Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III SA/Wa 1847/25

Wyrok WSA w Warszawie z 16 kwietnia 2026 r., III SA/Wa 1847/25 – podatek od spadków i darowizn

Wynik

Oddalono skargę

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
16 kwietnia 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Dariusz Czarkowski, sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn oddala skargę.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. (dalej "NUS") postanowieniem z [...] grudnia 2024 roku wszczął wobec M. S. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu darowizny środków pieniężnych w kwocie 200 000 zł otrzymanych od M. K. NUS wskazał, że na fakt otrzymania darowizny Skarżący powołał się 30 października 2024 roku w toku czynności sprawdzających w zakresie weryfikacji poniesionych przez Skarżącego w 2020 roku wydatków i uzyskanych przychodów opodatkowanych lub przychodów nieopodatkowanych w zakresie niezbędnym do ujawnienia podstawy opodatkowania z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. W dniu 13 stycznia 2025 roku do NUS wpłynęło pismo procesowe złożone przez pełnomocnika Strony, w którym wniósł on o zaliczenie jako dowodu w sprawie załączonego dokumentu na okoliczność potwierdzenia faktu, że Skarżący wcześniej informował o otrzymaniu pieniędzy od swojej matki, a nie dopiero w trakcie prowadzenia czynności sprawdzających. Ponadto pełnomocnik wniósł o przesłuchanie Skarżącego w charakterze strony na okoliczność potwierdzenia faktu informowania przez niego telefonicznie oraz za pośrednictwem strony ePUAP, a także e-Urząd Skarbowy o fakcie otrzymania darowizny przed wszczęciem czynności sprawdzających. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podkreślił, że Skarżący wcześniej powoływał się na fakt otrzymania pieniędzy od matki w kwocie 200 000 zł. Przed wszczęciem czynności sprawdzających Skarżący dzwonił na infolinię urzędu skarbowego i informował o otrzymaniu 200 000 zł darowizny oraz prosił o wskazówki. Otrzymał informację, że powinien złożyć druk SD-3. Druk ten składał za pośrednictwem strony ePUAP. Jednocześnie po wysłaniu druku SD-3 za pośrednictwem strony ePUAP wysłał pismo ogólne do Urzędu Skarbowego poprzez stronę e-Urząd Skarbowy, gdzie wyjaśnił i powołał się po raz pierwszy na fakt otrzymania pieniędzy. W związku z powyższym pełnomocnik wniósł o przesłuchanie Skarżącego na okoliczność potwierdzenia tych faktów oraz zaliczenie jako dowodu w sprawie pisma przesłanego w załączniku. Pełnomocnik wniósł o odstąpienie od wymierzania podatku w wysokości 20%, i wymierzenie go wyłącznie według stawki 7%. Następnie NUS decyzją z [...] lutego 2025 r. ustalił Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w kwocie 32 776 zł. Organ uznał, że w sprawie znajdzie zastosowanie art. 15 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn z 28 lipca 1983 r. (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 644 ze zm.) - zwanej dalej "u.p.s.d.". Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła naruszenie art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.) - dalej "O.p." - poprzez niewzięcie pod uwagę szeregu dokumentów potwierdzających fakt poinformowania organu podatkowego o darowiźnie, co skutkowało zastosowanie stawki 20%, a nie 7%, która była w sprawie należna. Uzasadniając odwołanie Strona wskazała, że swobodna ocena dowodów, zawarta w artykule 112 O.p., jest kluczowym elementem procedury podatkowej w Polsce. Zdaniem Strony, przy stosowaniu zasady swobodnej oceny dowodów, organ powinien: zebrać dowody, ocenić dowody w całości, uzasadnić decyzje. Strona ponowiła argumentację dotyczącą wcześniejszego powoływała się na fakt otrzymania pieniędzy od swojej mamy w kwocie 200 000 zł. Skarżący, w związku z powyższym, wniósł o przesłuchania go w charakterze strony na okoliczność potwierdzenia tych faktów oraz zaliczenie jako dowodu w sprawie pisma przesłanego w załączniku. Jednocześnie pełnomocnik Strony zaznaczył, że organ podatkowy pominął wniosek o przesłuchanie strony, niemniej jednak w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające, że Skarżący wcześniej informował organ podatkowy o fakcie zaistnienia darowizny. