zależnych z grupy kapitałowej usług doradczych; - marginalne zaangażowanie zasobów finansowych i osobowych przy realizacji ww. transakcji nie przesądza o ich pomocniczym charakterze, skoro są i będą one nieodłączną częścią działalności głównej Skarżącej. Wykonywane przez Skarżącą czynności (w szczególności dotyczące obejmowania udziałów) związane będą z realizowaną przez nią działalnością inwestycyjną, której głównym założeniem jest wzrost wartości posiadanych aktywów. Działalność inwestycyjna stanowi zasadniczy element prowadzonej przez Skarżącą działalności gospodarczej. Natomiast fakt, że przychody z zysków w postaci dywidend nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług VAT nie zmienia tego, że będą one efektem podejmowanych przez Skarżącą czynności w ramach działalności inwestycyjnej, tj. działalności gospodarczej. Pomimo więc, że otrzymane dywidendy od spółek zależnych nie będą bezpośrednim wynagrodzeniem w zamian za realizowane przez Skarżącą czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (dostawę towarów lub świadczenie usług), to będą konsekwencją strategii inwestycyjnej, zakładającej wzrost wartości posiadanych aktywów. Z tytułu ww. działalności inwestycyjnej Skarżąca uzyskuje bowiem dywidendy (przychody z zysków osiąganych przez spółki zależne), jak również sama sprzedaż posiadanych udziałów (w sytuacji osiągnięcia odpowiedniej wartości rynkowej) będzie przejawem tej działalności. Skoro za "pomocnicze" należy uznać te transakcje, które nie będą stanowiły bezpośredniego, stałego i koniecznego uzupełnienia podstawowej działalności podatnika, nie będą wymagały nadmiernego zaangażowania aktywów podatnika, będą występowały rzadko, to w przedmiotowej sprawie transakcji polegających na sprzedaży przez Skarżącą udziałów w spółkach zależnych, będących konsekwencją świadomego i zaplanowanego działania, nie będzie można uznać za transakcje dokonywane "pomocniczo" w znaczeniu przepisu art. 90 ust. 6 ustawy o VAT. Wykonywane przez Skarżącą transakcje polegające na sprzedaży przez nią udziałów w spółkach zależnych nie będą nosiły znamion czynności "pomocniczych". W związku z powyższym stwierdzić należy, że organ interpretacyjny zasadnie stwierdził, że do obrotu uzyskanego z tytułu ww. czynności nie będzie miał zastosowania art. 90 ust. 6 ustawy o VAT, a Skarżąca będzie zobowiązana uwzględniać obrót realizowany w związku ze świadczeniem przedmiotowej usługi przy obliczaniu proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 tej ustawy. W rezultacie jako prawidłowe należy uznać stanowisko organu interpretacyjnego, że dla celu ustalenia proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 2 u.p.t.u., do rocznego obrotu uzyskanego z tytułu czynności, w związku z którymi podatnikowi nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego (ust. 3), Skarżąca powinna uwzględnić uzyskiwane w przyszłości przychody ze sprzedaży udziałów w spółkach zależnych, gdyż transakcje te nie będą stanowiły dla niej transakcji o charakterze pomocniczym w rozumieniu art. 90 ust. 6 tej ustawy. Zatem uzyskiwane w przyszłości przez Skarżącą przychody ze sprzedaży udziałów w spółkach zależnych powinny być uwzględniane przez nią przy kalkulacji współczynnika (w mianowniku jako sprzedaż nieuprawniająca do odliczenia VAT naliczonego). W związku z powyższym jako niezasadne należało uznać zarzuty podniesione w skardze, w tym zarzuty naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 15 ust. 1 i 2 oraz art. 90 ust. 3 i 6 ustawy o VAT. Na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z brzmieniem art. 14c § 1 O.p., interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Można odstąpić od uzasadnienia prawnego, jeżeli stanowisko wnioskodawcy jest prawidłowe w pełnym zakresie. Przepis art. 14c § 2 O.p. wskazuje, że w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. W ocenie Sądu zaskarżona interpretacja spełnia wymogi przewidziane przepisami prawa. Podatkowy organ interpretacyjny wydając zaskarżoną interpretację indywidualną, uwzględnił obowiązujące przepisy prawa (działał na podstawie przepisów prawa), choć inaczej je zinterpretował niż uczyniła to Skarżąca, tj. ocenił zaprezentowane we wniosku stanowisko w ww. zakresie jako nieprawidłowe. Konsekwencją powyższego było - zgodnie z art. 14c § 2 O.p. - wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. Stanowisko organu odnosi się do stanowiska Skarżącej wyrażonego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Stanowisko organu zostało zaprezentowane w oparciu o przedstawiony przez Skarżącą we wniosku i jego uzupełnieniu opis stanu faktycznego – zdarzenia przyszłego. Interpretacja zawiera uzasadnienie faktyczne i uzasadnienie prawne z podaniem przepisów, które mają w sprawie zastosowanie. Przedstawione w zaskarżonej interpretacji uzasadnienie czyni zadość wskazanym ustawowym wymogom (zarówno tym materialnoprawnym jak i tym procesowym) – zawiera bowiem analizę przedmiotowego zagadnienia przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji i przedstawiony w nim opis stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego. Podatkowy organ interpretacyjny działał na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa, nie naruszając zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 120 i art. 121 § 1 O.p.). Organ w wydanej interpretacji odniósł się do istoty spornego w sprawie zagadnienia, zawarł w niej ocenę stanowiska przedstawionego przez Spółkę, podał przyczyny, dla których uznał to stanowisko za nieprawidłowe i jednocześnie przedstawił własne stanowisko w sprawie wraz z uzasadnieniem prawnym. Organ nie pominął istotnych okoliczności faktycznych i argumentów prawnych podnoszonych przez Skarżącą we wniosku o wydanie interpretacji. Podatkowy organ interpretacyjny dokonał również właściwej analizy orzecznictwa TSUE mającego znaczenie w tej sprawie. Reasumując, organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów w stopniu uzasadniającym uchylenie interpretacji indywidualnej. Interpretacja zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Organ przeanalizował opis stanu faktycznego i zdarzenia przedstawione we wniosku oraz dokonał interpretacji na podstawie przepisów ustawy o VAT, dyrektywy VAT oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść uzasadnienia interpretacji pozwala poznać podstawę prawną i przyczyny, z powodu których organ ocenił stanowisko Spółki jako nieprawidłowe. Okoliczność, że Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie podzielił stanowiska Skarżącej, nie oznacza, iż postępowanie było prowadzone w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.