III SA/Wa 36/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 36/17 w sprawie ze skargi G.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego

Skarżący G.T. wraz ze skargą kasacyjną po raz kolejny wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołał się na to, że od 2008 r. nie prowadzi działalności, nie posiada żadnego źródła dochodu, z uwagi na stan zdrowia dotychczas nie pracował, aktualnie utrzymuje się z okazjonalnych prac dorywczych w [...], z których uzyskuje 450 euro. W utrzymaniu pomaga Skarżącemu córka. Jako majątek wskazał udział w nieruchomości rolnej zajętej przez komornika. Nie mieszka z żoną, z którą od 2007 r. ma rozdzielność majątkową. Przedłożył zestawienie wydatków, wśród których wymienił żywność – 500 zł, rachunki – 300 zł, leki – 250 zł, odzież – 150 zł. Skarżący, wykonując wezwanie referendarza sądowego wyjaśnił, że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie składa zeznań podatkowych. Wskazał źródło utrzymania żony. Powołał się na dolegliwości zdrowotne (cierpi na [...] i przyjmuje na stałe leki), bez wykazania jednakże dokonywania na ten cel wydatków. Żona (która nie posiada rachunku bankowego) i córka udzielają Skarżącemu stałej pomocy w kwocie kilkuset złotych. Wynagrodzenie pełnomocnika opłaciła żona. Skarżący przedłożył zeznania podatkowe, informację dla lekarza kierującego, oświadczenie, wydruk z księgi wieczystej. Starszy referendarz sądowy, zaskarżonym postanowieniem z 15 czerwca 2018 r. III SA/Wa 36/17, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. od wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 2.545 zł. Odmowę uzasadnił wysokością środków uzyskanych z prowadzonej przez żonę działalności gospodarczej (w latach 2016-2017 przychód ten wyniósł mianowicie odpowiednio 642.012,91 zł i 224.020 zł). Powołał się na to, że "zwykłe, codzienne" wydatki typu wyżywienie, rachunki, lekarstwa, odzież, których wysokość Skarżący określił na 1.200 zł znajdują pokrycie w zadeklarowanym na poziomie 450 euro miesięcznym dochodzie z prac dorywczych. Oznacza to, że otrzymywane tytułem stałej pomocy od żony i córki środki w wysokości 700 zł może on z powodzeniem przeznaczyć na wspomniany wyżej wpis. Skarżący, w sprzeciwie z 26 czerwca 2018 r., zwrócił się o uchylenie postanowienia referendarza sądowego oraz o przyznanie "prawa pomocy w całości", zarzucając naruszenie art. 106 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. i art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. Jego zdaniem, popełniono błąd w ustaleniach faktycznych, w szczególności poprzez przyjęcie, że stan rodzinny i zdrowotny Skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu powołał się na status osoby bezrobotnej, fakt pozostawania bez zatrudnienia przez wiele lat, brak zdolności kredytowej, niemożność zabezpieczenia środków na poczet kosztów postępowania, liczne postępowania podatkowego, które toczą się względem niego. Wskazał, że w takiej sytuacji, jaką zadeklarował, Sądy uwzględniają możliwość przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sad wskazuje, że o treści przywołanych przepisów i sposobie ich stosowania Strona, dysponująca profesjonalną pomocą prawną, została już kilkakrotnie pouczona w postępowaniach o prawo pomocy, które toczyły się z jej udziałem. Z zakwestionowanego postanowienia referendarza sądowego wynika, że główną przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy było to, że żona Skarżącego w latach 2016-2017 uzyskiwała przychód w wysokościach 642.012,91 zł i 224.020 zł i pogląd, że przy pomocy żony Skarżący jest w stanie opłacić koszt zainicjowanego przezeń postępowania kasacyjnego w kwocie niespełna 3 tys. zł: niezależnie od istniejącego między małżonkami ustroju rozdzielności majątkowej. Skarżący nie przedstawił przy tym w treści sprzeciwu argumentów niweczących skuteczność poglądu referendarza sadowego, zgodnie z którym fakt pozostawania w związku małżeńskim nakazuje uwzględnienie małżonka we współdziałaniu dla dobra rodziny. Zdaniem Sądu, Skarżący nie tylko nie podważył prawomocnych ocen Sądów w sprawach, w których występował jako Strona, co do miernika staranności wymaganej przedstawianiu sytuacji majątkowej przy ubieganiu się o prawo pomocy (por. postanowienie z 27 lutego 2015 r., II FZ 112/15; z 4 sierpnia 2014 r., I FZ 251/14 CBOSA), ale też nie zakwestionował również skutecznie poglądu, z którego wynika, że fakt pozostawania w związku małżeńskim nakazuje uwzględnienie małżonka we współdziałaniu dla dobra rodziny – tak jak uregulował to ustawodawca w art. 23 i 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm. (por. post. NSA z 25 października 2011 r., II FZ 627/11, 30 września 2014 r., I FZ 316/14, CBOSA). Stąd trafnie uwzględnił w analizie zdolności Strony do uczestnictwa w kosztach postępowania wysokość przychodów uzyskiwanych przez żonę Skarżącego. Nie może być skuteczne dla uwzględnienia wniosku o prawo pomocy jedynie powielenie w treści sprzeciwu argumentacji (dotyczącej sytuacji życiowej i zawodowej) z pisma z 17 maja 2018 r. i poprzedzającego go formularza PPF, skoro argumentacja ta została oceniona zaskarżonym postanowieniem, niezależnie od tego, że była ona poddana (w zbliżonym zakresie, przy zastosowanych zbliżonych kryteriach) prawomocnej analizie przez Sąd w niniejszej sprawie w postanowieniu z 6 kwietnia 2017 r. czy w – innej sprawie - w postanowieniu z 3 stycznia 2018 r. III SA/Wa 3306/17. W tej ostatniej sprawie Skarżący uznał zasadność argumentów Sądu i uiścił – w zbliżonej sytuacji osobistej i majątkowej – należność na rzecz Sądu. Skoro Skarżący nawet w treści sprzeciwu nie wykazał (nowych) okoliczności mogących skutkować przyznaniem prawa pomocy, nie wspominając już o wykazaniu wad w stosowaniu prawa przez referendarza sądowego, Sąd nie był uprawniony do korzystnego rozpoznania jego wniosku. Dlatego uznać należy, iż Skarżącemu zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący nie tylko bowiem zadeklarował sytuację finansowa "w sposób selektywny", ale również nie odniósł się do wskazanej przez referendarza możliwości przekazania otrzymywanych tytułem stałej pomocy od żony i córki środków we wskazanej wysokości (s. 2 uzasadnienia). Nie mogą być również przyczyną przyznania prawa pomocy wnioski, które Skarżący wywiódł z powołanych przez niego orzeczeń. Przede wszystkim dlatego, że Sad nie oceniał w nich tożsamej sytuacji do tej, badanej w niniejszym postępowaniu, zatem przywołane w treści sprzeciwu cytaty należy traktować jako wyrwane z kontekstu. Nadto Sąd, postanowieniem z [...] lutego 2010 r. [...] oddalił zażalenie w przedmiocie prawa pomocy, natomiast w sprawie [...] (postanowienie z [...] marca 2010 r.) zwolnienie nie dotyczy całości kosztów sądowych, zaś Sąd jednoznacznie wyjaśnił, że "(...) małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy, w tym pomocy w zakresie prowadzonych procesów sądowych, polegającej także na udzieleniu środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, faktu tego nie zmienia pozostawania małżonków w ustroju rozdzielności majątkowej". W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.