III SA/Wa 3133/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P.S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 marca 2018 r. w sprawie ze skargi P.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 21 marca 2018 r. w ten sposób, że: 1. odmówić skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. ustanowić skarżącemu doradcę podatkowego z urzędu.

P.S. (dalej: "Skarżący"), na urzędowym formularzu PPF, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wskazał, że jest osobą bezrobotną, utrzymuje się z prac dorywczych (ok. 800 zł), pozostaje na utrzymaniu żony uzyskującej 3000 zł miesięcznie oraz świadczenie "500+". Spłaca wraz z żoną kredyt w wysokości 1300 zł miesięcznie oraz pożyczkę w wysokości 600 zł miesięcznie. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwiema córkami, posiada mieszkanie o powierzchni 47,4 m2 we współwłasności z bankiem (kredyt hipoteczny). Zarządzeniem z dnia 16 lutego 2018 r. referendarz sądowy wezwał Skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów i informacji o jego stanie majątkowym. Skarżący nie odpowiedział na to wezwanie. Postanowieniem z dnia 21 marca 2018 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jako powód odmowy podał brak dostatecznych informacji o szczegółach sytuacji życiowej Skarżącego. Pismem z dnia 15 lipca 2018 r. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia wskazując, że nie jest w stanie uiścić kwoty 1000 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. Skarżący wskazał, że miesięczne dochody jego rodziny nie wystarczają na pokrycie miesięcznych kosztów utrzymania. Ponosi wysokie koszty kredytu hipotecznego, pożyczki oraz koszty życia codziennego. Dodał, że nie jest w stanie uiścić wynagrodzenia doradcy podatkowego w kwocie 4500-5000 zł. Skarżący załączył zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia żony oraz wspólną deklarację podatkową PIT-37 za 2017 r. oraz PIT/O za 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W tym miejscu Sąd zauważa, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). W rozpoznawanej sprawie Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na obecnym etapie postępowania koszty, które będzie musiał ponieść Skarżący, aby podjąć dalszą obronę swoich praw, to wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1000 zł oraz koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W kwestii kosztów sądowych Sąd postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Po przeanalizowaniu dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, również tych nadesłanych w toku poprzednio toczącego się postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy, Sąd zauważa, że sytuacja finansowa Skarżącego uległa poprawie w stosunku do lat ubiegłych. Z przedłożonych zeznań podatkowych wynika, że zwiększeniu uległy dochody małżonki Skarżącego (porównanie wartości wykazanych w deklaracjach za 2015 r. i 2017 r., k. 45 i 120 akt sądowych), zaś we wniosku o udzielenie prawa pomocy Skarżący wskazał, że zaczął podejmować prace dorywcze. Deklarowany dochód miesięczny 4-osobowej rodziny Skarżącego wzrósł i wynosi 4.300 zł. Z tego względu, a także mając na uwadze fakt, iż wysokość wpisu od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), czyli w przedmiotowej sprawie – 1.000 zł, Sąd doszedł do przekonania, że niezasadnym jest udzielenie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd uznał natomiast za konieczne przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia mu pełnomocnika z urzędu, ponieważ z nadesłanych przez Skarżącego dokumentów wynika, że jego sytuacja finansowa może uniemożliwić mu poniesienie jednocześnie kosztu wpisu od skargi kasacyjnej i kosztów zastępstwa procesowego, które na etapie postępowania kasacyjnego jest obowiązkowe. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.