III SA/Wa 2419/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych postanawia 1) zwolnić skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej oraz ustanowić na jego rzecz adwokata, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie

Skarżący A. S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, iż całość dochodu jego czteroosobowego gospodarstwa domowego pochłaniają stałe koszty utrzymania. Powołał się także na ciążące na nim znaczne zadłużenie oraz fakt zajęcia konta firmowego i konieczność zawieszenia działalności gospodarczej. Podał, iż na utrzymaniu Skarżącego pozostaje bezrobotny syn, zaś na dochód starszego syna składa się kieszonkowe od babci (200 zł), płatny staż oraz stypendium rektorskie (780 zł). Dodał, iż jego niepełnosprawna żona rozpoczęła działalność gospodarczą i uzyskiwany z niej dochód stanowi główne źródło utrzymania rodziny. Skarżący ujawnił, iż posiada mieszkanie oraz dwa samochody. Dochód z działalności określił na kwotę 3.217,11 zł, przy czym zaznaczył, że od 1 grudnia 2017 r. została ona zawieszona. Z działalności tej żona ponosi natomiast stratę na poziomie 1.041,93 zł, zaś dochód syna wynosi 1.800 zł – łącznie 3.975,18 zł. Skarżący przedstawił wyliczenie zobowiązań i stałych wydatków. W skali miesiąca kształtują się one na poziomie 5.807,07 zł. Dodatkowo co drugi miesiąc wydatkuje on kwotę 330 zł, zaś raz do roku 2.246,62 zł. Przedłożył również deklaracje PIT-5, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności żony, wydruk z CEIDG. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał m. in. zeznania podatkowe, wydruk z podatkowej księgi przychodów i rozchodów, dokumenty obrazujące wydatki, wyciągi bankowe, dokumenty dotyczące postępowania egzekucyjnego. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej jako: "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 maja 2015 r. (II FZ 428/15) wprowadzono ją do porządku prawnego w celu zapewnienia możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do Sądu tym osobom, które, ze względu na trudną sytuację materialną, zmuszone byłyby do rezygnacji z obrony swych praw przed Sądem z powodu kosztów sądowych przekraczających ich możliwości finansowe. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym) – zob. art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Oceniając ten wniosek z punktu widzenia powyższych przesłanek referendarz sądowy uznał, że częściowo zasługuje on na uwzględnienie. Zadecydował o tym przede wszystkim etap na jakim aktualnie znajduje się postępowanie sądowe. Otóż wyrokiem z 18 września 2017 r. oddalono skargę Skarżącego i realizacja prawa do kontroli instancyjnej tego wyroku uzależniona jest od ustanowienia pełnomocnika. Wynika to z wprowadzonego przepisem art. 175 P.p.s.a. "przymusu adwokackiego", czyli obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Innymi słowy uczestnictwo profesjonalnego pełnomocnika na tym etapie postępowania jest niezbędne. Tymczasem z nadesłanych materiałów wynika, że z dniem [...] r. Skarżący zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej. Obecnie działalność taką prowadzi jego żona. Podjęła ją w lipcu 2017 r. w związku z otrzymaniem pożyczki na ten cel. Do tego czasu była osobą bezrobotną i stan taki utrzymywał się od października 2011 r. Póki co obroty w firmie nie są znaczne. W okresie lipiec-grudzień 2017 r. przychód wyniósł mianowicie 18.100 zł, zaś wydatki 14.448,18 zł. W styczniu br. wielkości te wyniosły odpowiednio 4.380 zł i 2.601,54 zł. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostają jeszcze dwaj synowie – jeden bezrobotny bez prawa do zasiłku, a drugi student uzyskujący dochód w postaci stypendium rektorskiego, płatnego stażu i kieszonkowego (łącznie dochód ten Skarżący wyliczył na 1.800 zł). Z kolei stałe miesięczne wydatki wynoszą 5.807,07 zł i składają się na nie: opłata za mieszkanie, kablówkę i Internet, wyżywienie i leki, koszty opieki medycznej, rata bankowa, spłata dwóch kart kredytowych, rata za szkołę, składki ZUS. Do tego dochodzą jeszcze opłaty za prąd i gaz w wysokości odpowiednio 300 zł i 30 zł/2 m-ce. Co ciekawe z płatnością części z tych wydatków Skarżący zalega. Z nadesłanych materiałów wynika bowiem, że [...] grudnia 2017 r. wydano wobec niego nakaz zapłaty zaległego czynszu za mieszkanie (najstarsze opóźnienie dotyczy stycznia 2017 r.). Ciąży na nim także dług z tytułu czesnego za naukę jednego z synów w liceum. Dodatkowo Skarżący posiada zaległości podatkowe i to zarówno w podatku od towarów i usług, jak i w podatku dochodowym. Zadłużenie dotyczy także należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Łączna kwota egzekwowana wynosi 610.154,20 zł. To właśnie fakt istniejących zobowiązań doprowadził referendarza sądowego do wniosku, że zasadne jest zwolnienie Skarżącego od wpisu od ewentualnej (w przypadku jej wniesienia) skargi kasacyjnej oraz - z uwagi na wzmiankowany wyżej "przymus adwokacki" – ustanowienie na jego rzecz pełnomocnika. Zobowiązanie Skarżącego do opłacenia tych kosztów mogłoby bowiem wiązać się z koniecznością pogłębienia – i tak już znacznego – zadłużenia. Na taką ocenę rzutował także stan zdrowia żony Skarżącego i orzeczony wobec niej umiarkowany stopień niepełnosprawności. Jednocześnie referendarz sądowy nie znalazł podstaw by zakres przyznanego prawa pomocy rozszerzyć na ewentualne inne koszty sądowe. Nie da się bowiem wykluczyć, iż sytuacja finansowa Skarżącego ulegnie poprawie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.