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej "DIAS") decyzją z [...] czerwca 2025 r. utrzymał w mocy decyzję NUS. W uzasadnieniu decyzji DIAS stwierdził, że z akt sprawy bezspornie wynika, że w odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień z 23 października 2024 r., w trakcie czynności sprawdzających w zakresie weryfikacji wydatków poniesionych w 2020 r., Skarżący w piśmie z 30 października 2024 r. powołał się na fakt otrzymania darowizny w kwocie 200.000 zł. Z pisma, na które powołuje się pełnomocnik Strony, a które znajduje się w aktach sprawy wynika wprost, że informację o darowiźnie "pierwszy raz" Strona zgłosiła za pośrednictwem platformy e-PUAP w toku czynności sprawdzających 30 października 2024 roku. W piśmie tym Skarżący wskazał wprost: (...) Po dzisiejszej konsultacji na infolinii KIS doradzono mi, aby w drodze wyjaśnień załączyć akt notarialny, umowę darowizny, potwierdzenia przelewów oraz umowę z bankiem jako dokumenty dokładniej obrazujące sytuację. W 2020 r. roku ze wspólnego konta razem z matką zostało wypłacone kolejno 155 000 zł oraz 45 000 zł tytułem opłaty za zakupioną przeze mnie nieruchomość (...). Z notatki pracownika urzędu skarbowego z 25 października 2024 roku wynika zaś, że Skarżący skontaktował się telefonicznie z pracownikiem urzędu celem złożenia wyjaśnień dotyczących wezwania z 23 października 2024 roku. Tym samym DIAS stwierdził, że powołanie się przez Stronę na fakt nabycia nastąpiło w toku czynności sprawdzających, a nie jak twierdzi pełnomocnik "znacznie wcześnie". DIAS stwierdził, że bezpodstawne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w toku postępowania przez organ podatkowy pierwszej instancji. DIAS wyjaśnił, że organ podatkowy nie ma obowiązku dalszego prowadzenia postępowania dowodowego, jeżeli zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający i pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Postanowieniem z [...] stycznia 2025 roku Stronie wyznaczono siedmiodniowy termin na wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego. Natomiast niezależnie od powyższego postanowienia w trybie art. 200 O.p. pełnomocnik Skarżącego 13 stycznia 2025 roku złożył dodatkowe wyjaśnienia w sprawie. Mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy NUS uznał, że w toku czynności Skarżący powołał się na fakt otrzymania 13 lipca 2020 roku darowizny środków pieniężnych w kwocie 200 000 zł. W ustawowym terminie nie złożył zeznania podatkowego, nie zapłacił także należnego od tej czynności podatku. Konsekwencją takiego stanu jest więc zastosowanie w sprawie stawki sankcyjnej przewidzianej w art. 15 ust. 4 u.p.s.d., zgodnie z którym stawka podatku wynosi 20%. Odnosząc się do zarzutu braku przesłuchania Strony, DIAS zauważył, że jakkolwiek organ podatkowy nie przesłuchał Strony na okoliczność potwierdzenia kiedy poinformował organ podatkowy o dokonanej darowiźnie, to w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające ten fakt. W cenie DIAS stan faktyczny i prawny sprawy został prawidłowo ustalony w postępowaniu podatkowym, na podstawie w pełni zgromadzonego materiału dowodowego i decyzja NUS z [...] lutego 2025 r. ustalająca Stronie zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w kwocie 32 776 zł od nabycia środków pieniężnych tytułem darowizny, została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Skarżący pismem z 18 lipca 2025 r. wniósł skargę na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie prawa procesowego wymienionego w art. 122 O.p. poprzez nie wzięcie pod uwagę szeregu dokumentów potwierdzających fakt poinformowania organu podatkowego o zaistniałej pożyczce co skutkowało zastosowanie stawki 20%, a nie 7%, która była w sprawie należna. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącego w całości powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu, ponadto stwierdzając, że swobodna ocena dowodów w O.p. to kluczowy element zapewniający elastyczność i rzetelność procesów podatkowych, jednocześnie chroniąc prawa podatników przez zapewnienie, że decyzje będą podejmowane w oparciu o rzeczywiste i rzetelne informacje. Organ podatkowy nie uwzględnił natomiast okoliczności, że Skarżący powołał się na fakt otrzymania darowizny przed wszczęciem czynności sprawdzających. W związku z powyższym, Skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm obowiązujących; wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei, przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143) - dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji DIAS. Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny zasadności opodatkowania Skarżącego podatkiem od spadków i darowizn z tytułu otrzymanej darowizny z uwzględnieniem stawki 20% przewidzianej w art. 15 ust. 4 u.p.s.d. Zdaniem organów podatkowych, podstawą zastosowania w niniejszej sprawie 20% stawki opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn jest powstanie obowiązku w tym podatku, wskutek powołania się przez Skarżącego w trakcie prowadzonych przez organ czynności sprawdzających na fakt otrzymania w 2020 r. środków pieniężnych jako darowizny od matki. Z zastosowaniem stawki podatkowej 20%, wynikającej z powołanego przepisu nie zgadza się Skarżący, przede wszystkim zarzucając, że organ podatkowy naruszył przepisy prawa procesowego poprzez niewzięcie pod uwagę szeregu dokumentów potwierdzających według Skarżącego fakt poinformowania organu podatkowego o darowiźnie znacznie wcześniej niż podczas czynności sprawdzających. Wskazać należy, że stosownie do art. 17a ust. 1 u.p.s.d., podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2 złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania. Obowiązek składania zeznań podatkowych nie dotyczy przypadków, w których podatek jest pobierany przez płatnika (ust. 2) Momentem powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu w drodze darowizny jest złożenie przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego lub spełnienie przyrzeczonego świadczenia, jeśli umowa darowizny nie była sporządzona w formie takiego aktu (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.p.s.d.). Ponadto zgodnie z art. 6 ust. 4 u.p.s.d. obowiązek podatkowy powstaje jeżeli, nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia. Natomiast w myśl powołanego art. 15 ust. 4 u.p.s.d. nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny lub polecenia darczyńcy podlega opodatkowaniu według stawki 20%, jeżeli obowiązek podatkowy powstał wskutek powołania się podatnika przed organem podatkowym w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej na okoliczność dokonania tej darowizny, a należny podatek od tego nabycia nie został zapłacony. Przepis art. 15 ust. 4 u.p.s.d. wprowadza dwie przesłanki warunkujące zastosowanie sankcyjnej stawki: 1) powołanie się podatnika przed organem podatkowym lub organem kontroli celno-skarbowej w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, na okoliczność dokonania tej darowizny, skutkiem którego to powołania się jest powstanie obowiązku podatkowego; 2) brak zapłaty należnego podatku. Kumulatywne spełnienie tych przesłanek skutkuje opodatkowaniem 20% stawką podatku. Możliwość zastosowania tej stawki uwarunkowana jest powołaniem się na okoliczność otrzymania darowizny w okolicznościach wskazanych w analizowanym przepisie. Owo powołanie się musi pochodzić od samego podatnika, a nie od innego podmiotu, np. darczyńcy czy świadka. Powołanie się oznacza zatem inicjatywę podatnika oraz cel podniesienia okoliczności otrzymania darowizny w trakcie jednego z wymienionych w przepisie postępowań, jakim zazwyczaj jest uniknięcie dalej idących konsekwencji prawnopodatkowych (por. wyrok NSA z 17 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 576/21, CBOSA). W ocenie Sądu organ prawidłowo przyjął, że w sprawie ziściły się przesłanki do zastosowania sankcyjnej stawki określonej w art. 15 ust. 4 u.p.s.d. Z akt sprawy wynika, że Skarżący w ustawowym terminie nie złożył zeznania podatkowego, nie zapłacił także należnego od tej czynności podatku. W odpowiedzi na wezwanie NUS z 23 października 2024 r. (doręczone Skarżącemu w tym samym dniu) prowadzącego czynności sprawdzające w zakresie weryfikacji poniesionych przez Skarżącego w 2020 r. wydatków i uzyskanych przychodów opodatkowanych lub przychodów nieopodatkowanych, Skarżący, 30 października 2024 r., poinformował organ podatkowy o fakcie otrzymania w 2020 roku darowizny od swojej matki. W treści pisma Skarżący wskazał, że "Po dzisiejszej konsultacji na infolinii KIS doradzono mi, aby w drodze wyjaśnień załączyć akt notarialny, umowę darowizny, potwierdzenia przelewów oraz umowę z bakiem jako dokumenty dokładnie obrazujące sytuację" (karta 9 akt adm.). Z notatki pracownika urzędu skarbowego z 25 października 2024 r. również wynika, że Skarżący skontaktował się telefonicznie z pracownikiem urzędu celem złożenia wyjaśnień dotyczących wezwania NUS z 23 października 2024 r. (karta 22 akt adm.) Ponadto Skarżący potwierdził to, że po raz pierwszy powołał się na otrzymaną darowiznę od matki w piśmie ogólnym wysłanym do organu podatkowego w dniu 30 października 2024 r. tj. w toku czynności sprawdzających. Dodatkowo wskazać należy, że Skarżący nie dysponował również żadnym dowodem potwierdzającym, że powołanie się przez Skarżącego na fakt nabycia nastąpiło "znacznie wcześniej" niż w toku czynności sprawdzających, a ponadto jak wynika z notatki służbowej znajdującej się w aktach sprawy (karta 51 akt adm.) w toku postępowania przed organem podatkowym pierwszej instancji nie wpłynęło jakiekolwiek pismo Skarżącego złożone za pomocą platformy e-PUAP. Dla uniknięcia obciążenia stawką 20% koniecznym jest, aby podatnik powołał się na fakt zawarcia umowy darowizny przed organem podatkowym (np. poprzez złożenie deklaracji podatkowej) oraz zapłacił należny podatek zanim wskazane w tym przepisie jedno z postępowań zostanie wszczęte. Wszelkie czynności dokonane po wszczęciu np. czynności sprawdzających, zmierzające do zapłaty należnego podatku, nie mogą prowadzić do zaniechania zastosowania sankcyjnej stawki podatkowej. Dlatego też w ocenie Sądu DIAS słusznie stwierdził, że faktu otrzymania darowizny Skarżący nie zgłosił wcześniej, lecz dopiero w trakcie prowadzonych przez organ czynności sprawdzających powołał się na fakt otrzymania darowizny, co skutkowało spełnieniem przesłanek zastosowania stawki podatkowej przewidzianej w art. 15 ust. 4 u.p.s.d. W ocenie Sądu niezasadne są również zarzuty Skarżącego dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z art. 122 O.p., organy podatkowe są obowiązane do podjęcia w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Rozwinięcie tej zasady znalazło swój wyraz w treści art. 187 § 1 O.p., który stanowi, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei zasadę swobodnej oceny dowodów ustawodawca wyraził w art. 191 O.p. Przepisy postępowania, określając m.in. zasady gromadzenia i przeprowadzania dowodów oraz ich oceny, zapewniać mają zgodność ustaleń faktycznych z prawdą obiektywną (art.122 O.p.). Organy podatkowe mają więc obowiązek zebrać pełny, wszechstronny materiał dowodowy w sposób odpowiadający wymogom przepisów postępowania, a w szczególności art. 180 § 1 i art. 187 § 1 O.p. Skarżący zarzuca organom podatkowym, że nie został przesłuchany w charakterze strony na okoliczność poinformowania o darowiźnie środków pieniężnych od swojej matki przed wszczęciem czynności sprawdzających, jednak odnosząc się do powyższego wyjaśnić należy, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Wyjaśnić bowiem należy, że dowód ten ma charakter posiłkowy, który nie może zastąpić dokumentów ani stać się dowodem zmieniającym ich treść (wyrok NSA z 11 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2083/14). Skarżący co prawda nie został przesłuchany w charakterze strony, jednak w aktach sprawy znajdują się dokumenty, z których jednoznacznie wynika, że na fakt otrzymania darowizny Skarżący powołał się w toku czynności sprawdzających. W ocenie Sądu dokonane przez organy ustalenia stanu faktycznego są prawidłowe, a ocena dowodów nie nosi cech dowolności. Uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Informacje o sprawie

Data wpływu
13 sierpnia 2025
Hasła tematyczne
Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Sędziowie
Dariusz Czarkowski Maciej Kurasz Marta Waksmundzka-Karasińska /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny