III SA/Wa 2486/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Grzybowski (sprawozdawca), sędzia WSA Agnieszka Sułkowska, Protokolant sekretarz sądowy Anna Skorupska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 22 września 2025 r. nr 0111-KDIB2-1.4010.333.2025.1.ED w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę

Zaskarżoną interpretacją indywidualną z 22 września 2025 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał za nieprawidłowe stanowisko O. S.A. z siedzibą w W. (skarżąca) w zakresie pytania dotyczącego przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych z tytułu otrzymanej przez spółkę kwoty ugody sądowej. W opisie sprawy strona wyjaśniła, że otrzymane świadczenie związane było z nieudanymi inwestycjami (m.in. zakupu udziałów, udzielenia finansowania, pożyczki, czy objęcia obligacji). Większości wierzytelności związanych z ww. transferami pieniężnymi nie udało się odzyskać. Zostały one jednak objęte ochroną ubezpieczeniową. Z uwagi na to, że ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania, strona złożyła pozew do sądu powszechnego. W ramach mediacji zmierzających do polubownego zaspokojenia roszczenia o odszkodowanie strony zamierzają zawrzeć ugodę sądową, na podstawie której ubezpieczyciel zapłaci na rzecz skarżącej określoną kwotę. To właśnie powyższe świadczenie stało się przedmiotem pytania interpretacyjnego skarżącej, w ramach którego powzięła wątpliwość, czy należy je kwalifikować jako przychód podatkowy. Zdaniem spółki odpowiedź powinna być przecząca, zważywszy na treść art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zgodnie z którym do przychodów nie zalicza się zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów. W ocenie skarżącej kwota ugody stanowić będzie bowiem (jedynie częściową) kompensatę poniesionych strat finansowych, zatem traktować ją należy, jako wspomniany zwrot wydatków. Nie zgadzając się z tym zapatrywaniem organ interpretacyjny wskazał przede wszystkim, że otrzymane świadczenie będzie wynikało z ugody zawartej z ubezpieczycielem, co nie jest równoznaczne ze zwrotem wydatków poniesionych przez skarżącą. Odmienny zatem będzie tytuł (źródło) świadczenia, tj. umowa ubezpieczeniowa; nie jest to tożsame ze zwróconymi wydatkami, niezaliczonymi uprzednio do kosztów uzyskania przychodów. Poza tym wydatki na nabycie obligacji co do zasady nie mogą stanowić kosztu podatkowego, z zastrzeżeniem ich zbycia, co w sprawie nie miało miejsca. Podobnie wydatki z tytułu pożyczki nie stanowią kosztu podatkowego (jako że z istoty swej nie są definitywne). W skardze do tut. Sądu, domagając się uchylenia zaskarżonej interpretacji, a także zwrotu kosztów postępowania, spółka podniosła zarzuty naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 1 i pkt 6a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Ich istota (opis na s. 2 i n. skargi), jak też argumentacji wspierającej podstawy zaskarżenia (s. 7 i n. skargi), sprowadza się do twierdzeń, że: - w związku z otrzymaną kwotą nie wystąpi przysporzenie majątkowe (skoro ta będzie jedynie częściowo kompensowała poniesione straty), - nawet gdyby nominalnie uznać kwotę ugody za przychód podatkowy, to potraktować tenże należy jako "zwrot wydatków" w rozumieniu klauzuli wyłączającej z pkt 6a ww. artykułu, - brak uprzedniego zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów takiego zwrotu nie musi wynikać z wyłączenia, o którym mowa w art. 16 ust. 1 ustawy, lecz również z działania samego podatnika, - wskazane unormowanie (wyłączenie przychodowe) należy odnosić do takich samych, a nie tych samych kwot podlegających zwrotowi, tzn. także do kwot, które wprawdzie nie można za te same wydatki, ale ekonomicznie realizują funkcję zwrotu (kompensują wydatek). