III SA/Wa 2823/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Owsiak, po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K.O. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2018 r. w sprawie ze skargi K.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie

Skarżący K.O., na urzędowym formularzu PPF, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych nie wskazując jednak zakresu swojego żądania. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego o uzupełnienie braków formalnych urzędowego formularza PPF i wskazanie zakresu swojego żądania. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący wyjaśnił, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący wskazał, że uiszczenie kosztów sądowych znacznie przekracza jego możliwości finansowe. Na sytuację finansową Skarżącego miała również wpływ sytuacja będąca przedmiotem niniejszego postępowania. Z oświadczenia o stanie majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem, posiada dom o powierzchni 150 m² (wartość 480.000 zł), inną nieruchomość o powierzchni 1 ha (wartość 100.000 zł). Skarżący posiada również trzy ciągniki siodłowe [...] o wartości: 55.000 zł, 25.000 zł i 20.000 zł. Skarżący wskazał również, że posiada: dom, bazę transportową, biuro oraz budynki biurowo – magazynowe. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Skarżący uzyskuje dochód w kwocie 4.000 zł. Do swoich miesięcznych wydatków Skarżący zaliczył: 3.200 zł – koszty za mieszkanie, leki, media, życie. Skarżący posiada kredyt w Banku [...] – 79.000 zł, zaległość w ZUSie – 65.324,40 zł, zaległość w urzędzie skarbowym – 54.295 zł, leasingi samochodowe – 30.000 euro i 150.000 zł oraz kredyt w [...] – 35.000 zł W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący nadesłał: wyciąg z rachunku bankowego, zeznanie podatkowe PIT-36L, z którego wynika, że za 2017 r. Skarżący uzyskał przychód w kwocie 5.973.286,64 zł, dochód w kwocie 11.612,60 zł, a koszty uzyskania przychodu wyniosły 5.961.674,04 zł. Skarżący przedstawił również ostateczne wezwania do zapłaty rat leasingu oraz zaległości kredytowych, zawiadomienie o postawieniu pożyczki w stan natychmiastowej wykonalności oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania przez ZUS. Skarżący wyliczył koszty miesięcznego utrzymania: energia elektryczna – 300 zł, gaz – 600 zł, woda – 300 zł, leki – 300 zł, śmieci – 33 zł, żywność – 1.200 zł, zajęcia edukacyjne syna – 500 zł. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2018 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem referendarza sądowego przedstawione dokumenty wykluczają Skarżącego z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Wynika z nich mianowicie, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu dochód w kwocie 4.000 zł. Skarżący posiada majątek w postaci domu, innej nieruchomości (1ha), trzech ciągników siodłowych (łączna wartość 100.000 zł), biura, bazy transportowej, budynków biurowo – magazynowych. Skarżący wskazał, że na koszty za mieszkanie, leki, media i życie wydaje kwotę 3.333 zł miesięcznie. Jednakże nie nadesłał żadnych rachunków miesięcznych opłat potwierdzających te opłaty. Jak wynika natomiast z zeznania podatkowego PIT-36L, Skarżący w 2017 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Skarżący uzyskał przychód w kwocie 5.973.286,64 zł, koszty uzyskania przychodów wyniosły 5.961.674,04 zł, a dochód 11.612,60 zł. Ponadto Skarżący będąc zobowiązany do wykazania i udokumentowania sytuacji majątkowej swojej oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, nie nadesłał żadnych dokumentów i informacji dotyczących jego żony. Pismem z dnia 4 lipca 2018 r. Skarżący wniósł sprzeciw, w którym wskazał, że w sposób wystarczający wykazał trudną sytuację finansową, która jest wynikiem działań organów podatkowych. Skarżący podniósł, że nie może zbyć żadnego ze składników swojego majątku, ponieważ stanowi on w głównej mierze infrastrukturę techniczną konieczną do wykonywania działalności gospodarczej. Zdaniem Skarżącego kategoria wysokości jego przychodów nie jest miarodajna dla oceny jego możliwości płatniczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Podnieść należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 638 zł. Sąd w pełni podziela rozważania referendarza sądowego, które w konkluzji prowadzą do wniosku, że Skarżący jest w stanie wygospodarować środki pieniężne na poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania kasacyjnego. Z przedłożonych przez Skarżącego dokumentów wynika bowiem, że Skarżący w 2017 r. odnotował przychód w wysokości ok. 6 mln zł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Z powyższego nie wynika zatem, aby zapłata 638 zł przekraczała możliwości finansowe Skarżącego. Należy bowiem zważyć, że to przede wszystkim przychody obrazują rozmiar prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej i jego zdolność finansową. Sąd ponownie podkreśla, że przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Stąd też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Tymczasem z przedstawionych dokumentów źródłowych wynika, że Skarżący nie zalicza się do tej kategorii osób, ponieważ posiada źródło stałego dochodu, a także pokaźny majątek, na który składają się wartościowe ruchomości i nieruchomości. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że sformułowane przez Skarżącego żądanie uchylenia postanowienia referendarza sądowego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zawarta w nim ocena sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych Skarżącego jest poprawna. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.