III SA/Wa 2636/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz (sprawozdawca), sędzia WSA Beata Sobocha, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi P. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., wydanym na podstawie art. 51 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 4, art. 62 § 4 oraz art. 55 i art. 62 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm. dalej jako "O.p"), Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. zaliczył P. L. (dalej jako "Skarżący", "Strona") wpłatę z dnia 13 lutego 2019r. w kwocie 2.656,00 zł na poczet zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych (podatek p.c.c.) za 2016 r., w następujący sposób: kwotę 2.214.86 zł na należność główną, kwotę 441.14 zł na odsetki za zwłokę, naliczone za okres od 20 sierpnia 2016r. do 13 lutego 2019r. W dniu 5 lipca 2019r., w terminie Skarżący wniósł do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu Strona wyjaśniła, że w dniu 22 grudnia 2015r. w Sądzie Rejonowym w L. odbyła się licytacja komornicza mieszkania położonego w S. przy ul. [...]. Na pytanie skierowane do komornika sądowego, czy zakup mieszkania wiąże się z dodatkowymi kosztami, na przykład z koniecznością zapłaty podatku, otrzymała odpowiedź, że zakup mieszkania w drodze licytacji nie podlega podatkowi, a jedyny koszt to opłata sądowa w wysokości 100,00 zł. W dniu 28 czerwca 2018r. osoba upoważniona do odbioru korespondencji Skarżącego odebrała wezwanie z Urzędu Skarbowego w L. do złożenia deklaracji PCC-3. W rozmowie telefonicznej z pracownikiem tego Urzędu Strona dowiedziała się, że przepisy odnośnie podatku od czynności cywilnoprawnych zmieniły się 1 stycznia 20I6r., a za datę nabycia uważa się uprawomocnienie postanowienia o przysądzeniu własności, a nie datę licytacji, w związku z czym Strona zobowiązana jest do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. Wobec uznania, że wezwanie takie nie może być zgodne z prawem gdyż narusza powszechnie obowiązującą zasadę, że prawo nie działa wstecz, Skarżący wystąpił do Krajowej Informacji Skarbowej z wnioskiem o indywidualną interpretację. W dniu [...] stycznia 2019r. otrzymał interpretację z Krajowej Informacji Skarbowej, że jest zobowiązany do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych od zakupu mieszkania w drodze licytacji, w związku z czym w dniu 14 lutego 2019r. dokonał jego zapłaty. Po otrzymaniu wezwania z dnia 26 kwietnia 2019r. i uzyskaniu informacji telefonicznej z Urzędu Skarbowego w L. okazało się, że kwoty wymienione w upomnieniu stanowią prawdopodobnie odsetki za opóźnienie w zapłacie podatku za okres od 5 sierpnia 2016r. do dnia wpłaty. W ocenie Skarżącego odsetki zostały naliczone za okres, w którym trwał w przekonaniu, że nie istnieje konieczność zapłaty podatku ponieważ taką informację otrzymał od komornika sądowego, który jest urzędnikiem reprezentującym Państwo Polskie i nie miał żadnej możliwości aby dowiedzieć się, że po przetargu przepisy się zmieniły, a nowe mają zastosowanie również do przetargów które miały miejsce przed zmianą przepisów. Strona zwróciła uwagę, że gdyby została poinformowana przez urząd o obowiązku zapłaty podatku bezzwłocznie w 2016r. problem odsetek za okres ponad dwóch lat nie istniałby. W świetle powyższych okoliczności Skarżący wniósł o anulowanie wszelkich dodatkowych opłat z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych, natomiast w przypadku decyzji odmownej wniósł o przedstawienie wyliczeń jak odsetki zostały naliczone oraz udzielenie informacji o możliwości odwołania się od decyzji naliczającej odsetki do możliwie niezawisłego sądu. W dniu 6 sierpnia 2019r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. wpłynęło pismo Strony stanowiące uwagi do stanowiska organu podatkowego pierwszej instancji wynikającego z pisma z dnia 22 lipca 2019r., w którym Strona ponownie podkreśliła, że gdyby o obowiązku zapłacenia podatku została poinformowana w 2016r. nie istniałby obecnie problem odsetek za zwłokę. Postanowieniem z dnia [...] września 2019r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. po rozpatrzeniu okoliczności faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] czerwca 2019 r. