III SA/Wa 493/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia 2009 r. do grudnia 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie

Skarżący M.K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, iż z uwagi na zajęcie rachunku bankowego zaprzestał od 31 grudnia 2016 r. prowadzenia działalności gospodarczej. Powołał się na zły stan zdrowia i zdiagnozowane liczne schorzenia wymagające systematycznego leczenia farmakologicznego. W efekcie uznano go za osobę niepełnosprawną w [...] . Oświadczył, że utrzymuje się z prac dorywczych, z których uzyskuje 1.000 zł, z czego 300 zł wydaje na leczenie. Nie posiada majątku. Skarżący przedłożył dokumentację medyczną, zeznania podatkowe, wyciągi bankowe, dokumenty dotyczące zadłużenia i egzekucji. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w takim właśnie zakresie, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn od siebie niezależnych nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owo wykazanie polegać więc będzie na przedstawieniu w sposób przekonujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o swoim stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Jednakże, gdy oświadczenie zawarte w tym wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie powyższego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżący de facto uniemożliwił dokonanie merytorycznej oceny swojego wniosku. Wynika to z rozbieżności jakie występują w przedstawionych informacjach. W oświadczeniu z 20 marca 2017 r. Skarżący podał mianowicie, iż osiąga dochód z prac dorywczych w wysokości 1.500 zł miesięcznie, natomiast w formularzu PPF wskazał, że dochód ten kształtuje się na poziomie 1.000 zł. Podobnie rzecz się ma z wysokością ponoszonych wydatków. Otóż pierwotnie wydatki te Skarżący określił na kwotę 600-700 zł miesięcznie i zaliczył do nich koszty leczenia. Z kolei już w kolejnym swoim piśmie koszty te obniżył do kwoty 300 zł. Jednocześnie nie wyjaśnił skąd wynikają powyższe rozbieżności. Nie sposób przy tej okazji nie zauważyć, iż referendarz sądowy podjął kroki zmierzające do ustalenia dokładnej wysokości uzyskiwanego przez Skarżącego dochodu. Wezwał go mianowicie do wskazania jakie konkretnie prace dorywcze wykonuje i jakie kwoty z tego tytułu otrzymuje. Informacji tych jednak nie udzielił. Zdaniem referendarza sądowego w pismach Skarżącego zabrakło także wyjaśnień na temat innych niż koszty leczenia wydatków - takich choćby jak koszty utrzymania zajmowanego lokalu, zakup żywności. Referendarz sądowy nie neguje złego stanu zdrowia Skarżącego wymagającego systematycznego leczenia farmakologicznego, niemniej w sytuacji, gdy nie ujawnił on (o udokumentowaniu nie wspominając) innych kosztów życia, nie jest jasne czy kosztów tych w ogóle nie ponosi. Oznaczałoby to bowiem, iż pozostałym dochodem może swobodnie dysponować, a w konsekwencji może z niego także wygospodarować kwotę 2.000 zł należną tytułem wpisu od skargi – jedynego wymaganego na tym etapie postępowania kosztu sądowego. Rozstrzygnięcie o udzieleniu stronie uprawnienia procesowego w postaci przejęcia przez Skarb Państwa finansowania jej udziału w sprawie, może zapaść jedynie na podstawie wewnętrznie spójnego stanu faktycznego. Sytuacja bowiem, w której występują braki czy też rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, co w następstwie prowadzić musi do odmowy przyznania prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.