III SA/Wa 2265/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Przybysz, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 25 listopada 2016 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia uchylić zarządzenie referendarza sądowego z dnia 25 listopada 2016 r. i przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

Skarżąca - A. S.A. – pismem z dnia 4 lipca 2016 r. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 15 września 2016 r. wezwał Skarżącą do nadesłania formularza PPPr, a także do nadesłania informacji i dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej. Pismem z dnia 11 października 2016 r. Skarżąca przysłała wymagane dokumenty. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 20 października 2016 r. wezwał Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez jego osobiste podpisanie przez osobę upoważnioną do reprezentacji Spółki lub ponowne nadesłanie osobiście podpisanego formularza PPPr. Z uwagi na to, że Skarżąca nie nadesłała we wskazanym terminie wymaganych dokumentów, starszy referendarz sądowy, zarządzeniem z dnia 25 listopada 2016 r. pozostawił bez rozpoznania wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca pismem z dnia 16 grudnia 2016 r. wniosła sprzeciw na powyższe zarządzenie wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub zmianę zaskarżonego zarządzenia. W uzasadnieniu Skarżąca podniosła kwestię wadliwości doręczenia Skarżącej wezwania Sądu do nadesłania dokumentów dotyczących prawa pomocy. Pismem z dnia 11 stycznia 2017 r. Skarżąca ponownie została wezwana do nadesłania, w terminie 7 dni, wypełnionego formularza PPPr. Skarżąca przy piśmie z dnia 30 stycznia 2017 r. nadesłała wypełniony formularz PPPr, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanych przez Skarżącą dokumentów wynika, że prowadzone jest w stosunku do niej postępowanie upadłościowe, nie posiada żadnych środków, ma zajęte rachunki, nie osiąga żadnych dochodów. Skarżąca podkreśliła, że uzyskała już zwolnienia z ponoszenia kosztów w innych sprawach. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych [...] zł. Za rok obrotowy 2015 poniosła stratę w wysokości 448.567,16 zł. Wskazała stan rachunków bankowych, zastrzegając, iż są one zajęte w ramach egzekucji. Zgodnie z oświadczeniem Skarżącej, Spółka nie zatrudnia żadnych pracowników – wszystkie umowy o pracę zostały rozwiązane przez Skarżącą z dniem 30.06.2014 r. Poinformowała, że nie posiada żadnych nieruchomości oraz że ciążą na niej zobowiązania dotyczące niespłaconych kredytów bankowych, niewypłaconych wynagrodzeń oraz zobowiązań wobec kancelarii podatkowej i akcjonariuszy. Skarżąca przedstawiła zeznanie podatkowe za 2015 rok, rachunki zysków i strat, wyciągi bankowe, bilans, informację o udziałach i spis toczących się postępowań egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm, dalej: ,,P.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu, Skarżąca powyższą przesłankę spełnia. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak nieprowadzenie działalności gospodarczej, brak dochodów z tego źródła, zajęcie rachunków bankowych, czy złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Wskazać przy tym należy, że prawo do sądu nie może być prawem iluzorycznym, co oznacza, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy, Sąd jest obowiązany do takiego rozstrzygnięcia, które umożliwi stronie wniesienie skargi. W ocenie Sądu, w kontekście przedstawionej argumentacji i złożonych dokumentów, żądanie Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uznać należy za uzasadnione, gdyż Skarżąca nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd zauważa, iż Skarżąca w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu za 2015 rok wykazała stratę w wysokości 127.425,93 zł. Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, rozwiązała wszystkie umowy o pracę i nie zatrudnia obecnie żadnych pracowników, nie uzyskuje też żadnych dochodów. Rachunki bankowe Skarżącej zostały zajęte w toku prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych. Ponadto Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidacje jej majątku. Postępowanie w tej sprawie toczy się przed Sądem Rejonowym dla W. [...] Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych pod sygn. akt [...] . Powyższe okoliczności pozwalają zdaniem Sądu uznać, że Skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z tej przyczyny, Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 259 i art. 260 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.