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując ocenę wyrażoną w spornej interpretacji indywidualnej. Na rozprawie przed tut. Sądem pełnomocnik organu wnosił i wywodził jak dotychczas; w imieniu skarżącej nikt się nie stawił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd nie podzielił wykładni art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych forsowanej w skardze, z następujących powodów, które odnieść należy do zasadniczych tez strony skarżącej. Po pierwsze, ustawa podatkowa w art. 12 ust. 1, art. 14-14a wymienia szereg kategorii przychodu podatkowego. Wynika z powyższego, że poszczególne przysporzenia kwalifikowane są w pierwszym rzędzie wedle wzorca normatywnego, a nie ekonomicznego, jak to postuluje strona. Zatem z systemowego punktu widzenia nie sposób podzielić twierdzenia skarżącej kładącego nacisk przede wszystkim na bilansowy aspekt rozliczenia kwoty ugody, tj. funkcjonalny (kompensacyjny) związek przysporzenia z tego tytułu poniesioną stratą inwestycyjną. Trafnie zauważa organ, że wskazana kwota otrzymana tytułem ubezpieczenia inwestycji nie pochodzi z tego samego źródła, co ewentualny zwrot uprzednio wydatkowanych środków. Przeciw interpretacji kładącej nacisk na ogólną zasadę opodatkowania dochodu przemawia również zasada exceptiones non sunt extendae, którą należy mieć na względzie analizując relację ust. 1 i ust. 4 art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Słowem, wbrew twierdzeniom skargi, kwota ugody będzie przysporzeniem dla podatnika, jednak z innego tytułu; to że ma wyrównywać szkodę nie oznacza, że podatnik otrzyma zwrot wydatków. Po drugie, zwrot ma się odnosić do tożsamych wydatków i do dłużnika, na rzecz którego poniesiono wydatek. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny analizując zbliżony stan faktyczny, "wydatek zwrócony" to ten sam, a nie taki sam wydatek, jak ten, który został poniesiony. Zwróconym innym wydatkiem nie jest uzyskana przez podatnika kwota, która tylko odpowiada wartości poniesionego wydatku, lecz nie stanowi jego zwrotu. Wobec tego wypłacone odszkodowanie (tak jak świadczenie wynikające z ugody dotyczącej wysokości tego odszkodowania) należy zakwalifikować jako przychód podlegający opodatkowaniu, otrzymany w związku z zaistnieniem warunków ujętych w umowie ubezpieczenia (por. wyrok NSA o sygn. II FSK 468/22, CBOSA). Nie jest więc tak, że skoro bilansowo kwota ugody ma równoważyć wydatki z tytułu poniesionych strat, to należy ją traktować jako swego rodzaju pośredni zwrot poniesionych wydatków. Jak już wspomniano, art. 12 ust. 4 ustawy podatkowej nie powinno się interpretować się rozszerzająco, co w istocie postuluje podatnik; usiłuje bowiem wyinterpretować wyłączenie przychodowe nieprzewidziane przez ustawę, tymczasem gdyby prawodawca zamierzał takowe zawrzeć, to uczyniłby to, na co wskazuje pośrednio treść pkt 8 lit. a ww. art. 12 ust. 4. Po trzecie wreszcie, choć już tylko z ww. powodów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ww. przepis art. 12 ust. 4 pkt 6a ustawy odnosi się zasadniczo do symetrii "koszt podatkowy – przychód podatkowy" oraz "koszt niepodatkowy – przychód niepodatkowy". Jeżeli poniesione koszty ujmowane są w księgach na kontach kosztowych, ich późniejszy zwrot będzie stanowił dla jednostki przychód i zostanie zaewidencjonowany na kontach przychodów. I przeciwnie, jeżeli takiego ujęcia w kosztach podatkowych brak (koszt ma charakter niepodatkowy), zwrot danego wydatku nie będzie przychodem. Prezentowane przez stronę stanowisko wspomnianą symetrię zaburza. Chybiona jest zatem również krytyka związana ze stanowiskiem organu w zakresie, w jakim odwołuje się do m.in. do normatywnego katalogu wydatków wyłączonych z kosztów uzyskania przychodów (art. 16 ust. 1 ustawy). Zasadnie w spornej interpretacji uznano, innymi słowy, że nie została także spełniona przesłanka "niezaliczenia do kosztów uzyskania przychodów" wydatku. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.