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł w dniu 28 października 2019r., w terminie, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] września 2019r. Strona wskazała, że podtrzymuje opinię, ż podatek PCC został naliczony z naruszeniem zasady, że prawo nie działa wstecz oraz z naruszeniem zasady, że w trakcie postępowania nie można zmieniać zasad postępowania. Jeśli licytacja odbyła się w czasie gdy od nabycia nieruchomości na przetargu w sądzie nabywca nie był zobowiązany zapłacić podatku PCC to ta zasada powinna obowiązywać do końca postępowania. Jak wyjaśnił, podatek zapłacił ponieważ nie miał możliwości przedstawienia sprawy do rozstrzygnięcia przez niezawiły Sąd, a w pismach z Urzędu Skarbowego był zastraszany odpowiedzialnością z Kodeksu Karnego Skarbowego. W dalszej części skargi Skarżący zwrócił uwagę, że jeśli uczestnik postępowania nie jest reprezentowany przez profesjonalnego prawnika, to sąd powinien zawiadamiać uczestnika postępowania o jego obowiązkach oraz o możliwości zaskarżania decyzji i postanowień Sądu. W tym wypadku Sąd Rejonowy w L. powinien był zaraz po uprawomocnieniu się postanowienia o przysądzeniu własności poinformować o obowiązku zapłacenia podatku PCC. Sąd takiej czynności nie podjął a wysłanie postanowienia do Urzędu Skarbowego zostało opóźnione o ponad rok. Urząd Skarbowy wystosował do Strony wezwanie do złożenia deklaracji PCC dopiero 19 czerwca 2018r., czyli 8 miesięcy i 8 dni po uzyskaniu z sądu informacji o zakupie mieszkania na licytacji. W tej sytuacji Skarżący nie może być odpowiedzialna za opóźnienie w zapłaceniu podatku. Rozumiejąc argumenty Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., że zgodnie z polskim prawem obywatel ma obowiązek znać dokładnie przepisy podatkowe i płacić podatek oraz odsetki bez wezwania Skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia, stwierdzenie, że odsetki za opóźnienie w zapłacie podatku PCC zostały naliczone bezprawnie, nakazanie Urzędowi Skarbowemu w L. zwrotu zapłaconego podatku PCC w kwocie 2.656,00 zł oraz zakończenie postępowania w tej sprawie. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] września 2019r. i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.). Ponadto sąd może stwierdzić nieważność aktu administracyjnego w całości lub w części, jeżeli został wydany: z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym aktem administracyjnym, został skierowany do osoby niebędącej stroną w sprawie, był niewykonalny w dniu jego wydania i jego niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jego nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jego wykonania wywołałby czyn zagrożony karą ( art. 145 § 1 pkt 3 tej ustawy w związku z art. 247 § 1 O.p.). Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ww. p.p.s.a.). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. brzmienia art. 119 pkt 3 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sądowa kontrola zaskarżonego aktu przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie wbrew podniesionym w skardze zarzutom, nie narusza prawa. Tym samym skarga okazała się nietrafiona. Przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie było postanowienie w sprawie zaliczenia. Zgodnie z art. 62 § 1 O.p, jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę, z zastrzeżeniem § 2, zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. Natomiast zgodnie z art. 55 § 2 ustawy jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku w jakim, w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. W myśl art. 51 § 1 O.p. podatek niezapłacony w terminie płatności jest zaległością podatkową, a zgodnie z zapisem art. 53 § 1 cyt. ustawy, od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę od dnia następnego po upływie terminu płatności (art. 53 § 4 O.p.) do dnia zapłaty podatku, włącznie z tym z dniem, stosownie do zapisu § 4 ust. 1 pkt rozporządzenia w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach. Z powyższego wynika, że odsetki za zwłokę naliczane są z mocy prawa i płatne bez wezwania organu podatkowego, z wyjątkiem przypadków, w których: przepis szczególny wyłącza ich naliczanie z mocy prawa, organ podatkowy zastosował ulgę w spłacie zobowiązania lub zaległości podatkowej, której skutkiem jest nie naliczanie odsetek za zwłokę. Obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę wynika z przepisów i nie zależy od woli organu podatkowego. Naliczanie odsetek za zwłokę jest automatycznym niejako skutkiem powstania zaległości podatkowej. Sytuacje, w których z mocy prawa nie nalicza się odsetek za zwłokę, zostały wymienione w art. 54 O.p., jednakże z akt sprawy wynika, że nie wystąpiła w niej żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Nie jest sporne, że w dniu dokonania wpłaty przez Skarżącego w wysokości 2.656,00 zł na Stronie ciążyła zaległość w podatku od czynności cywilnoprawnych za 2016r., od której należne były odsetki za zwłokę. Z tych właśnie przyczyn organ podatkowy pierwszej instancji zobligowany był zaliczyć ww. wpłatę zgodnie z dyspozycją art. 55 § 2 O.p. proporcjonalnie na należność główną i odsetki za zwłokę, co też uczynił. Odnosząc się natomiast do zarzutów braku podstaw do żądania od Skarżącego zapłaty zaległego podatku od czynności cywilnoprawnych, Sąd administracyjny podkreśla, że postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, technicznym nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, lecz informującym o sposobie zaliczenia wpłaty. Dokonując zaliczenia wpłaty podatku na poczet zaległości podatkowych, organ podatkowy w tym postępowaniu nie jest uprawniony do weryfikacji prawidłowości złożonych przez podatnika deklaracji, czy rozstrzygnięć określających wysokość zobowiązań. Ze względu na charakter tego postępowania nie można w jego ramach rozstrzygać wszelkich zagadnień materialnoprawnych, tym bardziej kwestii dotyczących sposobu działania Sądu Rejonowego w L.. Jak wskazano wyżej Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Granice tej sprawy to jej przedmiot – zaliczenie kwoty nadpłaty na poczet zobowiązania podatkowego. Nie mogły zatem podlegać w tym postępowaniu rozpatrzeniu przez Sąd zarzuty dotyczące wymiaru podatku. Na marginesie można jedynie wskazać, że Skarżący był zaznajomiony ze stanowiskiem merytorycznym organów podatkowych w rozpoznawanej sprawie. Należy zwrócić uwagę na znajdującą się w aktach sprawy interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2019 r., z treści której wynika, że w niniejszej sprawie zasadniczą kwestią było ustalenie, kiedy powstał obowiązek podatkowy oraz czy do tego nabycia ma zastosowanie art. 2 pkt 3 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych obowiązujący do dnia 31 grudnia 2015r. Mając na względzie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, w szczególności art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że momentem powstania obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z wydaniem postanowienia sądu o przysądzeniu własności nieruchomości, jest dzień uprawomocnienia się tego postanowienia. Z tym bowiem dniem następuje przeniesienie własności na rzecz nabywcy. W niniejszej sprawie postanowienie Sądu o przysądzeniu własności nieruchomości uprawomocniło się w dniu 8 sierpnia 2016r., co oznacza, że w dniu 8 sierpnia 2016r. powstał obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych, w związku z wydaniem powyższego postanowienia. W związku z powyższym, stwierdzono, że nabycie przez Skarżącego nieruchomości w drodze licytacji, nie podlega wyłączeniu od opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 2 pkt 3 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Wyłączenie z opodatkowania na podstawie powyższego przepisu ma bowiem zastosowanie do opodatkowania czynności z tytułu których obowiązek podatkowy powstał przed 1 stycznia 2016r. W kontekście powyższej okoliczności można zgodzić się z organem odwoławczym, że odpowiedzialność za prawidłowe sporządzenie i złożenie deklaracji, podobnie jak i zapoznanie się z obowiązującymi przepisami prawa związanymi z dokonywaniem jakiejkolwiek czynności cywilnoprawnej spoczywa na podatniku, który tej czynności dokonuje. Jeżeli Skarżący miał jakiekolwiek wątpliwości co do stanowiska organów podatkowych w zakresie wymiaru podatku mógł korzystać ze stosownych środków zaskarżenia w tym zakresie. Postępowanie w sprawie zaliczenia wpłaty nie jest trybem, w którym organy mogły badać merytoryczne zarzuty Skarżącego dotyczące zasad powstawania i wysokości zobowiązania podatkowego, czy też podstawy naliczenia odsetek za zwłokę. Z tych też powodów Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. gdyż zaskarżonym postanowieniom nie można postawić zarzutu naruszenia prawa zarówno procesowego jak i materialnego a przeprowadzone postępowanie wykazało nieistnienie naruszenia prawa w działalności organu administracji, której skarga dotyczy. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji