III SA/Wa 1559/18

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 1009/2018 r po rozpoznaniu wniosku R. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]/4/2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu łącznego zobowiązania podatkowego p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie;

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30/8/ 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – o który wnioskuje strona (por. pkt 3 pouczenia i treść rubryki 4.1 i 4.2 w formularzu PPF) - obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tj. zwolnienia od kosztów sądowych albo ustanowienia pełnomocnika - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.u.p.p.s.a.). Zarazem zgodnie z art. 165 u.u.p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Skarżący – R. J., na urzędowym formularzu PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Skarżący wskazał, że bezprawnie odebrano mu [...], w związku z tym został pozbawiony środków do życia. Dysponuje głodowymi środkami na życie, które przeznacza na leki na [...], [...] , [...]. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada dom z [...] r, bez podpiwniczenia, o powierzchni 55-50 m² oraz 6.5 ha nieruchomości rolnej. Nie posiada oszczędności, rachunków bankowych i nie składa zeznań podatkowych. Skarżący otrzymuje rentę w wysokości [...]zł. i ponosi miesięczne wydatki: energia elektryczna – 65 zł, woda – 30 zł, leki – 140 zł, butla gazowa – 43 zł. Na wyżywienie i bieliznę pozostaje mu ok 465 zł Ma też [...] , w wieku ok 22 lat, którego usiłuje sprzedać, lecz, jak wskazał "nabywców brak". Zdaniem urzędnika sądowego, z przywołanych na wstępie regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z niej zasady jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego wynoszącą 500 zł, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony całości. Dokonana analiza sytuacji materialnej Skarżącego prowadzi do wniosku, że nie jest on obecnie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Miesięczny dochód Skarżącego wynosi bowiem [...] zł (netto) i w zasadzie w całości jest wydatkowany na niezbędne miesięczne opłaty tj. wyżywienie, leki, prąd, gaz. Rozpoznając wniosek w części dotyczącej żądania ustanowienia adwokata lub radcy prawnego należy natomiast wskazać, iż na obecnym etapie postępowania brak jest procesowej konieczności ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Sam Sąd, w wypadku braku profesjonalnego pełnomocnika, czuwa nad zagwarantowaniem interesów strony i dokonuje niezbędnych pouczeń. Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 U.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.